Inteligencja emocjonalna

Psychologowie i pedagodzy już od wielu lat podkreślają, że rozwój inteligencji dziecka nie wystarczy, by odniosło ono sukces w życiu dorosłym. Oprócz zdolności logicznego myślenia, rozwiązywania problemów, rozwiniętej pamięci, spostrzegawczości i koncentracji uwagi potrzeba czegoś więcej, a mianowicie – inteligencji emocjonalnej. To inteligencja emocjonalna gwarantuje, że człowiek może być w przyszłości sprawnym współpracownikiem, rozsądnym rodzicem i fajnym partnerem życiowym. Co to jest inteligencja emocjonalna i jak ją kształtować u małego dziecka?

1. Koncepcja inteligencji emocjonalnej

Inteligencja emocjonalna nie doczekała się jednej obowiązującej definicji. Mówi się, że inteligencja emocjonalna to ogół zdolności warunkujących efektywność przetwarzania informacji emocjonalnych. Daniel Goleman nazywa inteligencję emocjonalną zespołem cech, na który składają się: samokontrola, zapał, wytrwałość, automotywacja, samoświadomość, samoregulacja, empatia czy umiejętności społeczne. Na inteligencję emocjonalną składają się różne zdolności, które daje się uporządkować w cztery grupy, np.:

  1. zdolności do spostrzegania i wyrażania emocji;
  2. zdolności do włączania emocji w przebieg procesów poznawczych;
  3. zdolności do rozumienia i analizowania emocji oraz wykorzystywania wiedzy emocjonalnej;
  4. zdolności do kontrolowania i regulowania emocji własnych i cudzych.

Tym, co wiąże inteligencję emocjonalną z innymi typami inteligencji, i zarazem uzasadnia używanie wobec niej tego terminu, jest jej funkcja adaptacyjna. Inteligencja emocjonalna człowieka, tak jak każda inna inteligencja, stanowi wyznacznik efektywności radzenia sobie przez niego z wymaganiami życia. Inteligencja akademicka, racjonalna, analityczna ma charakter typowo taktyczny, bo wiąże się z działaniem w konkretnych sytuacjach, natomiast inteligencja emocjonalna jest inteligencją „gorącą” i strategiczną, obejmującą zdolności funkcjonujące bardziej perspektywicznie. Iloraz inteligencji emocjonalnej wzrasta wraz z wiekiem. Jak kształtować dojrzałość emocjonalną u dziecka?

2. Jak rozwijać inteligencję emocjonalną?

Od najmłodszych lat rodzice powinni uczyć maluchy rozpoznawania i radzenia sobie z własnymi uczuciami, co znacznie ułatwia dziecku orientowanie się w zakresie stanów emocjonalnych, doświadczanych przez inne osoby. Dzięki temu dzieci uczą się również panować nad gniewem, złością, przepraszać, prosić, przebaczać, radzić sobie ze stresem, bronić własnych poglądów itp. Taki zestaw umiejętności charakteryzuje dobrych managerów, dyrektorów, prezesów, kierowników i liderów grup. Maluchy uczą się, jak pracować w grupie, jak być empatycznym, jak współpracować, jak integrować ze sobą różne punkty widzenia, jak adaptować się do różnych okoliczności, jak być elastycznym i otwartym na zmiany. Inteligencję emocjonalną można zacząć rozwijać już u trzylatków, które wybierają się do przedszkola – pierwszego środowiska społecznego innego niż dom i rodzina.

W jaki sposób stymulować inteligencję emocjonalną u szkrabów?

  • Rozmawiaj z dzieckiem na temat reguł obowiązujących w społeczeństwie. Wyjaśniaj, jakie zasady rządzą światem.
  • Nie wyśmiewaj lęków dziecka, rozmawiajcie o swoich emocjach, pomóż maluchowi w nazywaniu swoich uczuć.
  • Wykorzystaj bajki terapeutyczne albo inne bajeczki zakończone morałem, które uczą w sposób obrazowy, co to znaczy empatia, tolerancja, nieśmiałość, przyjaźń, miłość czy sprawiedliwość.
  • Rozwijaj wyobraźnię malucha, np. poprzez wcielanie się w różne postacie i odgrywanie scenek. Konieczność wcielenia się w kogoś innego uczy malucha przyjmowania perspektywy patrzenia innych ludzi.
  • Prowokuj jak najwięcej sytuacji społecznych, w których dziecko będzie miało szanse porozmawiać z rówieśnikami, np. zapraszaj kolegów dziecka do domu, idźcie razem do piaskownicy albo do kina.
  • Zadawaj dziecku pytania, jak się czuje, co by czuło, gdyby coś się stało, jak zachowałoby się na miejscu bohatera jakiejś książeczki itp.
  • Ucz dziecka akceptować własne wady i niedoskonałości. Nie stawiaj zbyt wygórowanych wymagań, by dziecko nie przestało wierzyć we własne możliwości.
  • Zachęcaj dziecko do nawiązywania kontaktów i zawierania przyjaźni. Podkreślaj rolę przyjaciela w życiu człowieka.
  • Wskazuj konstruktywne sposoby radzenia sobie z negatywnymi emocjami, radzenia sobie ze stresem i frustracją.

Rozwój zdolności interpersonalnych u szkrabów musi korespondować z ich zdolnościami poznawczymi i wiekiem. Najlepiej, by nauka odbywała się w formie zabawy i gier edukacyjnych.

Bibliografia

  • Annamalay S.D., Inteligencja emocjonalna u dzieci. 12-dniowy kurs dla rodziców, K.E. Liber, Warszawa 2005, ISBN 83-88170-95-3.
  • Salovey P., Sluyter D.J., (red.), Rozwój emocjonalny a inteligencja emocjonalna. Problemy edukacyjne, „Rebis”, Poznań 1999, ISBN 83-7120-695-X.

Rozwój społeczny malucha

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Rozwój społeczny malucha
Rozwój społeczny malucha

Nieśmiałe dziecko

Nieśmiałe dziecko

Nieśmiałość jest bolesnym doświadczeniem, które może dotyczyć dzieci i młodzieży. Bywa tzw. sytuacyjna nieśmiałość, która może dotyczyć nawet dorosłych osób i wiąże się przeważnie z silnym lękiem przed określonymi sytuacjami, np. wystąpieniem publicznym.

Rozwój społeczny malucha

Siedem oznak wskazujących, że twoje dziecko jest narcyzem

Siedem oznak wskazujących, że twoje dziecko jest narcyzem

skuteczne wyeliminowanie narcystycznych zachowań u malucha. Po pierwsze zacznij go uwrażliwiać - to pomoże mu dobrze funkcjonować w grupach (...) są tak samo szczęśliwi. Świetnym sposobem może być również zakup zwierzęcia, np. psa....

Rozwój społeczny malucha

Do kiedy smoczek?

bezpieczeństwa i pozwala zapomnieć o stresującej sytuacji, natomiast rodzicom daje możliwość cieszenia się chwilami wolnymi od płaczu i marudzenia malucha (...) ? Do kiedy smoczek dla malucha? Im dłużej...

Rozwój społeczny malucha

Nauka dzielenia się, czyli rozwój społeczny malucha

Nauka dzielenia się, czyli rozwój społeczny malucha

Od momentu narodzenia dziecko staje się członkiem społeczeństwa. Aby jego rozwój przebiegał w prawidłowy sposób, maluch potrzebuje Twojej opieki (...) , bliskości i miłości. Na czym polega rozwój...

Rozwój społeczny malucha

Czas rozstania z dzieckiem

Czas rozstania z dzieckiem

Kilkugodzinne rozstanie z dzieckiem, które po raz pierwszy uczęszcza do przedszkola może być niezwykle trudne w sytuacji, kiedy nie przygotowaliśmy naszego malucha do oddalenia od nas.

Rozwój społeczny malucha

Kłótnie małych dzieci

Kłótnie małych dzieci

Pierwsze konfilkty pomiędzy rodzeństwem pojawiają się już u małych dzieci.

Rozwój społeczny malucha

Opóźniony rozwój mowy

Opóźniony rozwój mowy

pozawerbalną? Z pewnością jest to sygnał alarmowy dla rodziców. Takie problemy mogą oznaczać samoistnie opóźniony rozwój mowy. Przyczyny opóźnionego (...) rozwoju mowy Na początek należy sprawdzić, czy rozwój...

Rozwój społeczny malucha

Jak możesz pomóc maluchowi odnaleźć się w nowym środowisku?

Czy wiesz, w jaki sposób przygotować dziecko do zmiany środowiska? Przedszkole, nowa klasa czy szkoła to stresujące sytuacje, jednak poziom tego stresu można zmniejszyć. Psycholog i mama trójki dzieci mówią, w jaki sposób to zrobić. Film jest fragmentem...

Rozwój społeczny malucha

Powiedz „mama", powiedz „tata"

Powiedz „mama", powiedz „tata"

tego procesu oraz ćwiczenia, które będą stymulować jego przebieg. Etapy rozwoju mowy u dziecka Umiejętność mówienia pozwala dziecku (...) na prawidłowy rozwój mowy dziecka, gdyż bez tej wiedzy może mu zaszkodzić,...

Rozwój emocjonalny przedszkolaka

Inteligencja emocjonalna u przedszkolaka

Inteligencja emocjonalna u przedszkolaka

Inteligencja emocjonalna to zdolność do rozumienia własnych emocji i radzenia sobie z nimi oraz rozumienia i współodczuwania stanów emocjonalnych innych ludzi.