Odczyn po szczepieniu

Każda szczepionka wprowadzana do organizmu wywołuje reakcję układu immunologicznego. Celem szczepienia jest wytworzenie przeciwciał obronnych i trwałej pamięci odpornościowej, dzięki której organizm będzie mógł zareagować prawidłowo w kontakcie z prawdziwym patogenem. Czasami podanie szczepionki wiąże się z rozwojem niekorzystnych reakcji organizmu – są to tzw. odczyny poszczepienne i powikłania poszczepienne. Odczyn po szczepieniu jest zazwyczaj spodziewaną reakcją, zależną od rodzaju podanej szczepionki, zawartych w niej dodatkowych składników i wrażliwości szczepionej osoby.

Polecane wideo:

1. Rodzaje odczynów poszczepiennych

Odczyny poszczepienne mogą mieć charakter miejscowy lub ogólny. Częstość występowania i charakter objawów odczynów zależą od rodzaju szczepionki, tzn. drogi podania, wielkości i kolejności dawek, zawartości martwych lub żywych drobnoustrojów. Nasilenie objawów wynika też z wrażliwości osoby szczepionej. Czas ich wystąpienia obejmuje dwie godziny-dwie doby od podania szczepionki. Odczyny miejscowe występują w miejscu wykonania zastrzyku i najczęściej są to: zaczerwienienie, obrzęk, ból, naciek limfatyczny, świąd. Czasem pojawiają się również nieswoiste odczyny ogólne: złe samopoczucie, osłabienie, gorączka, bóle mięśni, bóle głowy, wysypka alergiczna o typie pokrzywki ze świądem i obrzękiem powiek.

Mogą również wystąpić odczyny swoiste, które są typowe dla danej szczepionki. Stanowią one coś w rodzaju łagodnego przechorowania choroby, przeciwko której podano szczepionkę. Np. po szczepieniu na odrę lub różyczkę w ciągu dwóch tygodni może się pojawić na ciele bladoróżowa wysypka lub powiększają się węzły chłonne. Trzy tygodnie po szczepieniu na świnkę może nastąpić obrzmienie ślinianek przyusznych. Miejscowe i ogólne odczyny poszczepienne nie są przeciwwskazaniem do dalszego prowadzenia szczepień. Zwykle ustępują samoistnie po około dwóch-trzech dniach, bez powikłań.

2. Klasyfikacja niepożądanych odczynów poszczepiennych

Niepożądany odczyn poszczepienny (NOP) to każde zaburzenie stanu zdrowia, które występuje w okresie czterech tygodni od podania szczepionki. Niekiedy odczyn po szczepieniu wynika nie z indywidualnej reakcji osoby szczepionej, ale z błędnego podania szczepionki. Według Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych z 31 grudnia 2002 roku, do odczynów miejscowych zalicza się: obrzęk, ropień w miejscu wstrzyknięcia, powiększenie węzłów chłonnych i odczyny miejscowe po szczepieniu BCG. NOP ze strony ośrodkowego układu nerwowego, to: drgawki gorączkowe i niegorączkowe, encefalopatia, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zespół Guillaina-Barrégo i porażenie poliomyelitis wywołane wirusem szczepionkowym. Do innych niepożądanych odczynów po szczepieniu zalicza się: bóle stawów, reakcje hipotensyjno-hiporeaktywne, małopłytkowość, ciągły płacz, posocznicę, reakcję anafilaktyczną, reakcje alergiczne, zapalenie jąder, zapalenie ślinianek, uogólnione zakażenie BCG.

Najczęściej występujące odczyny poszczepienne, to gorączka i obrzęk, bolesność oraz zaczerwienienie w miejscu iniekcji. Gwałtowne reakcje poszczepienne pojawiają się w ciągu kilku-kilkunastu minut po szczepieniu, dlatego zaleca się obserwację pacjenta po podaniu szczepionki. Do poważnych NOP należą m.in.: omdlenie lub zaburzenie przytomności, trudny do utulenia płacz, bardzo wysoka gorączka (40ºC) w ciągu dwóch dni po szczepieniu, wysypka, rumień skórny, drgawki. Przy wysokiej gorączce można podać dziecku lek przeciwgorączkowy, np. paracetamol. Jeśli towarzyszą jej senność, drgawki i zaburzenia świadomości, konieczna jest pomoc lekarska.

3. Postępowanie przy miejscowym odczynie poszczepiennym

Miejscowy odczyn poszczepienny powstaje w miejscu wkłucia igły. Często objawia się silną bolesnością ręki, a nawet trudnością w jej poruszaniu. Duży ból występuje szczególnie po szczepieniu DTP. Wokół wkłucia pojawia się czerwona opuchlizna. W celu zapobiegnięcia odczynowi miejscowemu można owinąć ramię gazą nasączoną roztworem sody oczyszczonej (łyżeczka sody na pół szklanki letniej wody) lub w preparacie Altacet. O każdej nietypowej reakcji na szczepienie trzeba informować lekarza. W wyjątkowych przypadkach można odstąpić od szczepienia. Na szczęście szczepionki ochronne są coraz lepsze, a powikłania po nich – coraz rzadsze.

Joanna Krocz, ponad rok temu

Bibliografia

  • Małecka I., Choroby zakaźne i szczepienia ochronne, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2008.
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych z 31 grudnia 2002 roku, „Dziennik Ustaw” 2002, nr 241, poz. 2097.

Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP)

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP)
Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP)

Temperatura po szczepionce

Temperatura po szczepionce

Gorączka to reakcja organizmu na obecność patogenu, polegająca na zwiększeniu temperatury ciała powyżej pewnego punktu, zwanego punktem nastawczym. Pojawiająca się gorączka świadczy o tym, iż coś niepokojącego dzieje się w organizmie.

Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP)

Powikłania po szczepionce

organizmu na podaną szczepionkę. W porównaniu do odczynów poszczepiennych jest to niepożądana i nieprawidłowa reakcja organizmu na obecność (...) wniknięcie i zadziałanie tego patogenu. Stymuluje ono układ odpornościowy...

Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP)

Obrzęk po szczepieniu

złe samopoczucie. Są to odczyny poszczepienne uznawane za normalne, gdyż nie zagrażają zdrowiu i pojawiają się u wielu szczepionych osób (...) Obrzęk po szczepieniu to niepożądana reakcja organizmu po...

Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Niemowlę po szczepieniu

, więc nie mogą wywołać typowej choroby, ale mogą chwilowo osłabiać organizm dziecka. Odczyn poszczepienny jest miejscową reakcją na szczepienie i powstaje (...) . Z tego powodu może dochodzić do miejscowego zakażenia...

Szczepienia dla niemowląt

Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP)

Niepożądane odczyny poszczepienne (NOP) to wszystkie negatywne reakcje organizmu na podaną szczepionkę. Szczepienia budują odporność na wiele chorób (...) . Najczęściej pojawiają się miejscowe odczyny poszczepienne w miejscu wkłucia,...

Przeciwciała odpornościowe

Nieuzasadnione zmęczenie

Nieuzasadnione zmęczenie

Bezpośredni odczyn Coombsa przeprowadza się wtedy, gdy u pacjenta występują objawy sugerujące anemię hemolityczną, np. nieuzasadnione zmęczenie

WR (odczyn Wassermanna)

Płód zakażony kiłą

Płód zakażony kiłą

Kiła wrodzona występuje wtedy, gdy do zakażenia krętkiem bladym dochodzi u dziecka w życiu płodowym od chorej matki.

Przeciwciała odpornościowe

Odczyn Coombsa

Odczyn Coombsa to inaczej odczyn antyglobulinowy bezpośredni lub test DAT. Jest to technika immunologiczna, która umożliwia wykrywanie niekompletnych (...) , tzn. jednowartościowych, przeciwciał odpornościowych. Obok...

Niemowlę

Gorączka po szczepieniu u niemowląt

Gorączka u niemowlęcia po przebytym szczepieniu to zupełnie naturalna reakcja, ale dla wielu nieświadomych tego faktu rodziców jest to powód (...) jest tylko tymczasowa. Prawdziwie długoterminową odporność zapewniają właśnie szczepionki. Objawy...