Gdy dziecko się boi

Życie uczuciowe człowieka rozwija się od wczesnego dzieciństwa do wieku dojrzałego. Przejście na kolejny etap rozwoju może dokonać się tylko wówczas, gdy na poprzednim etapie zostały zaspokojone naturalne potrzeby oraz potrzeby psychiczne: miłości, bezwarunkowej akceptacji oraz przynależności. W związku z niedojrzałością układu nerwowego przeżycia emocjonalne małych dzieci są krótkotrwałe, intensywne i cechuje je chwiejność.

Dziecięce emocje

W okresie poniemowlęcym, tj między 1-3 rokiem życia, dziecko nawiązało już kontakt z otoczeniem, samodzielnie się przemieszcza, co ułatwia mu podtrzymanie tego kontaktu i potrafi komunikować się z osobami z najbliższego otoczenia. Jego dalszy rozwój psychoemocjonalny oraz społeczny uzależniony jest od czynników środowiskowych i wychowawczych. Zasadnicze znaczenie dla rozwoju procesów psychoemocjonalnych, poznawczych i społecznych ma forma komunikacji z dzieckiem. Niektóre emocje mają bowiem charakter wrodzony, np. strach czy złość, i warto o tym pamiętać. Jednak w zależności od tego, czy potrzeby biologiczne dziecka zostały zaspokojone w pełni, czy też nie, odczuwa ono emocje przyjemne i nieprzyjemne. Brak zaspokojenia naturalnych potrzeb psychicznych na którymkolwiek etapie rozwoju powoduje lukę, która uniemożliwia harmonijny wzrost emocjonalny i duchowy. Choć ciało rośnie i dojrzewa, rozwijają się procesy poznawcze - rozwój emocjonalnystoi w miejscu. Pod względem uczuciowym, człowiek staje się wówczas wewnętrznie skarłowaciały. Rozwój emocjonalny - to kolejne etapy wzrostu emocji w poszczególnym stadium wiekowym, które powodują, że wewnętrzne i społeczne przystosowania przechodzą na coraz wyższe poziomy. Rozwój emocjonalny buduje poszczególne cechy przystosowawcze do życia społecznego, kształtuje cechy będące nieodzownym elementem rozwoju każdego człowieka. Źródłem procesów lękowych często są emocje ujemne, które mogą trwać przez pewien czas, nawet gdy ich przyczyna straci swoją moc oddziaływania. Wyrazistym przykładem tego zjawiska są wszelkie urazy psychiczne powstałe w wyniku traumatycznych wydarzeń w życiu człowieka.

Polecane wideo:

Czego boi się dziecko?

Dziecięce lęki to także jeden z etapów rozwoju emocjonalnego, dlatego nie warto lekceważyć ani stopnia ich nasilenia, ani częstotliwości. Dwulatki mają lęki natury słuchowej i wizualnej, co oznacza, że boją się odgłosu odkurzacza, pociągu albo ciemnych, dużych przedmiotów. Lękiem napawają je też wszelkie zmiany w przestrzeni, dlatego ciężko znoszą przeprowadzkę do innego miejsca albo są niespokojne, kiedy ich ulubiona zabawka zmienia swoje położenie. Najsłynniejszym lękiem dla tego okresu jest lęk separacyjny - oddalenie od rodziców, zwłaszcza od matki powoduje napięcie emocjonalne, czasem napady histerii. Trzylatki boją się starszych ludzi, zwierząt, ciemności, umundurowanych ludzi, czarownic i ludzi przebranych w maski, stąd u niektórych przedszkolaków spotkanie z klownem kończy się płaczem. Generalnie wiek przedszkolny to okres, w którym nasilają się lęki przed ciemnością, wyjazdem rodziców, różnego rodzaju nieznanymi dźwiękami, zmianami świateł w pomieszczeniach, bo to wiąże się z rozmaitymi cieniami na ścianach. Pięciolatki boją się także wszelkich urazów cielesnych, np. ugryzienia przez psa, upadku ze schodów, etc. U sześciolatków nasilają się lęki słuchowe, lęki przestrzenne, obawiają się także duchów, wiedźm, burzy i drobnych urazów z paradoksalnie większą tolerancją na cięższe wypadki, np. skaleczenia są dla sześciolatków bardziej stresogenne niż złamana ręka. Siedmiolatki zaczynają w swoich lękach wykorzystywać swoją bujną wyobraźnię, podsyconą tym, co obejrzą w telewizji. Dlatego u nich dominują lęki wizualne, związane z ciemnością, ponurymi barwami, widokiem krwi, odczuciem grozy, np. boją się wojny, włamywaczy, strychów i piwnic. Nie są chętne do spacerów po wybujałym lesie, bo wszelkie szmery i trzaski powodują u nich dreszczyk na skórze. Zaczynają także mieć lęki społeczne, związane z innymi ludźmi i z samymi sobą, np. boją się, że zostaną wyśmiane, kiedy spóźnią się do szkoły lub ktoś na nich nakrzyczy, kiedy nie odrobią lekcji. Stopniowo około 8 roku życia lęki typowe dla okresu dzieciństwa wyciszają się, bo dziecko jest w stanie wiele rzeczy sobie wyjaśnić, ocenić na podstawie analizy i przy wsparciu osób dorosłych. Dłużej utrzymują się lęki społeczne oraz dotyczące utraty najbliższych.

Jak pomóc dziecku, które się boi?

Większość dziecięcych lęków rodzice są w stanie opanować ciepłym, wyrozumiałym podejściem i mądrymi rodzicielskimi metodami. Z wielu lęków dziecko zwyczajnie wyrasta, jednak są dzieci, u których rozwój emocjonalny jest w jakimś stopniu zaburzony i wiąże się to z trudnością opanowania emocji własnych oraz ich przeżywania. Nasilające się lęki, z którymi dziecko będzie próbowało sobie poradzić, mogą wywołać następujące dolegliwości cielesne:

  • kołatania serca,
  • kłucie/bóle serca,
  • duszności,
  • drżenie rąk,
  • dolegliwości bólowe o nieznanym pochodzeniu,
  • bóle brzucha,
  • wymioty/nudności,
  • ściskanie w gardle/gula w gardle,
  • szumy w uszach,
  • omdlenia/zasłabnięcia.

W takim wypadku warto udać się do specjalistów, lekarza pediatry oraz do terapeuty dziecięcego. Dziecko, które miewa koszmary senne, moczy się w nocy, narzeka na złe samopoczucie, może potrzebować specjalisty z tego względu, że niektóre z lęków są dla niego zbyt obciążające. W takim wypadku koniecznie należy sprawdzić ogólny stan zdrowia dziecka i stosownie do diagnozy zarekomendować określoną terapię.

mgr Anna Czupryniak

Redakcja parenting.pl, ponad rok temu

Problemy wychowawcze

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Problemy wychowawcze
Problemy wychowawcze

Najczęstsze błędy wychowawcze rodziców

Najczęstsze błędy wychowawcze rodziców

Wychowanie na wagę złota Nie istnieje chyba bardziej odpowiedzialne zadanie niż wychowanie dziecka. Właściwie wszystkie decyzje rodzica w mniejszym lub większym stopniu wpływają na ostateczny kształt osobowości małego człowieka. I choć podejmując je,...

Problemy wychowawcze

Sześć błędów, jakie popełniają rodzice, gdy uczą dziecko dyscypliny

Sześć błędów, jakie popełniają rodzice, gdy uczą dziecko dyscypliny

Każdy popełnia błędy Błądzenie jest rzeczą ludzką, a dyscyplina to część rodzicielstwa. Dlatego, jeśli następnym razem ze złością zareagujesz na to, że twoje dziecko po raz kolejny rozlało sok na dywan, a później będziesz mieć z tego powodu wyrzuty sumienia,...

Problemy wychowawcze

Niewidzialny przyjaciel

Niewidzialny przyjaciel

Niewidzialny przyjaciel, do którego dziecko mówi i z którym się bawi, u wielu rodziców budzi niepokój i wątpliwości co do tego, czy maluch rozwija się w sposób prawidłowy i czy aby na pewno wszystko jest zw porządku. Dziecko w wieku przedszkolnym ma niezwykle...

Problemy wychowawcze

Asertywność dzieci

Większośc z nas potrzebuje autonomii i niezależności. Zarówno dorośli, jak i małe dzieci chcą decydować o tym, co zrobić lub nie. Bunt malucha bywa jednak dla rodziców zaskoczeniem i budzi ich niepokój. Grunt to zachować spokój. To normalny etap...

Problemy wychowawcze

Wstydzę się!

Wstydliwość dziecięca przypada na różne okresy życia i rozwoju malucha. Wynika z konfrontacji z nieznanym światem, z sytuacjami, w których pojawiają się nowe osoby, a dziecko jest eksponowane na ich widok, często zmuszone do zaśpiewania piosenki lub wyrecytowania...

Problemy wychowawcze

Toksyczne zdania. Nie mów tak do dziecka

Toksyczne zdania. Nie mów tak do dziecka

nadal ma z tym problemy. Jego mózg intensywnie się rozwija, w organizmie buzują hormony, pojawiają się „okresy buntu", skoki rozwojowe. Tutaj zaczynają (...) się przysłowiowe schody, bo rodzic potrafi wyjaśnić sobie swoje problemy...

Problemy wychowawcze

Oglądanie TV

Oglądanie TV

Wielu rodziców zastanawia się, czy pozwolić swojemu dziecku na oglądanie telewizji. Z jednej strony, media za swoim pośrednictwem przybliżają wiedzę o kulturze, zwyczajach, ludziach z innych krajów. Niestety z drugiej strony mogą wręcz uzależniać, znacząco...

Problemy wychowawcze

Agresja u przedszkolaka

Agresja u przedszkolaka

Agresja u dzieci to niepokojąca oznaka. Mimo to niektórym rodzicom odpowiada agresywna postawa dziecka. Ich zdaniem dziecko powinno umieć walczyć o swoje, gdyż tylko najsilniejsi mogą poradzić sobie w życiu. Skrajnie inną postawą dorosłych jest strach...

Problemy wychowawcze

Oglądanie telewizji przez dzieci

Oglądanie telewizji przez dzieci

Wielu rodziców zastanawia się, czy pozwolić swojemu dziecku na oglądanie telewizji. Z jednej strony media za swoim pośrednictwem przybliżają wiedzę o kulturze, zwyczajach, ludziach z innych krajów. Z drugiej strony epatują przemocą, nagością i...

Problemy wychowawcze

Złe nawyki przedszkolaka

Jak nie nauczyć dziecka złych nawyków? Często rodzice nieświadomie „programują" swoje dzieci na małe potworki - sprawdź jak uniknąć takich sytuacji. Przedszkolak jest dzieckiem, które cechuje się olbrzymią samodzielnością w stosunku do wcześniejszego...