Kategoria C

Kategoria C leków to leki, które wykazują działania niepożądane u zwierząt (embriotoksyczne i teratogenne), ale brak jest ich potwierdzenia u ludzi. Leki kategorii C są więc potencjalnie niebezpieczne dla płodu, dlatego też przepisywane są tylko z zlecenia lekarza i tylko w konkretnie udokumentowanych przypadkach. Należą tutaj, m.in. niektóre witaminy, opioidowe leki przeciwbólowe czy pewna część leków psychotropowych.

Co to jest kategoria C leków?

Wszystkie dostępne leki zostały zakwalifikowane do pięciu grup pod względem bezpieczeństwa ich stosowania w ciąży i ewentualnego niekorzystnego działania na płód. Za taki podział leków odpowiedzialna jest Amerykańska Agencja Leków i Żywności (FDA).

Kategoria C to leki, które w badaniach na zwierzętach wykazały działanie embriotoksyczne i teratogenne, ale brak jest odpowiednich i kontrolowanych badań klinicznych u kobiet ciężarnych. Działanie embriotoksyczne to działanie niepożądane leku, podanego do około 60. dnia ciąży, polegające na wystąpieniu ciężkich uszkodzeń płodu, a nawet doprowadzających do jego śmierci. Działanie teratogenne to działanie leku na zarodek, doprowadzające do zaburzeń czynnościowych, opóźnienia rozwoju, przedwczesnego urodzenia lub śmierci płodu. Dlatego też leki z kategorii C podawane są tylko w takich przypadkach, gdy większe są korzyści z zastosowania go w terapii u kobiety w ciąży niż ryzyko względem płodu. Co pewien okres czasu przynależność konkretnego leku do kategorii C jest sprawdzana i ewentualnie modyfikowana. Związane jest to z rozwojem coraz nowszych, bardziej dokładnych i lepszych jakościowo metod badawczych i analitycznych.

Polecane wideo:

Jakie leki należą do kategorii C leków?

Farmaceutyki należące do kategorii C leków to, m.in.:

  • leki przeciwgorączkowe – metamizol sodowy;
  • opioidowe leki przeciwbólowe – tramadol, pentazocyna; tramadol w mniejszym stopniu niż inne leki opioidowe powoduje depresję ośrodka oddechowego u noworodka oraz inne działania niepożądane;
  • leki przeciwhistaminowe – klemastyna;
  • leki hipotensyjne (stosowane w terapii nadciśnienia) – metyldopa, hydralazyna; inhibitory konwertazy angiotensyny – kaptopril, enalapril i peryndopril w I trymestrze ciąży;
  • leki przeciwarytmiczne – adenozyna, digoksyna, prokainamid, werapamil;
  • neuroleptyki – chloropromazyna, promazyna, perfenazyna; jedynie sporadycznie wykazały działanie pozapiramidowe u noworodków przy długotrwałym zażywaniu ich przez matkę; neuroleptyki te należy odstawić na 5-10 dni przed porodem;
  • leki przeciwpadaczkowe – gabapentyna i lamotrygina; obecnie jednak mało jest badań dotyczących ich wpływu na płód, dlatego też ich zastosowanie zaleca się tylko w skrajnych przypadkach;
  • antybiotyki – makrolidy (klarytromycyna i spiromycyna); aminoglikozydy (gentamycyna);
  • chinoliny – starsza generacja chinolonów, np. cinoksacyna, kwas nalidyksowy, kwas pipemidowy w III trymestrze ciąży (w I i II trymestrze są przeciwwskazane);
  • leki przeciwgrzybicze – gryzeofulwina, flukonazol, flucytozyna, ketokonazol, mikonazol; ze względu jednak na działanie nefro-, hepato-, mielotoksyczne oraz embriotoksyczne i teratogenne u zwierząt nie zaleca się ich stosowania u kobiet w ciąży;
  • leki przeciwpasożytnicze – chlorochina, lewamizol, pyrantel, mekapryna, niridazol, mebendazol;
  • witaminy – witamina E, K oraz witamina C i witaminy z grupy B zastosowane w większych dawkach niż zalecane; przedawkowanie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach powoduje ich kumulowanie się w organizmie, powodując hiperwitaminozy, co może wywołać działanie embrio- i fetotoksyczne.

Leki kategorii C, w porównaniu z kategorią A i kategorią B leków, wykazują działanie niekorzystne na płód u przebadanych zwierząt. Brak jest jednak dostatecznie wiarygodnych i odpowiednich badań na ludziach, dlatego też ich stosowanie u kobiet ciężarnych powinno być odpowiednio ograniczone.

Marta Bednarska, ponad rok temu

Bibliografia

  • Rajtar – Cynke G. (red.), Farmakologia, Wydanie II, Wydawnictwo CZELEJ, Lublin 2007, ISBN: 978-83-60608-77-7.
  • Szałek E., Grześkowiak E., Bezpieczeństwo farmakoterapii w okresie ciąży, Farmacja współczesna 2008, 1, s. 109-115.

Leki w ciąży

Komentarze

dyskusje na forum

Artykuły Kategoria C
Kategoria C

Witamina E w ciąży

może mieć natomiast wpływ na płód. Zbyt duża ilość tej witaminy przyjmowana w trakcie ciąży zaliczana jest do kategorii C leków. Oznacza to, iż wykazano

Kategoria X

Leki kategorii X

Leki kategorii X

Kategoria X leków to leki bezwzględnie zakazane do stosowania podczas ciąży. Są to leki wykazujące silne działania niepożądane na płód, zaburzające jego rozwój lub funkcje fizjologiczne.

Leki w ciąży

Kategoria A

Kategoria A leków to farmaceutyki powszechnie uznane w środowisku medycznym za bezpieczne podczas stosowania w ciąży. Według FDA z ich zażywaniem (...) nie wiąże się negatywny wpływ na rozwój płodu. Głównie zaliczamy do tej grupy leki...

Leki w ciąży

Kategoria D

leków z grupy A, B lub C. Co to jest kategoria D leków? Kategoria D leków to leki, których podanie w okresie ciąży ewidentnie wpływa niekorzystnie (...) Kategoria D leków to grupy...

Dieta dla malucha

InFavit baby witamina C

InFavit baby witamina C

Preparat InFavit baby witamina C za pomocą wygodnego apliktora uzupełnia niedobór witaminy C w diecie dziecka.

Kuchnia

Zobacz, jakie produkty są bogate w witaminę C

Zobacz, jakie produkty są bogate w witaminę C

Czerwona papryka Kubek posiekanej czerwonej papryki zawiera trzykrotnie więcej witaminy C niż ta sama ilość pomarańczy. Znajdziemy tam 190,3 mg (...) tego związku.Kiwi Kubek kiwi to potężne źródło witaminy C, która znajduje...

Jak wzmocnić odporność przedszkolaka?

Lizaki ACTIVITKI

Lizaki ACTIVITKI

Lizaki ACTIVITKI ACTIVITKI to rodzina lizaków zawierających witaminę C o właściwościach prozdrowotnych, pomagającą w prawidłowym funkcjonowaniu (...) układu odpornościowego, co jest szczególnie ważne w okresie jesienno-zimowym.ACTIVITKI...

Napoje i drinki

Koktajl kokosowy

Koktajl kokosowy

Kokos jest bardzo wartościowym owocem - zawiera witaminy B2, B6, C i E oraz kwas foliowy, potas, wapń, magnez, fosfor, żelazo, sód i cynk.

Sałatki i surówki

Sałatka z cykorią

Sałatka z cykorią

Cykoria to warzywo nadające się idealnie na wszelkie diety odchudzające. Zawiera witaminy A, B i C, a do tego jest niskokaloryczna.

Kuchnia

8 najlepszych letnich owoców i warzyw

8 najlepszych letnich owoców i warzyw

Truskawki Są one doskonałym źródeł błonnika i witaminy C - 8 truskawek dostarcza jej więcej niż pomarańcza. Owoce te są także bogate (...) także witamin A, E, K, C i B6. Świeże warzywo nadaje się i do sałatek, i do...