Gdy dziecko bije

Rodzice często nie wiedzą, co mają zrobić i jak się zachować, kiedy ich mała pociecha wyciąga na nich lub na inne dzieci rękę. Dwu- i trzylatki wpadają w złość, odczuwają gniew, krzyczą, biją i tupią nogami, gdyż przeżywają negatywne emocje i nie wiedzą, jak w konstruktywny sposób sobie z nimi poradzić. Agresja u małych dzieci nie powinna być powodem do większego niepokoju i nie zawsze świadczy o patologicznych wzorcach, jakie dziecko wynosi z domu rodzinnego. Dziecko, podobnie jak każdy człowiek, ma prawo przeżywać frustrację, złość i niezadowolenie, ale rodzice powinni pokazać, jak radzić sobie z negatywnymi uczuciami. Dorośli powinni pokazać maluchowi, że oprócz krzyku i argumentów pięści, są społecznie akceptowane formy rozładowywania napięcia, jak rozmowa, prośba, kompromis, negocjacje. Jak reagować, gdy dziecko bije?

Polecane wideo:

1. Przyczyny agresji dzieci

Agresja u małych dzieci może mieć różne przyczyny. Najczęściej jest to agresja instrumentalna, wynikająca z frustracji wskutek niemożności osiągnięcia przez malucha upragnionego celu, np. kiedy mama nie chce kupić upragnionej zabawki albo nie pozwala oglądać do późna w nocy bajek w telewizji. Agresja wroga natomiast jest obliczona na zadawanie bólu drugiej osobie i najczęściej motywuje ją zemsta, chęć odwetu i dominacji. Agresja wroga nasila się w wieku przedszkolnym. Dlaczego małe dzieci tak często i tak ochoczo korzystają z agresywnych form zachowania?

  1. Próbują zwrócić na siebie uwagę dorosłych – kiedy maluch nie stwarza problemów, jest spokojny i ułożony, niejednokrotnie mama i tata nie znajdują dla niego czasu. Kiedy szkrab coś spsoci, popsuje, narozrabia, rodzice od razu koncentrują swoją uwagę na psotniku. W ten sposób maluch uczy się, że jeżeli chce mieć swoje „5 minut”, musi być niegrzeczny, np. kogoś uderzyć. Pamiętajmy zatem, by nie przedkładać pracy nad kontakt z maluchami, nie zaniedbywać dzieciaków i nie zapominać o rozmowie z nimi.
  2. Nie potrafią poradzić sobie z negatywnymi emocjami – małe dziecko nie zdaje sobie sprawy z tego, że tam, gdzie kończy się jego wolność, zaczyna się wolność drugiego człowieka. Maluchy dopiero uczą się empatii – nie wiedzą, jak mocno boli cios, szczypnięcie, szturchnięcie czy kopniak. Drapią, biją, wyrywają sobie włosy, gdyż nie potrafią zapanować nad negatywnymi emocjami, które w tym wieku rozwojowym są naturalną sprawą, bo dziecko chce podkreślić swoją niezależność i samodzielność. Kiedy się na coś lub kogoś złoszczą, wybuchają jak wulkan – tyle w nich złych emocji. Warto uświadomić przedszkolaków, że odczuwanie złości to nic złego. Trzeba jednak umieć wyładować ją w konstruktywny sposób, np. poprzez porwanie kartki czy wybieganie się na podwórku.
  3. Biją z poczucia niesprawiedliwości – jeżeli metodą wychowawczą rodziców jest klaps, nie dziwmy się, że maluch również będzie uciekał się do taktyki bicia. Cios za cios, oko za oko, ząb za ząb – logika dziecka jest prosta. Bijąc maluchy, uczymy je agresji i przekazujemy komunikat w stylu: „Bicie jest OK. Wygrywa ten, kto mocniej przyłoży”.
  4. Powielają patologiczne wzorce zachowań w rodzinie – jeżeli mama z tatą nie potrafią ze sobą rozmawiać, tylko na siebie krzyczą, wyzywają się i do tego dochodzą rękoczyny, maluch zaczyna naśladować dorosłych. Rodzice są pierwszymi modelami, których zachowania powielają najmłodsze szkraby, wychodząc z założenia: „Skoro mama i tata tak się zachowują, to ja też tak mogę”. Nic więc dziwnego, że dzieci wychowujące się w atmosferze nienawiści, złości i gniewu reagują agresją i biją swoich rówieśników.

2. Jak reagować na agresję dziecka?

Jak się zachować, gdy dziecko bije innych i wyciąga rękę na rodzica? Przede wszystkim trzeba zachować zimną krew, być cierpliwym i wyrozumiałym. Nie możemy dać się sprowokować i zacząć reagować tak samo agresywnie jak nasza pociecha – w ten sposób nasila się tylko spirala złości.

  • Nigdy nie lekceważ agresji dziecka! Jako rodzic musisz stanowczo zareagować, gdy maluch bije albo dokucza innym dzieciom.
  • Daj do zrozumienia dziecku, że ma prawo odczuwać złość i gniew, ale nie może negatywnych emocji rozładowywać, bijąc innych. Wskaż dziecku inne formy radzenia sobie ze złością – niech dziecko wykrzyczy się do woreczka, w którym zamyka się złość, niech drze stare gazety, skacze w „skrzyni złości” wyścielanej poduszkami, pobiega wokół domu itp.
  • Gdy dziecko będzie chciało kogoś uderzyć, przytrzymaj jego rękę i powiedz dobitnie: „Nie wolno nikogo bić, bo to boli!”.
  • Odwołaj się do empatii dziecka, pytając, jak ono by się poczuło, gdyby ktoś je skrzywdził.
  • Ustal zasady, jakich będziecie konsekwentnie przestrzegać w domu, np. nie bijemy, nie krzyczymy, nie mówimy brzydkich słów.
  • Jeśli dziecko jest małe, nie róbmy mu wykładu na temat przemocy, bo dziecko i tak z tego niewiele zrozumie. Maluch potrzebuje jasnego komunikatu „Nie wolno bić!”. Ze starszymi dziećmi można porozmawiać na temat tego, dlaczego są źli, co czują i pokazać im efektywne metody dążenia do celu, lepsze niż pięść czy krzyk.
  • Świećmy przykładem! Jeżeli nie chcemy wychować agresywnego zawadiaki, sami unikajmy agresji i przemocy słownej.
  • Jeśli dziecko nie zastosuje się do ustalonych reguł i nadal będzie biło innych, musisz być konsekwentny i wymierzyć karę. Pierwsza kara może mieć formę braku nagrody, np. odmowa kupna zabawki.
  • Daj szansę, by dziecko powiedziało „Przepraszam”.
  • Doceń starania dziecka, które pracuje nad swoją agresją. Nagradzaj jego inicjatywę, pochwal, że grzecznie bawi się w piaskownicy z dziećmi sąsiadów.
  • Jeżeli dzieci się biją, rozdziel agresorów i zapytaj, dlaczego doszło do szamotaniny. Jeżeli dzieci nie będą potrafiły wskazać przyczyny kłótni, pomóż im w tym. Bądź rozsądnym mediatorem i spróbuj podpowiedzieć najlepsze rozwiązanie sporu dla obu stron.

Warto pamiętać, że zachowania agresywne dzieci to często element ich dojrzewania emocjonalnego i społecznego, dlatego nie panikujmy, gdy mała Zosia uderzy łopatką w głowę Julkę, a Franek kopnie Jasia w kolano. Pomóżmy dzieciom nauczyć się empatii i panowania nad negatywnymi emocjami. To może być też dobra szkoła dla nas samych – dorosłych.

Bibliografia

  • Frączek A., Pufal-Struzik I., (red.), Agresja wśród dzieci i młodzieży: perspektywa psychoedukacyjna, ZNP, Kielce 1996, ISBN 83-85230-61-0.
  • Harwas-Napierała B., Trempała J., (red.), Psychologia rozwoju człowieka. Charakterystyka okresów życia człowieka, t. 2, PWN, Warszawa 2006, ISBN 83-01-14151-4.
  • Ranschburg J., Lęk, gniew, agresja, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1980, ISBN 83-02-00547-9.

Problemy w wychowaniu dziecka

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Problemy w wychowaniu dziecka
Problemy w wychowaniu dziecka

Zadziorny maluch

Zadziorny maluch

Co robicie, kiedy dziecko po raz kolejny Was nie słucha? Znowu uderzyło kolegę, nie posprzątało zabawek, znowu biega po markecie i beztrosko oddala się od nas, ignoruje nasze polecenia lub co gorsza, robi nam na przekór.

Problemy w wychowaniu dziecka

Marudzenie u dziecka

Marudzenie u dziecka

Problemy wychowawcze z dziećmi powstają często jako efekt niewłaściwych decyzji ich rodziców.

Problemy w wychowaniu dziecka

Jak sobie radzić z upartym dzieckiem?

Jak sobie radzić z upartym dzieckiem?

Małe dzieci często chcą postawić na swoim tylko po to, aby udowodnić rodzicom, że mają rację. Jak sobie radzić małym uparciuchem?

Problemy w wychowaniu dziecka

Gdy dziecko skarży

Gdy dziecko skarży

często nie wiedzą, jak mają zareagować. Zganić skarżypytę czy ukarać dziecko, na które doniesiono? Jak ma się do tego wychowanie dziecka? Etap skarżenia (...) do rodziców. Dlaczego dzieci...

Problemy w wychowaniu dziecka

Metoda Tomatisa

uwagi i nadwrażliwości na dźwięki. W zaburzeniach mowy i głosu u dzieci i dorosłych (np. jąkanie, opóźniony rozwój mowy, wady wymowy, niewłaściwe (...) używanie głosu powodujące chrypkę itp.). W trudnościach szkolnych, np. dysleksji. W...

Problemy w wychowaniu dziecka

Jak postępować z małym skarżypytą?

Jak postępować z małym skarżypytą?

Dzieci, które donoszą, nie są dobrze widziane w towarzystwie. Rówieśnicy nie chcą się z nimi bawić, przez co często funkcjonują one gdzieś (...) na marginesie grupy. Także przez rodziców skarżenie postrzegane jest jako oznaka nieporadności...

Problemy w wychowaniu dziecka

Niskie poczucie własnej wartości u dzieci

Niskie poczucie własnej wartości u dzieci

jednak są to tylko pozory, a dziecko wewnątrz nie ocenia siebie zbyt dobrze. Jest to duży problem, nad którym koniecznie trzeba pracować. Zadaniem rodzica jest podnieść (...) się w przyszłości.Wartość własna a czynniki zewnętrzne Dziecko...

Problemy w wychowaniu dziecka

Jak radzić sobie z irytującymi nawykami dziecka?

Twoje dziecko dłubie w nosie, maluje po ścianach, a może ma inny denerwujący cię nawyk? Dowiedz się, jak je okiełznać i skierować jego energię (...) w inną stronę. Przytaczamy sprawdzone sposoby na to, w jaki sposób możesz przekonać...