Odporność u dziecka

Okres jesienno-zimowy to czas zwiększonej zachorowalności na infekcje. Dotyczy to szczególnie dzieci w wieku przedszkolnym oraz wczesnoszkolnym. Wiele dzieci w tym okresie czekają nawracające stany górnych dróg oddechowych, które wiążą się z istotnym dyskomfortem (kaszel, katar, ból gardła, nadprodukcja wydzieliny w drogach oddechowych), ale także stanowią jedną z najczęstszych przyczyn wizyt u lekarza rodzinnego, a często są także powodem hospitalizacji.

Polecane wideo:

1. Dlaczego dzieci chorują częściej?

Układ odpornościowy (immunologiczny) człowieka jest niezwykle złożonym systemem, odpowiedzialnym za obronę organizmu nie tylko przed drobnoustrojami, ale także wszelkimi obcymi substancjami (antygenami). Na każdym etapie życia prawidłowo funkcjonujący układ odpornościowy powinien skutecznie bronić nas przed wszelkimi zagrożeniami, nie tylko zewnętrznymi, ale także wewnętrznymi (choroby nowotworowe lub choroby autoimmunologiczne). Należy jednak zdawać sobie sprawę, że odpowiedź immunologiczna u dziecka może być mniej efektywna niż u osoby dorosłej, z uwagi na to, że pewne procesy biorące udział w regulacji odporności dopiero się kształtują. Układ odpornościowy uzyskuje pełną sprawność u nastolatków, stąd częstsze zachorowania na infekcje u młodszych dzieci.

2. Jak działa układ odpornościowy?

Odporność dziecka

Jak się okazuje dopiero w wieku 12 lat układ odpornościowy osiąga pełną dojrzałość i wykazuje zdolności obronne. Jego zadaniem jest więc neutralizowanie...

Pierwszą linię obrony organizmu stanowią naturalne bariery zapobiegające wnikaniu do organizmu obcych cząsteczek, czyli skóra, odruch kaszlowy, kichanie, filtracja powietrza poprzez jamę nosową, a także ruch rzęsek, czyli drobnych wypustek znajdujących się na błonach śluzowych w drogach oddechowych, które aktywnie usuwają zanieczyszczenia. W procesach odporności nieswoistej biorą udział substancje bakteriobójcze zawarte we łzach, ślinie oraz innych wydzielinach, a także przyjazne bakterie zasiedlające przewód pokarmowy. Za odporność swoistą, czyli ukierunkowaną na walkę z konkretnym patogenem odpowiedzialne są komórki układu odpornościowego znajdujące się we krwi, a także w tkance limfatycznej. Skupiska tkanki limfatycznej są obecne w błonach śluzowych dróg oddechowych i układu pokarmowego, a zatem we wszystkich strategicznych miejscach kontaktu z obcymi antygenami.

Zarówno odporność nieswoista, jak i swoista kształtuje się wraz z rozwojem dziecka. Układ odpornościowy dziecka musi nauczyć się rozpoznawania zagrożeń. Pierwszy kontakt z drobnoustrojem uruchamia kaskadę zdarzeń mających na celu jego zniszczenie, ale także powstanie tzw. pamięci immunologicznej. Polega ona na tym, że przy następnym wniknięciu patogenu do organizmu, układ odpornościowy błyskawicznie radzi sobie z zagrożeniem.

Pamięć immunologiczna to także podstawa działania szczepionek. Szczepionki zawierają nieaktywne, zabite drobnoustroje lub ich fragmenty, które stymulują układ odpornościowy do produkcji przeciwciał. Jeżeli w przyszłości nastąpi kontakt z daną bakterią lub wirusem, organizm będzie przygotowany do walki i wyeliminuje wroga przed rozwinięciem się infekcji.

3. Dlaczego jedne dzieci chorują częściej, a inne mniej?

Częstość zachorowania na infekcje zależy od kilku czynników, m.in. wieku dziecka, ale także warunków, w jakich przebywa. Oczywistym faktem jest zwiększona zachorowalność u dzieci, które przebywają w dużych skupiskach (żłobki, przedszkola, szkoły), w porównaniu do maluchów, które wychowywane są tylko w warunkach domowych. Dzieci poniżej 5 roku życia mogą zapadać na infekcje nawet do 6 razy w roku, a dzieci w wieku szkolnym do 4 razy w roku. Częstość infekcji maleje po ukończeniu przez dziecko 8 roku życia.

Do czynników zwiększających zapadalność dziecka na zakażenia górnych dróg oddechowych należą: narażenie na dym tytoniowy lub inne zanieczyszczenia powietrza, przewlekłe choroby dróg oddechowych (np. astma, mukowiscydoza), alergie, zaburzenia odporności (nabyte lub wrodzone), inne choroby przewlekłe (problemy laryngologiczne, gastrologiczne, cukrzyca, wady serca itp.), kontakt z dziećmi (starsze rodzeństwo, przebywanie w skupiskach), a także stres oraz częsta antybiotykoterapia.

Nowo narodzone dzieci są chronione przez pewien czas dzięki przeciwciałom, które w trakcie życia płodowego przeniknęły przez łożysko z organizmu matki. Należy również wspomnieć, że dzieci, które są karmione piersią otrzymują przeciwciała także z mlekiem matki, a więc są mniej narażone na infekcje niż ich rówieśnicy karmieni mlekiem sztucznym.

4. Co należy wiedzieć o infekcjach u dzieci?

Jak naturalnie zwiększyć odporność dziecka?

Wzmacnianie odporności u dziecka jest niezwykle ważne, ponieważ sprawnie funkcjonujący układ immunologiczny skuteczniej chroni organizm przed bakteriami...

Większość zapaleń dróg oddechowych u dzieci spowodowana jest infekcjami wirusowymi i zazwyczaj nie wymaga intensywnego leczenia. Czasami jednak dochodzi do nadkażenia bakteryjnego i mogą rozwinąć się powikłania. Niemniej, u dzieci nieobciążonych dodatkowymi czynnikami ryzyka zdarza się to stosunkowo rzadko. Dlatego też błędem jest stosowanie antybiotyków bez wyraźnego uzasadnienia. Antybiotykoterapia – owszem, leczy infekcję bakteryjną, ale jednocześnie osłabia układ odpornościowy, przez co dziecko staje się bardziej podatne na kolejne zakażenie. Zazwyczaj wystarcza postępowanie objawowe – stosowanie leków obniżających gorączkę na bazie paracetamolu oraz ibuprofenu (aspirynę wolno stosować dopiero po 12 roku życia ze względu na możliwość wystąpienia ciężkiego uszkodzenia wątroby), leków przeciwzapalnych (np. fenspiryd), leków antyhistaminowych (np. clemastinum), które zmniejszają obrzęk i przekrwienie błon śluzowych, a także hamują rozprzestrzenianie się stanu zapalnego, a także leków i suplementów diety wspomagających odporność (np. pranobeks inozyny, wyciąg z jeżówki). W przypadku nawracających stanów zapalnych dróg oddechowych warto zainwestować z inhalator (inhalacje z soli fizjologicznej lub leków rozrzedzających wydzielinę), a także przynajmniej kilka razy dziennie płukać jamę nosową roztworem soli morskiej.

5. Jak wspomagać odporność u dzieci?

Dzięki odpowiedniemu postępowaniu można jednak zmniejszyć częstość infekcji oraz złagodzić ich przebieg, stosując się do następujących zaleceń:

Należy zadbać o prawidłową i zróżnicowaną dietę, która dostarczy dziecku niezbędnych witamin, makro- i mikroelementów, które warunkują prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. W menu dziecka powinny znaleźć się produkty nabiałowe (mleko, jaja, jogurty, kefir), chude mięso, a także owoce i warzywa. Należy unikać długich przerw między posiłkami, dziecko powinno jeść regularnie.

Jak najdłużej karmić piersią. W mleku matki znajdują się nie tylko wszelkie niezbędne składniki odżywcze, ale także przeciwciała i substancje niszczące drobnoustroje, które chronią malucha przed infekcjami. Należy pamiętać, że mleko matki zachowuje swoje cenne właściwości niezależnie od długości karmienia piersią. Stwierdzenie, że mleko matki jest bezwartościowe po ukończeniu przez dziecko 6 miesięcy jest absolutnie błędne!

Hartować dziecko. Oznacza to jak najczęstsze wychodzenie na spacery niezależnie od pogody, a także nieprzegrzewanie malucha.

Zadbać o ruch dziecka. Wysiłek fizyczny stymuluje układ odpornościowy. Zwiększa się przepływ krwi przez wszystkie tkanki, a więc dociera do nich większa ilość komórek odpornościowych oraz przeciwciał. Zwiększa się także temperatura ciała oraz przyspiesza metabolizm, dzięki czemu wszelkie ważne procesy (w tym także odpornościowe) przebiegają sprawniej i szybciej. Taniec, pływanie, gra w piłkę, jazda na rowerze, a także jazda na łyżwach lub nartach to świetny sposób na poprawę odporności dziecka.

Stosować suplementy diety lub leki stymulujące odporność. Należy stosować je regularnie, ale warto skontaktować się z lekarzem, aby upewnić się, że u danego dziecka nie ma przeciwwskazań do ich zażywania.

Nie należy zapominać o szczepieniach. Dotyczy to przede wszystkim szczepień obowiązkowych, które chronią malucha przed groźnymi chorobami. Jeżeli dziecko częściej choruje, warto rozważyć także szczepienia dodatkowe – np. przeciwko pneumokokom lub grypie. Istnieją również tzw. szczepionki doustne, które zawierają nieaktywne fragmenty bakterii. Są one stosowane w określonych schematach i przeznaczone dla dzieci, u których infekcje wirusowe często kończą się nadkażeniami bakteryjnymi.

Jeżeli dziecko zapada często na poważne infekcje (zapalenia płuc, oskrzeli itp.), warto przebadać je pod kątem schorzeń upośledzających odporność, takich jak przewlekłe choroby dróg oddechowych (astma), alergie oraz choroby metaboliczne (np. cukrzyca, choroby nerek itp.).

Warunkiem koniecznym dla prawidłowego rozwoju układu immunologicznego jest kontakt z obcymi patogenami. Dzięki temu uczy się rozpoznawać zagrożenia, a także zmniejsza się ryzyko alergii oraz chorób z autoagresji. Dlatego też zapadanie na infekcje u małych dzieci jest zjawiskiem normalnym pod warunkiem, że dziecko nie choruje częściej niż 6 razy do roku, infekcje nie są poważne (nie wiążą się z powikłaniami) oraz nie trwają zbyt długo. Całkowita izolacja dziecka nie jest zatem dobrym pomysłem. Należy także unikać częstego i nadmiernego stosowania antybiotyków.

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

zaćma

~Brygid • ostatni post 1 tydzień temu

4
Artykuły Ważny Temat - Wzmocnij organizm swojego dziecka przed atakiem przeziębienia i grypy
Ważny Temat - Wzmocnij organizm swojego dziecka przed atakiem przeziębienia i grypy

Jak działa i czym jest układ odpornościowy?

Układ odpornościowy to złożona sieć komórek, tkanek i narządów, które współpracują, żeby chronić nasz organizm przed czynnikami chorobotwórczymi (...) . Układ immunologiczny zwalcza czynniki zewnętrzne wnikające do organizmu,...

Ważny Temat - Wzmocnij organizm swojego dziecka przed atakiem przeziębienia i grypy

Kluczowa rola diety w budowaniu i wspomaganiu odporności dzieci

swoją wiedzę o kaszlu u dzieci Czym jest fenspiryd? Spokojny sen podczas choroby Zasady postępowania przy przeziębieniu i grypie O czym świadczy (...) kaszel? Gdy dziecko często...

Ważny Temat - Wzmocnij organizm swojego dziecka przed atakiem przeziębienia i grypy

Czy moje dziecko choruje na grypę?

Czy moje dziecko choruje na grypę?

Często mamy nie zdają sobie sprawy, że objawy kataru, kaszlu i bóle mięśni to wrzeczywistości nie przeziębienie, a grypa. Posyłając dziecko (...) ? Najczęstsze objawy grypy...

Ważny Temat - Wzmocnij organizm swojego dziecka przed atakiem przeziębienia i grypy

Jak wzmocnić odporność dziecka w sezonie zimowym?

Jak wzmocnić odporność dziecka w sezonie zimowym?

. Odpowiednie nawodnienie organizmu jest kluczowe w profilaktyce przeziębienia i grupy. Niebezpieczne wirusy dostają się do organizmu dziecka poprzez (...) . Jakie działania warto podjąć,...

Ważny Temat - Wzmocnij organizm swojego dziecka przed atakiem przeziębienia i grypy

Przeziębienie u dzieci - co należy o nim wiedzieć?

Przeziębienie u dzieci - co należy o nim wiedzieć?

na wzmocnieniu organizmu oraz łagodzeniu objawów, takich jak katar, kaszel, ból gardła. Nie lekceważmy żadnych symptomów świadczących o chorobie, a nasze dziecko szybko wróci do formy i pełnego zdrowia. ...

Ważny Temat - Wzmocnij organizm swojego dziecka przed atakiem przeziębienia i grypy

Zapalenie gardła u dzieci

Zapalenie gardła u dzieci najczęściej jest wywoływane przez wirusy, chociaż bywają zapalenia gardła o podłożu bakteryjnym czy grzybiczym (...) . Najczęściej chorują dzieci do siódmego roku życia, a szczególnie...

Ważny Temat - Wzmocnij organizm swojego dziecka przed atakiem przeziębienia i grypy

Sposoby na wzmocnienie odporności u dzieci

immunologicznego, należy wzmacniać odporność dziecka. Spadek odporności u dzieci Obniżenie odporności u dziecka sprawia, że jego organizm (...) u dziecka...

Ważny Temat - Wzmocnij organizm swojego dziecka przed atakiem przeziębienia i grypy

Gorączka u dzieci

dziecka. Pomoc dziecku w gorączce Podwyższona temperatura ciała sprawia, że organizm dziecka poci się i traci elektrolity oraz wodę. Przy gorączce (...) należy poić malca, by...

Ważny Temat - Wzmocnij organizm swojego dziecka przed atakiem przeziębienia i grypy

Zapalenie migdałków u dzieci

, aby potwierdzić, czy infekcja jest wywołana przez bakterie czy wirusy. Czasem zlecane jest badanie krwi u dziecka, aby potwierdzić, że w organizmie toczy się stan (...) Zapalenie migdałków u dzieci...