Pokaż kategorie Parenting.pl
Pokaż kategorie

Depresja podczas ciąży

Ciąża i oczekiwanie na dziecko wydają się najszczęśliwszymi momentami w życiu kobiety. Często jednak w tę radość wkradają się uczucia niepokoju, podenerwowania, poczucie bezradności i obawy o dziecko. Po prostu depresja w ciąży. Ocenia się, że aż 10–20% kobiet ciężarnych cierpi na depresję.

Depresja w ciąży może być chorobą indukowaną ciążą lub epizodem wcześniej istniejących już zaburzeń afektywnych. U takich kobiet wiadome jest, że ciąża, zmiany hormonalne i stres z tym związany mogą stanowić ryzyko nawrotu choroby. Innym zagadnieniem jest jeszcze depresja poporodowa, jednak tym razem skupimy się tylko na zaburzeniach nastroju występujących w trakcie ciąży. Jest to czasem trudne zagadnienie obejmujące z jednej strony ryzyko związane z nieleczoną depresją, a z drugiej – to związane z podjęciem i skutkami farmakoterapii.

1. Kto choruje na depresję w ciąży?

Depresja i niepokój pojawiają się najczęściej w I trymestrze niechcianej ciąży, natomiast w III trymestrze stany takie spowodowane są obawą o sam poród i zdrowie dziecka. Kobiety mogą bać się presji społecznej, nieporadzenia sobie w roli matki, zmiany ich sytuacji zawodowej, rosnącej liczby obowiązków, wydatków, spadku atrakcyjności.

Zmiany nastroju dotyczą zarówno kobiet, które nie planowały ciąży, jak i tych, które się do niej wcześniej przygotowywały. Najczęściej depresja w ciąży dotyczy kobiet:

  • z ciążą niechcianą,
  • u których wcześniej występowały już zaburzenia psychiczne,
  • które zaszły w ciążę w trakcie trwania epizodu depresyjnego (leczonego lub nie),
  • mających trudną sytuację społeczną i finansową, będących w trudnym związku niedającym im oparcia,mających ambiwalentny stosunek do macierzyństwa,
  • mających problemy zdrowotne indukowane ciążą, np. cukrzycę ciężarnych,
  • gdy obecna i znana jest choroba dziecka, dotycząca wad wrodzonych, z jakimi się urodzi,
  • które wcześniej poroniły lub straciły dziecko,
  • mających wcześniej problemy z zajściem w ciążę,
  • które budzą teraz obawy o stratę dziecka.

2. Jak się objawia depresja w ciąży?

Depresja w ciąży często jest nierozpoznana, a jeszcze rzadziej leczona. Wydaje się, że może to wynikać z podobieństwa objawów związanych z ciążą do somatycznych objawów depresji, np. zmęczenia, apatii, bólów pleców, a np. podenerwowanie związane z porodem lub zdrowiem dziecka wydaje się bliskim osobom kobiety ciężarnej normalne w takiej sytuacji. Objawami depresji mogą być także:

  • ciągłe uczucie smutku,
  • zaburzenia snu,
  • trudności w koncentracji,
  • utrata zainteresowania rzeczami i czynnościami, które wcześniej je wzbudzały,
  • lęk, drażliwość,
  • poczucie winy,
  • pojawiające się myśli o śmierci, bezwartościowości własnej osoby, beznadziejności sytuacji,
  • zmiana nawyków żywieniowych (utrata lub wzrost apetytu).

Natomiast nieleczenie depresji może wynikać ze strachu przed podjęciem takiej decyzji i obaw związanych z wpływem leków na rozwijające się dziecko. Jednak niepodjęcie leczenia także skutkuje powikłaniami u płodu.

3. Czy depresja kobiety ciężarnej ma wpływ na dziecko?

Tak. I wpływ ten jest wielokierunkowy, zarówno na stan dziecka po porodzie, jak i w przyszłości. Wykazano, że większe nasilenie objawów depresji u kobiety w trakcie ciąży wiąże się z większym ryzykiem wystąpienia depresji u dziecka w przyszłości. Szczególnie groźna zarówno dla matki, jak i dziecka jest depresja nieleczona. U kobiety skutkować może rozwojem depresji poporodowej (u 10–20% chorych), myśli samobójczych, nadużywaniem alkoholu oraz innych leków, zaburzeniami snu, apetytu, gorszą współpracą z położnikiem. Sama depresja oraz skutki jej nieleczenia w postaci ww. zachowań oddziałują na dziecko. Kobieta w takim stanie może mieć trudności z zadbaniem o siebie, o płód i właściwą opiekę. Wskutek tego dzieci kobiet z nieleczoną depresją w ciąży rodzą się przed terminem, mają mniejszą masę urodzeniową, mniejszą punktację w skali Apgar, obniżone stężenie serotoniny, dopaminy, katecholamin. Są bardziej niespokojne. W przyszłości mogą mieć problemy emocjonalne, zaburzenia zachowania i relacji matka – dziecko.

4. Czy można leczyć depresję w ciąży?

Trzeba leczyć depresję, jednak rozważnie i odpowiednią metodą. Podjęcie decyzji o leczeniu w takiej sytuacji powinno być poprzedzone rozważeniem korzyści z leczenia względem ryzyka dla płodu, jakie może ono spowodować. Jest to poparte ścisłą współpracą z pacjentką i jej partnerem i decyzję o tym powinno się podjąć wspólnie. Oparte powinno to być na analizie nasilenia objawów depresji i wywiadzie psychiatrycznym na temat stanu kobiety. Leczenie farmakologiczne jest uzasadnione przede wszystkim w ciężkich postaciach depresji, znacznie zaburzających funkcjonowanie kobiety, z myślami samobójczymi. Inną bezpieczną metodą leczenia depresji u kobiet w ciąży, wbrew wszelkim stereotypom i obawom, są elektrowstrząsy. Są one skuteczne w terapii zaburzeń nastroju z nasilonym ryzykiem samobójstwa. W postaciach lżejszych leczenie można oprzeć na psychoterapii (indywidualnej i grupowej) oraz fototerapii.

Żaden z leków przeciwdepresyjnych nie jest w 100% bezpieczny, ponieważ każdy przechodzi przez łożysko i dostaje się do organizmu płodu. U dzieci matek, które przez całą ciążę lub podczas III trymestru przyjmowały leki przeciwdepresyjne, obserwuje się po urodzeniu dziecka objawy zespołu absytencyjnego (m.in. zaburzenia snu, drażliwość, płaczliwość). Jednak żadne z nich nie wymaga leczenia, jedynie obserwacji. Objawy te mijają w ciągu 48 godzin od narodzin. Stąd też zalecenia, by, jeśli jest to możliwe, na 3–4 tygodnie przed porodem stopniowo odstawiać przyjmowane leki.

Farmakoterapię rezerwuje się tylko dla szczególnych i ciężkich postaci depresji. I powinna się ona odbywać tylko w przypadkach zalecenia przez lekarza, nigdy na własną rękę. W lżejszych epizodach choroby skuteczna jest psychoterapia.

Kobieta, zarówno wcześniej chorująca na depresję, jak i zdrowa, powinna uważnie podchodzić do tego, co dzieje się z jej ciałem i emocjami w trakcie ciąży, i o wszystkich niepokojach poinformować lekarza. Niezwykle istotne jest, by kobieta w takich chwilach czuła się kochana i otoczona opieką, bo nawet jeśli to nie zapobiegnie rozwojowi depresji, to pomoże jej z nią walczyć.

Polecane wideo:

Bibliografia

  • Koszewska I. O depresji w ciąży i po porodzie, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-3844-6
  • Hammen C. DEPRESJA - modele kliniczne i techniki terapeutyczne, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2004, ISBN 83-89574-37-3
  • Heitzman J. (red.), DEPRESJA - odpowiedzi na pytania, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 83-60290-22-4
  • Bielawska-Batorowicz E. Psychologiczne aspekty prokreacji, Wydawnictwo Śląsk, Katowice 2006, ISBN 83-7164-464-1
Lekarz Anna Zielińska,
Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Choroby i dolegliwości w ciąży
Choroby i dolegliwości w ciąży

Anemia w czasie ciąży

Anemia jest stanem, w którym organizm nie ma wystarczającej ilości czerwonych krwinek we krwi. Krwinki te zawierają hemoglobinę, która rozprowadza tlen z płuc po całym ciele. Jeśli poziom hemoglobiny jest dosyć niski, tkanki organizmu nie otrzymują...

Choroby i dolegliwości w ciąży

Choroby skóry u kobiet w ciąży

Większość chorób skórnych, które pojawiają się podczas ciąży, są spowodowane działaniem hormonów. Niektóre ze zmian są traktowane jako normalne i nie związane z żadną chorobą. Jednakże inne uważane są za patologiczne. Niektóre z nich mogą być trwałe, inne...

Choroby i dolegliwości w ciąży

Krwawienie w ciąży

Przyczyn pojawienia się krwi w czasie ciąży może być bardzo dużo. Dzieli się je głównie na krwawienia pierwszego trymestru oraz drugiej połowy ciąży. Należy także rozróżnić te, które mają związek z ciążą od tych, które wystąpiły niezależnie (np. uraz...

Choroby i dolegliwości w ciąży

Nadciśnienie tętnicze w ciąży

O przewlekłym nadciśnieniu tętniczym można mówić, gdy ciśnienie krwi przekracza wartość 140/90 mm Hg. Komplikuje ono przynajmniej 5% ciąż. W większości przypadków, gdy kobieta kontroluje swoją chorobę jeszcze przed ciążą, może spokojnie donosić ciążę i...

Choroby i dolegliwości w ciąży

Profilaktyka chorób przewlekłych w 1 trymestrze ciąży

Pierwszy trymestr jest w ciąży okresem szczególnej uwagi. W tym czasie zachodzą kluczowe dla dalszego przebiegu ciąży przemiany dotyczące zarodka i łożyska. Między 1. a 14. tygodniem ciąży, bo tyle trwa pierwszy trymestr, największe jest także ryzyko...

Choroby i dolegliwości w ciąży

Profilaktyka chorób przewlekłych w 3 trymestrze ciąży

Choroby przewlekłe, nasilające się w trzecim trymestrze ciąży, mogą poważnie zagrozić płodowi, a także przyczynić się do komplikacji podczas porodu. Jeśli kobieta chce uniknąć zagrożenia ciąży w końcowym etapie jej trwania, powinna konsultować niepokojące...

Choroby i dolegliwości w ciąży

Profilaktyka chorób przewlekłych w 2 trymestrze ciąży

Drugi trymestr, trwający od 14. do 28. tygodnia ciąży, jest czasami określany "złotym trymestrem". W tym czasie złagodzeniu ulegają uciążliwe objawy wczesnej ciąży, takie jak nudności i wymioty, polepsza się jakość snu i powraca energia życiowa. Masa...

Choroby i dolegliwości w ciąży

Dolegliwości podczas ciąży

Dolegliwości podczas ciąży

Podczas ciąży organizm kobiety przechodzi rewolucję, stąd też mogą pojawić się różnego typu dolegliwości, które utrudniają czasem kobiecie normalne funkcjonowanie. Spowodowane są one przez zmiany anatomiczne, fizjologiczne i biochemiczne. Większość z nich...

Choroby i dolegliwości w ciąży

Obrzęk nóg u ciężarnych

Podczas ciąży organizm kobiety gromadzi więcej wody, dlatego też różne opuchnięcia, szczególnie nóg, są rzeczą normalną w tym okresie. Obrzęk zwykle nasila się w trzecim trymestrze ciąży i w czasie lata. Poza tym rosnąca macica wywiera nacisk na żyły, co...

Choroby i dolegliwości w ciąży

Przyczyny i sposoby na zwalczenie omdleń w ciąży

Ciąża to czas zmian i niektóre z nich wywołują u kobiet zawroty głowy, a czasami utratę przytomności lub omdlenia. Najczęściej występują w pierwszym trymestrze, ale mogą pojawić się również w innych miesiącach ciąży. Spis treści Czym...