Jak nauczyć dziecko przepraszać?

Czy kiedy twoje dziecko postąpi źle, uderzy koleżankę w przedszkolu, podbierze zabawki młodszemu bratu, pomaże kolorowankę siostrze albo nie wykona twojego polecenia, obraża się i dąsa za upomnienia zamiast okazać skruchę i przeprosić? Nikt nie lubi przyznawać się do błędów, ale od małego powinniśmy uczyć nasze pociechy magicznego słowa „przepraszam”. Jak nauczyć dziecko przepraszać? Jak się zachować, by maluch nie poczuł się skrzywdzony, w jego odczuciu, niesprawiedliwą karą, a zapamiętał, jak należy postępować, kiedy się komuś sprawi przykrość?

Polecane wideo:

1. Rozwój moralny dzieci

Czy istnieje jakikolwiek wzorzec rozwoju poczucia dobra i zła? Najlepiej znane podejście do rozwoju moralnego pochodzi z późnych prac Lawrence’a Kohlberga, który oparł swoją teorię na poglądach psychologa poznawczego Jeana Piageta, dotyczących rozwoju poznawczego. Według Kohlberga myślenie moralne to nic innego, jak specjalna forma rozwiązywania problemów. Rozumowanie moralne kształtuje się na drodze wiodącej przez serię stadiów rozwojowych.

POZIOMY I STADIA UZASADNIENIE MORALNEGO ZACHOWANIA
I. Moralność przedkonwencjonalna
Stadium 1: Egocentryczne przyjemność/ból/zysk Ukierunkowanie na uniknięcie bólu lub bycia przyłapanym

Stadium 2: Orientacja koszt/zysk; wzajemność

Zdobywaj nagrody lub wzajemne korzyści („przysługa za przysługę”)

II. Moralność konwencjonalna
Stadium 3: Orientacja „dobrego dziecka” Zyskuj akceptację, unikaj dezaprobaty

Stadium 4: Orientacja prawa i porządku

Przestrzegaj reguł, unikaj kar

III. Moralność postkonwencjonalna (oparta na zasadach)
Stadium 5: Orientacja na dotrzymywanie umowy społecznej Działaj dla dobra własnej społeczności
Stadium 6: Orientacja na zasady etyczne Dąż do sprawiedliwości, bądź konsekwentny w swoich zasadach, unikaj samopotępienia

2. Nauka przepraszania

Kiedy zacząć uczyć malucha przepraszać innych za swoje złe zachowanie? Najlepiej jak najwcześniej, czyli wtedy, kiedy dziecko zacznie mówić. Małe dzieci to egocentrycy – nie potrafią jeszcze przyjąć perspektywy drugiego człowieka. Nie umieją wczuć się w sytuację drugiej strony, np. nie wiedzą, że bijąc kolegę, sprawiają mu ból. Maluchy uczą się empatii stopniowo. Dużą rolę w rozwoju moralnym odgrywają rodzice, którzy powinni zwracać uwagę na złe zachowanie szkraba i wyjaśniać mu, dlaczego nie wolno postępować w ten sposób, zachęcając jednocześnie do przeprosin, np.: „Nie wolno brać bez pytania cudzych zabawek. Idź przeproś Kasię, że wzięłaś jej lalkę bez pytania i zapytaj, czy pozwoli ci się nią pobawić chwilę”. Rodzice powinni też nauczyć wyrażać i nazywać emocje, jakich doświadcza dziecko. Co to znaczy złościć się, co to jest poczucie winy, skrucha, wyrzuty sumienia? To dla dziecka bardzo trudne słowa, odwołujące się do myślenia abstrakcyjnego, które pojawia się późno w rozwoju umysłowym.

Nie każ maluchowi tłumić emocji w sobie. Niech powie swoimi słowami, co czuje. Nie tłumacz też w postaci długich wykładów. Maluchy przestają słuchać już przy drugim zdaniu, dlatego komunikaty powinny być jasne, krótkie i precyzyjne. Nie zanudzaj dziecka zbyt długimi wywodami moralnymi. Kiedy jesteś świadkiem nieporozumienia między rodzeństwem, podpowiadaj, jak maluchy mogą konstruktywnie rozwiązać patową dla nich sytuację. Jako rodzic musisz sama świecić przykładem. Kiedy nie potrafisz przepraszać i unikasz tego słowa jak ognia, trudno przyznać ci się do błędu, a konflikty kończą się zwykle awanturą, nie licz, że maluch będzie skory do przepraszania. Dzieci naśladują dorosłych. Jeśli postąpisz źle wobec dziecka, niekonsekwentnie, umiej powiedzieć: „Przepraszam”. Dziecko zrozumie wówczas, że przepraszanie nie oznacza słabości, ale świadczy o dojrzałości i będzie chciało być takie, jak ty. Nie zmuszaj malucha do przepraszania, a już na pewno nie ucz przepraszania wtedy, kiedy nie zawini. Nie trzeba przecież przepraszać wszystkich bezustannie. Obok nauki przepraszania ważna jest też szkoła asertywności – umiejętność dbania o własne interesy z jednoczesnym poszanowaniem praw innych.

Bibliografia

  • Chałas K., Wychowanie ku wartościom. Elementy teorii i praktyki, „Jedność”, Kielce 2003, ISBN 83-7224-667-X.
  • Zajdel K., Wychowanie dziecka, „Harmonia”, Gdańsk 2010, ISBN 978-83-7134-378-0.

Rozwój społeczny przedszkolaka

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Rozwój społeczny przedszkolaka
Rozwój społeczny przedszkolaka

Tożsamość narodowa u przedszkolaka

patriotyczna dziecka Jakie działania pomogą zbudować poczucie tożsamości narodoweju przedszkolaka? Wspólne śpiewanie piosenek. Każdy (...) jest oczywiście Warszawa. Rodziny z przedszkolakami mają szansę...

Rozwój społeczny przedszkolaka

Pięciolatek w przedszkolu

zawsze od ogólnego poziomu rozwoju psychoru­cho­wego dziecka, u którego żaden z mechanizmów adaptacyjnych nie jest w pełni ukształto­wany i dojrzały (...) komunikowanie się w sprawach codziennych. Osiągnięcia dziecka w dziedzinie rozwoju...

Rozwój społeczny przedszkolaka

Przyjaciel dziecka

. Dziecko stopniowo poznaje pewne zasady społeczne, które umożliwiają wspólne działanie. Są to bardzo ważne umiejętności wpływające na rozwój emocjonalny (...) , i stanowi dla niego wzór do naśladowania. Niemniej jednak...

Rozwój społeczny przedszkolaka

Nauka dzielenia

Nauka dzielenia się nie należy do najłatwiejszych zadań w rozwoju społecznym przedszkolaka. Na początku dziecko uważa, że wszystko należy do niego (...) prospołeczne i zachęcać bardziej do dawania niż...

Rozwój społeczny przedszkolaka

Czterolatek w przedszkolu

i intelektualnym. Bywa, że nazywany jest okresem krytycznym ze względu na zmiany w rozwoju dziecka i z uwagi na jego pierwsze próby socjalizacji (...) społecznych dziecka, w tym i przystosowujących do życia w grupie....

Rozwój społeczny przedszkolaka

Rozwój psychiczny dziecka w wieku przedszkolnym

Rozwój psychiczny dziecka w wieku przedszkolnym jest równie ważny jak rozwój fizyczny i społeczno-emocjonalny malucha. Wiek od 3 do 6 lat to okres (...) szybkiego dojrzewania fizycznego, mentalnego i emocjonalnego. Jest...

Rozwój społeczny przedszkolaka

Pięcioletnie dziecko w przedszkolu

Pięcioletnie dziecko w przedszkolu

Przyglądając się właściwościom rozwojowym dzieci pięcioletnich, na myśl przychodzi, jak wiele trudności i ograniczeń wynika tylko z samego procesu rozwojowego, z którym musi ono przecież poradzić sobie podczas adaptacji do życia przedszkolnego.

Rozwój społeczny przedszkolaka

Trzylatek w przedszkolu

Rozwój dziecka w okresie przedszkolnym jest bardzo dynamiczny i poszczególne etapy rozwoju mogą czasami powodować wrażenie, że dzieje się coś złego (...) w przedszkolu ma niewątpliwie bardzo korzystny wpływ na jego rozwój....

Rozwój społeczny przedszkolaka

Integracja dzieci z autyzmem

Autyzm jest diagnozowany u coraz większej liczby dzieci, ale świadomość społeczna na temat tego zaburzenia pozostaje na stosunkowo niskim poziomie (...) . W programie zajęć w placówkach tego typu znajdują się specjalne zajęcia terapeutyczne....