Endometrioza

Endometrioza jest schorzeniem polegającym na nieprawidłowym występowaniu u kobiet błony śluzowej macicy, czyli endometrium poza jamą macicy. W prawidłowych warunkach endometrium wyściela jamę macicy i okresowo ulega złuszczeniu w czasie miesiączki. U kobiet z endometriozą endometrium z bliżej niewyjaśnionych przyczyn pojawia się także w innych elementach narządów płciowych, na przykład w mięśniu macicy, jajowodzie, jajniku lub też w zupełnie innych tkankach i narządach, na przykład w jamie otrzewnej, w przewodzie pokarmowym, pęcherzu moczowym, a nawet w gałce ocznej. Nieprawidłowe endometrium, podobnie jak to o prawidłowej lokalizacji, ulega w czasie cyklu miesięcznego takim samym przemianom, a w konsekwencji złuszcza się w czasie miesiączki stając się przyczyną krwawień w tych miejscach, w których się zagnieździło. Prowadzi to do występowania u kobiety z endometriozą różnorodnych dolegliwości, takich jak przewlekłe zespoły bólowe miednicy mniejszej, bolesne miesiączkowanie, bolesne spółkowanie, a przede wszystkim trudności z zajściem w ciążę.

Polecane wideo:

Przyczyny, postaci i objawy endometriozy

Szacuje się, że endometrioza dotyczy około 7-15% kobiet w wieku rozrodczym. Co do przyczyn jej powstawania to istnieje na ten temat wiele teorii, jednak żadna z nich nie została do końca udowodniona. Najpopularniejsza z nich upatruje przyczyny endometriozy w tak zwanym miesiączkowaniu wstecznym. Miałoby to polegać na tym, że u kobiet z tym schorzeniem w trakcie miesiączki dochodzi do utrudnienia odpływu krwi menstruacyjnej wraz ze złuszczoną błoną śluzową oraz do cofania się jej wstecznie do jajowodów i jamy otrzewnej i w ten sposób implantacji endometrium w tych miejscach. Teoria ta wskazuje dodatkowo na możliwość przemieszczania się takiego endometrium również drogą naczyń krwionośnych czy limfatycznych do innych narządów.

Jeśli chodzi o postaci kliniczne endometriozy, to istnieje wiele klasyfikacji tego schorzenia. Najprostsza z nich dzieli ją na genitalną wewnętrzną, zlokalizowaną w mięśniu macicy lub w jajowodzie, genitalną zewnętrzną, zlokalizowaną w innych miejscach narządu płciowego, oraz postać pozagenitalną, czyli zlokalizowaną poza narządami płciowymi. Popularna jest klasyfikacja według Amerykańskiego Towarzystwa Płodności, która wyróżnia 6 stopni zaawansowania endometriozy i uwzględnia jej wpływ na płodność kobiety.

Endometrioza daje objawy głównie pod postacią bolesnego miesiączkowania, zespołu bólowego miednicy mniejszej, bolesnego współżycia, a także ograniczenia płodności. Zdarza się także, że przebiega ona bez żadnych dolegliwości i jest wykrywana przypadkowo.

Bolesnemu miesiączkowaniu bardzo często towarzyszą nadmiernie obfite krwawienie miesięczne, a także plamienia i krwawienia poprzedzające miesiączkę. Ponadto przy lokalizacji jelitowej czy pęcherzowej dochodzi również do krwawień z tych narządów. W zespole bólowym miednicy mniejszej dochodzi do cyklicznego występowania dolegliwości bólowych w okolicy podbrzusza, które rozpoczynają się przed miesiączką (kilka dni, a nawet do tygodnia przed) i występują przez cały czas jej trwania. Bóle są zwykle tym silniejsze, im bardziej zaawansowana jest choroba. Jeśli chodzi o ograniczenia płodności to często wynikają one z powstawania rozległych zrostów, które upośledzają drożność jajowodów w przypadku lokalizacji endometriozy w jajowodach lub też z zaburzenia czynności jajników, takich jak brak jajeczkowania, luteinizacja niepękniętego pęcherzyka lub też niewydolność ciałka żółtego, gdy endometrioza lokalizuje się w jajnikach. Często także dochodzi do powstawania autoprzeciwciał przeciwendometrialnych, które stają się przyczyną samoistnych poronień.

Diagnostyka endometriozy

Postaci zlokalizowane na sromie, w pochwie czy szyjce macicy są widoczne w zwykłym badaniu klinicznym i badaniu we wziernikach. Torbiel endometrialna jajników daje się uwidocznić w badaniach obrazowych jak USG, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny. Jednak w większości przypadków trudno jest wykryć ogniska endometriozy, a niestwierdzenie jej występowania za pomocą tych metod nie wyklucza jej istnienia. W takich przypadkach zdiagnozowanie endometriozy wymaga najczęściej zastosowania metod inwazyjnych, takich jak diagnostyczna i operacyjna laparoskopia, podczas której pobierany jest materiał do badania histopatologicznego. Podczas zabiegów laparoskopowych aktywne zmiany są widoczne pod postacią pęcherzyków, rozszerzonych naczyń, zmian o kształcie płomyków i białawych blizn, natomiast brązowe plamki to postać nieaktywna choroby.

Leczenie endometriozy

Sposoby leczenia endometriozy możemy podzielić na operacyjne i farmakologiczne. Leczenie operacyjne może polegać na usunięciu jedynie ognisk lub torbieli endometrialnych albo też na usunięciu całego jajnika, a nawet macicy wraz z przydatkami. Izolowane usuwanie ognisk i torbieli endometrialnych jest preferowane u kobiet chcących zajść w ciążę. Najczęściej zmiany takie usuwa się laparoskopowo poprzez elektrokoagulację lub waporyzację laserową, a torbiele endometrialne wyłuszcza się. Po zabiegu często zaleca się dodatkowo leczenie hormonalne w celu zapobiegania nawrotom. Całkowite usunięcie jajników i/lub macicy stosuje się czasem u kobiet nieplanujących już potomstwa. Czasem w celu leczenia zespołu bólowego, słabo reagującego na leczenie farmakologiczne wykonuje się zabieg przedkrzyżowej neurektomii i laparoskopowego odnerwienia macicy.

Leczenie farmakologiczne endometriozy opiera się głównie na terapii hormonalnej. Jej zadaniem jest zahamowanie czynności jajników i w wyniku tego wywołanie atrofii ognisk endometriozy. W tym celu stosuje się preparaty antygonadotropowe jak danazol, analogi gonadoliberyn podawane w sposób ciągły, progestageny lub preparaty estrogenowo-progestagenowe podawane w sposób ciągły, kształki wewnątrzmaciczne uwalniające levonogestrel oraz inhibitory aromatazy. Terapia hormonalna polecana jest jako uzupełnienie metody operacyjnej lub też, gdy pomimo leczenia operacyjnego, dolegliwości nawracają. Oprócz hormonów w objawowym leczeniu endometriozy stosuje się także różnorodne środki przeciwbólowe.

Endometrioza ma przewlekły przebieg, często dochodzi do nawrotów po leczeniu, ale zdarzają się także samoistne remisje.

Komentarze

dyskusje na forum