Niedokrwistość z niedoboru żelaza

Niedokrwistość z niedoboru żelaza to najbardziej rozpowszechnione schorzenie hematologiczne. O niedokrwistości u mężczyzn mówi się wtedy, gdy wartość hemoglobiny spadnie poniżej 14,0 g%. Żelazo to niezastąpiony, unikalny pierwiastek odżywczy niezbędny do życia. Dzienne zapotrzebowanie na żelazo u mężczyzn wynosi około 1 mg (u kobiet w ciąży nawet trzykrotnie więcej). Brak żelaza w organizmie może powodować problemy z płodnością, wynikające z niemożności odbycia udanego stosunku płciowego, osłabienia ciała i obniżenia się jakości nasienia.

Polecane wideo:

1. Funkcje żelaza w organizmie

Żelazo jest niezbędne w procesie powstawania erytrocytów, czyli czerwonych krwinek. Żelazo jest bowiem składnikiem budulcowym hemoglobiny – białka, które wypełnia czerwone krwinki i bierze udział w transporcie tlenu do komórek i dwutlenku węgla z tkanek ciała do płuc. Erytrocyty stanowią najliczniejszą grupę komórek krwi. W zdrowym organizmie codziennie powstaje około 2,5x10¹¹ czerwonych krwinek, z których każda żyje około 120 dni. Erytrocyty tworzone są w szpiku kostnym – przede wszystkim w żebrach, kręgosłupie, miednicy, łopatkach i obojczykach. Gdy następuje nadmierna utrata czerwonych krwinek, np. w wyniku krwawienia, produkcja erytrocytów może wzrosnąć nawet ośmiokrotnie.

W organizmie człowieka znajduje się jakieś 4-6 g żelaza związanego z różnymi białkami. We krwi żelazo związane jest z transferyną, w erytrocytach stanowi składnik hemoglobiny. Nadmiar żelaza w organizmie kumulowany jest w postaci ferrytyny. Żelazo wchodzi w skład wielu ważnych enzymów. Codzienna dieta dostarcza około 15-20 mg żelaza, z czego maksymalnie 10% ulega absorpcji. Wchłanianie żelaza odbywa się w początkowej części jelita cienkiego. Proces absorpcji żelaza mogą utrudniać szczawiany, fosforany i fityniany. Ich nadmiar występuje np. w diecie wegańskiej i makrobiotycznej. Kwas askorbinowy, cysteina, fruktoza ułatwiają wchłanianie żelaza w organizmie.

2. Przyczyny niedoboru żelaza u mężczyzn

Główne przyczyny niedokrwistości u mężczyzn, to:

  • utrata krwi i przewlekłe krwawienie w wyniku ran i obrażeń ciała,
  • krwawienia z przewodu pokarmowego (choroba wrzodowa, żylaki przełyku, żylaki odbytu, polipy przewodu pokarmowego),
  • długotrwałe przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, np. aspiryny,
  • przewlekłe krwawienie z dróg moczowych i nerek,
  • skaza krwotoczna,
  • nadmierne oddawanie krwi,
  • dieta uboga w żelazo,
  • brak apetytu,
  • zespół złego wchłaniania jelitowego,
  • przewlekła biegunka,
  • stan po resekcji żołądka.

3. Objawy niedokrwistości z niedoboru żelaza

Niedokrwistość z niedoboru żelaza ma przewlekły przebieg. Pierwsze objawy anemii pojawiają się wtedy, gdy zapasy żelaza w organizmie zostaną całkowicie wyczerpane. Przy ujemnym bilansie żelaza zapasy pierwiastka zawarte w ferrytynie mogą wystarczyć nawet na kilka miesięcy. W tym okresie występuje tzw. utajony niedobór żelaza, który daje się stwierdzić jedynie na podstawie badań hematologicznych. Kiedy dostarczanie żelaza w pożywieniu jest niewystarczające dla potrzeb organizmu, rozwija się niedokrwistość. Objawy niedokrwistości są wynikiem zmniejszenia dostępności tlenu do tkanek i narządów. Dochodzi wówczas do rozwoju zmian adaptacyjnych, a ich nasilenie zależy od wieku pacjenta, czasu trwania niedoboru pierwiastka i występowania innych chorób, np. chorób serca, nerek czy wątroby.

Do głównych symptomów niedokrwistości z niedoboru żelaza należą: postępujące osłabienie, mała tolerancja na wysiłek fizyczny i łatwe męczenie się, duszności podczas wysiłku, bóle głowy, zaburzenia snu, zaburzenia koncentracji, przyspieszenie pracy serca, biegunka, zaburzenia łaknienia, trudności w połykaniu, ból języka i jamy ustnej, wzdęcia brzucha, zajady w kącikach ust, bladość skóry i śluzówek, masowe wypadanie włosów, łamliwość paznokci, problemy z płodnością.

4. Diagnostyka i leczenie niedokrwistości z niedoboru żelaza

Podstawowe badanie diagnostyczne służące do rozpoznania niedokrwistości to morfologia krwi obwodowej. Badanie krwi zawiera najważniejsze informacje na temat składników krwi: czerwonych krwinek, płytek krwi, leukocytów, hemoglobiny, hematokrytu. Jeśli objętość erytrocytów i stężenie hemoglobiny jest zbyt małe w stosunku do normy, można podejrzewać niedokrwistość mikrocytarną spowodowaną niedoborem żelaza. W celu ocenienia stanu gospodarki żelazem wykonuje się oznaczenie poziomu żelaza w surowicy, poziom transferyny i ferrytyny. Czasami do zdiagnozowania anemii i jej przyczyny potrzebna jest biopsja cienkoigłowa szpiku. Niedokrwistość z niedoboru żelaza najczęściej związana jest z krwawieniem, dlatego w czasie rozpoznawania przyczyn choroby poszukuje się ewentualnego źródła krwawienia (przewód pokarmowy, układ oddechowy, układ moczowy, układ rozrodczy). Należy również przeanalizować sposób odżywiania się pacjenta. Nierzadko anemia z niedoboru żelaza rozwija się w przebiegu choroby nowotworowej, u mężczyzn np. w przebiegu raka stercza czy raka płuc.

Leczenie niedokrwistości z niedoboru żelaza jest leczeniem przyczynowym. Pacjentowi podaje się doustnie, dożylnie lub domięśniowo preparaty żelaza. Najbezpieczniej przyjmować żelazo dwuwartościowe w postaci tabletek w dawce 100-200 mg na dobę. W ciągu kilku tygodni leczenia powinna następować poprawa wskaźników morfologii krwi. Leczenie preparatami żelaza powinno trwać około 3-6 miesięcy. Podczas przyjmowania żelaza u pacjenta mogą pojawiać się problemy gastryczne, takie jak: biegunki, bóle brzucha, ciemne stolce, nudności. Dolegliwości ze strony układu pokarmowego trwają jednak z reguły krótko i nie wymagają odstawienia leku. Dożylne podawanie żelaza odbywa się najczęściej w szpitalu, ze względu na możliwość wystąpienia problemów z krążeniem. Żelazo drogą domięśniową jest podawane rzadko, z powodu dużej bolesności zastrzyków i możliwości powstania przebarwień skóry.

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Niedokrwistość
Niedokrwistość

Niedobór witaminy B12

funkcjonowania układu nerwowego i zabezpiecza przed niedokrwistością. Ponadto witamina ta pomaga w utrzymaniu równowagi emocjonalnej, w uczeniu (...) witaminy B12? Niedobór witaminy B12 najczęściej doprowadza do anemii, czyli...

Niedokrwistość

Anemia u mężczyzny

Anemia u mężczyzny

Niedokrwistość z niedoboru żelaza to najbardziej rozpowszechnione schorzenie hematologiczne.

Niedokrwistość

Witamina B 12

Witamina B 12

Owoce morza, ryby bogate są w witaminy B 12.

Choroby powodujące niepłodność

Niedokrwistość

niedokrwistości niedoborowych wyróżnia się: niedokrwistość z niedoboru żelaza; niedokrwistość z niedoboru kwasu foliowego; niedokrwistość...

Spadek masy ciała

Anemia u niemowląt

psychomotorycznego oraz upośledzenia funkcjonowania mózgu. Do pierwszych objawów niedokrwistości z niedoboru żelaza należą: bladość skóry i błon (...) to zbyt niskie stężenie hemoglobiny...

Ważny temat - Jesienne infekcje - jak pomóc dziecku przy zatruciach pokarmowych?

Żelazo u niemowląt

, jak i mleko modyfikowane zawiera wystarczające ilości żelaza. Starsze dzieci są jednak narażone na niedobór żelaza i niedokrwistość. Na szczęście ryzyko anemii można znacznie zmniejszyć...

Choroby noworodka

Anemia u noworodka

-17,5 dorosła kobieta 11,8-15,8 Anemia z niedoboru żelaza u niemowląt Niedokrwistość u noworodków najczęściej wynika z niedoboru żelaza (...) . Leczenie...

Minerały

Żelazo w ciąży

ustrojowych kobiety. Niedokrwistość z niedoboru żelaza w ciąży powoduje niską masę urodzeniową dziecka, która najczęściej jest wynikiem (...) Żelazo jest mikroelementem koniecznym do transportu tlenu...

Morfologia w ciąży

Anemia w ciąży

Anemia w ciąży

jest niedobór żelaza spowodowany zbyt małą podażą tego pierwiastka w diecie w stosunku do zwiększonego zapotrzebowania. Żelazo powinno (...) pokarmowego i zmniejszone wchłanianie żelaza z jelit. Anemia...

Ważny temat - Pierwszy krok w alergii pokarmowej i atopowym zapaleniu skóry

Żelazo u dzieci

odżywczych. Jak nie dopuścić do niedoboru żelaza u dziecka? Żelazo ma dwie odmiany: odmiana hemowa żelaza – występuje w produktach pochodzenia (...) z koncentracją, krwawienia z dziąseł. Anemia...