Pokaż kategorie Parenting.pl
Pokaż kategorie

Niedoczynność tarczycy a ciąża

Niedoczynność tarczycy w ciąży wiąże się z ryzykiem wielu powikłań, które wpływają zarówno na matkę, jak i na dziecko. Niedoczynność tarczycy to stan, w którym dochodzi do częściowego lub całkowitego zniesienia produkcji hormonów gruczołu tarczowego: trójjodotyroniny (T3), tyroksyny (T4). Najczęstszymi przyczynami niedoczynności tarczycy są: choroba Hashimoto (przewlekłe limfocytarne zapalenie tarczycy), stan po operacji tarczycy i stan po leczeniu radioaktywnym jodem. Rozpoznanie niedoczynności tarczycy przed zajściem w ciążę pozwala na zapobiegnięcie wielu komplikacjom w czasie ciąży i porodu.

1. Epidemiologia niedoczynności tarczycy w ciąży

Jawna, dająca objawy niedoczynność tarczycy rozpoznawana jest u około 0,5% kobiet w ciąży. U 2-3% ciężarnych rozpoznaje się subkliniczną postać niedoczynności tarczycy, która poprzedza jej postać pełnoobjawową. Subkliniczna niedoczynność tarczycy charakteryzuje się podwyższonym stężeniem tyreotropiny (TSH) przy prawidłowych stężeniach hormonów tarczycy. Nawet subkliniczna postać niedoczynności tarczycy wiąże się ze zwiększoną częstością powikłań u ciężarnych, np. prowadzi do wzrostu ryzyka poronienia. Ryzyko zachorowania na chorobę Hashimoto jest duże wśród kobiet, które cierpią na zaburzenia autoimmunologiczne, np. bielactwo czy niedokrwistość złośliwą, lub które są obciążone rodzinnie.

Poziom hormonów tarczycy powinno się badać jeszcze przed planowaną ciążą. Kobieta z rozpoznaną niedoczynnością tarczycy może leczyć się endokrynologicznie i przygotowywać się do zajścia w ciążę, odpowiednio zwiększając dawki lewotyroksyny. Część rozpoznań niedoczynności tarczycy jest postawiona dopiero w czasie ciąży. Od tego, w jakim tygodniu ciąży została rozpoznana choroba i kiedy zostało wdrożone leczenie, zależy ryzyko rozwoju powikłań.

Ciąża przy niedoczynności tarczycy

Niedoczynność tarczycy w ciąży wiąże się z ryzykiem wielu powikłań, które wpływają zarówno na matkę, jak i na dziecko.

2. Czynniki ryzyka niedoczynności tarczycy

Obecnie brak jest rutynowych zaleceń dotyczących badania TSH u kobiet planujących ciążę lub będących w ciąży. Ginekolog prowadzący powinien ze szczególną uwagą podejść do kobiet ciężarnych, które:

  • mają powiększone płaty tarczycy, tzw. wole,
  • wcześniej leczyły się z powodu zaburzeń czynności tarczycy,
  • pochodzą z rodzin o obciążonym wywiadzie (choroby tarczycy występują w rodzinie),
  • pochodzą z rodzin, u których stwierdza się choroby autoimmunologiczne,
  • chorują na choroby autoimmunologiczne,
  • były diagnozowane z powodu niepłodności,
  • wcześniej przebyły poród przedwczesny lub poronienie.

3. Objawy niedoczynności tarczycy w ciąży

W czasie ciąży przebieg niedoczynności tarczycy może być nietypowy i trudny do zdiagnozowania. U części kobiet ciężarnych niedoczynność gruczołu tarczowego przebiega bezobjawowo albo objawy są nieznaczne. Do najczęściej zgłaszanych dolegliwości z powodu niedoczynności tarczycy w ciąży należą: nadmierny do wieku ciąży przyrost masy ciała, uczucie zimna, suchość skóry, zaparcia, senność i uczucie osłabienia. Niektóre z objawów choroby w czasie ciąży są trudne do interpretacji, np. wzrost masy ciała czy uczucie zmęczenia. Inne objawy niedoczynności tarczycy, to: zaburzenia pamięci, chrypka, zażółcenie powłok ciała, nadmierne rogowacenie naskórka, obrzęki twarzy i dłoni, łamliwość paznokci, zwolniona czynność serca, osłabienie mięśni, skurcze łydek, anemia. W przypadku rozpoznania niedoczynności tarczycy konieczne jest leczenie u endokrynologa.

4. Wpływ niedoczynności tarczycy na matkę i dziecko

Niedoczynność tarczycy może być jedną z przyczyn niepłodności wśród kobiet. Niedoczynność tarczycy w czasie ciąży zwiększa ryzyko poronienia, odklejenia się łożyska, niedokrwistości, nadciśnienia ciążowego i krwawienia poporodowego. Dla rozwoju płodu najbardziej niebezpieczna jest niedoczynność tarczycy matki występująca w pierwszych dwunastu tygodniach ciąży. W tym czasie bowiem tarczyca płodu nie produkuje jeszcze własnych hormonów, dlatego potrzebuje ich od matki. U kobiet z niedoczynnością tarczycy podaje się lewotyroksynę w tabletkach, która „zastępuje” fizjologicznie wytwarzane hormony przez zdrową tarczycę.

Obecność hormonów tarczycy jest niezbędna w pierwszym trymestrze ciąży, ponieważ w tym okresie dochodzi do organogenezy, czyli do kształtowania się ważnych dla życia płodu narządów, w tym ośrodkowego układu nerwowego. Nieleczona lub nieprawidłowo leczona niedoczynność tarczycy w ciąży grozi ze strony płodu i noworodka następującymi powikłaniami: niską masą urodzeniową, zaburzeniami oddechowymi, zwiększonym ryzykiem obumarcia płodu lub zgonu noworodka. Ponadto, u dzieci matek z niedoczynnością tarczycy w ciąży często stwierdza się zaburzenia neuropsychologiczne, obniżenie ilorazu inteligencji i trudności z nauką.

5. Diagnostyka i leczenie niedoczynności tarczycy w ciąży

Podstawowym badaniem w diagnostyce czynności tarczycy jest badanie stężenia TSH. Przed zajściem w ciążę oznaczenie stężenia TSH uzupełnia się o badanie wolnych hormonów tarczycy. W czasie ciąży na wynik stężenia TSH może wpływać wiele czynników, dlatego ocena czynności tarczycy jest utrudniona. U kobiety ciężarnej z podejrzeniem niedoczynności tarczycy wskazane jest więc oznaczanie wolnych hormonów gruczołu tarczowego z odniesieniem wyników do norm obowiązujących dla danego trymestru ciąży. Jeśli niedoczynność tarczycy w ciąży została rozpoznana, należy wykonać badanie przeciwciał przeciwtarczycowych.

Kobieta z rozpoznaną niedoczynnością tarczycy, planująca ciążę, powinna zgłosić się do endokrynologa. Leczenie zaburzenia tarczycy sprowadza się do podawania odpowiednich dawek lewotyroksyny. Niewielki nadmiar lewotyroksyny w pierwszych miesiącach ciąży nie ma tak istotnego znaczenia dla płodu, jak jej niedobór. Jeśli niedoczynność tarczycy została zdiagnozowana przed ciążą, lekarz wdraża leczenie, stopniowo zwiększając dawkę leku. Gdy niedoczynność tarczycy jest rozpoznana dopiero w czasie ciąży, dąży się do jak najszybszego wyrównania niedoczynności, podając od razu docelową dawkę leku. Dawka leku zależy od masy ciała kobiety i jest odpowiednio modyfikowana pod kontrolą stężenia TSH i T4. Stężenie TSH nie powinno przekraczać 2,5 IU/ml. Badania poziomu hormonów wykonuje się przed przyjęciem porannej dawki lewotyroksyny.

Bibliografia

  • Szczeklik A., (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 83-7430-289-5.
Joanna Krocz,
Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Poziom hormonów tarczycy
Poziom hormonów tarczycy

Badanie TSH

Hormon THS, czyli tyreotropina, jest wytwarzany przez przysadkę mózgową i kontroluje poziom hormonów tarczycy, trójjodotyroniny (T3) i tyroksyny (T4). Przysadka mózgowa produkuje go w dużych ilościach wtedy, kiedy hormonów tarczycy jest za mało, a zmniejsza jego produkcję, kiedy tych hormonów jest za dużo. Badanie TSH w ciąży jest bardzo ważne, gdyż pozwala stwierdzić ... tarczycy. W obu tych przypadkach konieczne jest wyrównanie poziomu tych hormonów. Prawidłowy poziom hormonów tarczycy u...

Poziom hormonów tarczycy

Nadczynność tarczycy a ciąża

(...) tyreostatyki, które mają wyrównać i utrzymać właściwy poziom hormonów tarczycy we krwi. U kobiet ciężarnych leki tyreostatyczne...

Badanie przesiewowe noworodków

Niedoczynność tarczycy

Niedoczynność tarczycy jest to zaburzenie, w którym dochodzi do niedoboru w organizmie hormonów produkowanych w tarczycy, tj. trójjodotyroniny i tyroksyny. Hormony tarczycy pełnią w organizmie istotne funkcje. Kontrolują one prawidłowy przebieg procesów...

Choroby i dolegliwości malucha

Niedoczynność tarczycy u dzieci

Gruczoł tarczowy jest jednym z największych gruczołów dokrewnych. Znajduje się na wysokości chrząstki tarczowatej i odgrywa bardzo ważną rolę w fizjologii organizmu. Gruczoł tarczo

Morfologia w ciąży

Niedoczynność tarczycy w ciąży

Niedoczynność tarczycy w ciąży występuje u około 2 proc. kobiet w postaci subklinicznej (bezobjawowej), a u około 0,5 proc. w postaci pełnoobjawowej. Niedoczynność tarczycy w czasi

Spadek masy ciała

Niedoczynność tarczycy u niemowląt

Niedoczynność tarczycy, czyli niedobór lub brak hormonu tarczycy, może być obecny już w chwili przyjścia dziecka na świat. Wrodzona niedoczynność tarczycy to bardzo rzadkie zjawisk

Planowanie ciąży

Choroby tarczycy a ciąża

Choroby tarczycy rozwijają się wtedy, gdy gruczoł tarczycy produkuje zbyt małą lub zbyt dużą ilość hormonów, nieadekwatną do potrzeb organizmu. Jeśli hormonów tarczycy jest za dużo

Planowanie ciąży

Ciąża a nadczynność tarczycy

Ciąża to dla kobiety czas, kiedy musi wyjątkowo dbać o siebie i o swoje dziecko. Każde zaburzenie, na które cierpi matka może wpłynąć na płód. Do takich zaburzeń należy nadczynność

Dziecięce choroby

Nadczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy polega na nadmiernej produkcji hormonów tarczycowych przez gruczoł tarczycy. O nadczynności tarczycy mówimy także w przypadku zwiększonej ilości tych hormonów wywołanej leczeniem hormonalnym zawierającym hormony tarczycy lub zaburzeniami...

Niedoczynność tarczycy

Badanie tarczycy

Badanie tarczycy

Badanie tarczycy jest jednym z badań przesiewowych u noworodków. Badanie tarczycy pozwala wykryć zaburzenia tego gruczołu dokrewnego, takie jak np. wrodzona niedoczynność tarczycy.