Ospa w ciąży - charakterystyka wirusa, skutki, leczenie, profilaktyka

Ospa wietrzna może stanowić zagrożenie dla kobiet w ciąży, które w dzieciństwie na nią nie chorowały lub nie były szczepione. Jest również niebezpieczna dla dziecka, zwłaszcza jeśli wystąpi w pierwszym trymestrze.

Zakażenie wirusem ospy może być przyczyną ciężkich wad wrodzonych, a nawet śmierci płodu. Infekcja w ciągu pierwszych dwudziestu tygodni ciąży może prowadzić do zespołu ospy wietrznej wrodzonej. Ciężkie komplikacje objawiają się bliznami na skórze, deformacjami kończyn, wadami w obrębie oczu i defektami ośrodkowego układu nerwowego.

Zachorowanie matki na ospę w ciągu pięciu dni przed porodem lub do dwóch dni po porodzie stanowi zagrożenie wystąpienia ospy wietrznej u noworodka, która nieleczona w 20 proc. przypadków prowadzi do śmierci dziecka.

Zobacz film: "Witaminy w ciąży"

1. Ospa w ciąży - charakterystyka wirusa

Wirus ospy (łac. Varicella Zoster Virus – VZV) należy do rodzaju Herpes, które są patogenne dla ludzi. Wirus VZV może być umiejscowiony w różnych tkankach ciała w postaci utajonej. W stanie uśpionym nie ulega on replikacji i nie wywołuje odpowiedzi zapalnej.

Może się jednak uaktywnić, gdy odporność organizmu jest obniżona. Spadek odporności powoduje m.in. ciąża. Jeśli kobieta ciężarna przechodziła ospę w dzieciństwie, jest uodporniona na kolejną infekcję i nie ma powodów do obaw.

Jeżeli natomiast nie chorowała nigdy wcześniej na ospę ani nie była na nią szczepiona przed zajściem w ciążę, pierwotne zakażenie VZV w ciąży może być niebezpieczne dla niej samej i dla płodu. Pierwotna infekcja wirusem Varicella Zoster klinicznie objawia się jako ospa wietrzna. Reaktywacja wirusa skutkuje półpaścem.

PYTANIA I ODPOWIEDZI LEKARZY NA TEN TEMAT

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

Do infekcji dochodzi zazwyczaj podczas przebywania w jednym pokoju z osobą chorą lub przez bliski kontakt fizyczny. Jeśli kobieta ciężarna zauważy u siebie objawy ospy, takie jak wysypka skórna i problemy z oddychaniem, powinna jak najszybciej udać się do lekarza. Ospa jest zakaźna jeszcze przed wystąpieniem krostek i do pięciu dni od pojawienia się zmian na skórze. Leczenie infekcji VZV w czasie ciąży nastręcza wielu trudności, co związane jest z wieloma klinicznymi postaciami choroby.

Ospa wietrzna w ciąży skutkuje działaniami niepożądanymi zarówno u matki, jak i u płodu. U kobiety może doprowadzić do zapalenia płuc spowodowanego wirusem VZV, które leczy się zazwyczaj przez dożylne podawanie acyklowiru.

Chociaż formalnie lek ten nie jest przeznaczony do stosowania w czasie ciąży, istnieje wiele przykładów jego użycia w celu leczenia kobiet ciężarnych i jak dotąd nie zauważono działań niepożądanych ani u matek, ani u płodów. Zazwyczaj leczenie ospy w ciąży przeprowadza się w warunkach domowych.

Nie wolno drapać swędzących krostek, aby nie dopuścić do powstania blizn i rozsiewu wirusa. Ważny jest odpoczynek i lekkostrawna dieta. Jeśli pojawiają się takie objawy, jak wymioty, nudności, krwawienia z dróg rodnych, ciężka wysypka skórna, problemy z oddychaniem i silne bóle głowy to konieczna jest hospitalizacja.

Krost powstałych w wyniku ospy w ciąży nie wolno drapać
Krost powstałych w wyniku ospy w ciąży nie wolno drapać (123RF)

2. Ospa w ciąży - skutki

Następstwa pierwotnego zakażenia ospą wietrzną w ciąży dla płodu zależą od czasu wystąpienia choroby (etapu ciąży). Ospa podczas ciąży może skutkować takimi zagrożeniami dla dziecka, jak:

  • wrodzony zespół ospy wietrznej – rzadkie powikłanie ospy, zdarza się w około 2 proc. przypadków ospy wietrznej występującej u ciężarnej w ciągu pierwszych dwudziestu tygodni ciąży. Wirus VZV przechodzi przez łożysko i zaraża płód. Może dawać takie objawy, jak ubytki skóry, zmiany skórne, niedorozwój ramion, szczątkowe paliczki, atrofia mózgu, małogłowie, małoocze, zapalenie tęczówki, zaćma wrodzona, uszkodzenie pęcherza moczowego i jelit, opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego płodu, opóźnienie rozwoju psychomotorycznego,
  • półpasiec dziecięcy – pierwotna infekcja VZV po dwudziestym tygodniu ciąży skutkuje półpaścem u dziecka, rozwija się on zwykle we wczesnym dzieciństwie,
  • noworodkowa ospa wietrzna – występuje wtedy, gdy zakażenie ospą w ciąży wystąpi u matki pod koniec ciąży i dziecko urodzi się zanim kobieta rozwinie pełną odpowiedź immunologiczną i przekaże dziecku przeciwciała; ospa wietrzna u noworodka wiąże się z dużym odsetkiem umieralności.

3. Ospa w ciąży - leczenie

Przeciwciała są zwykle produkowane przez organizm kobiety ciężarnej do siódmego dnia od momentu pojawienia się wysypki, więc noworodki urodzone siódmego dnia lub później od wystąpienia zmian skórnych u matki mają w surowicy ochronne przeciwciała anty-VZV. Tymczasem jeżeli maluch przyjdzie na świat szybciej niż siódmego dnia, istnieje ryzyko rozwinięcia się ospy.

Dziecku takiemu tuż po narodzinach powinno się podać immunoglobulinę Zoster (ZIg) w dawce 250 mg, która neutralizuje działanie wirusa w organizmie noworodka. W niektórych szpitalach praktykuje się również profilaktyczne podawanie dużych dawek acyklowiru. Nie należy rozdzielać matki i dziecka zaraz po urodzeniu, ponieważ separacja nie zmniejsza ryzyka wystąpienia ospy u maluszka. To samo dotyczy kobiet chorujących na ospę niedługo po porodzie.

4. Ospa w ciąży - profilaktyka

Częściej niż samo zachorowanie na ospę w ciąży problemem dla kobiety ciężarnej jest kontakt ze schorzeniem. Aby go rozwiązać, należy określić status immunologiczny matki w stosunku do VZV. Jeśli kobieta chorowała wcześniej na ospę, ma zapewne odpowiednie przeciwciała we krwi i jest odporna na powtórne zakażenie.

Jeżeli nie ma dowodów na przebycie ospy w dzieciństwie, trzeba zbadać surowicę krwi na obecność przeciwciał anty-VZV. W przypadku ich braku podaje się ZIg w ilości 1000 mg. To samo dotyczy przyszłych mam będących w pierwszej połowie ciąży. W ten sposób znacznie zmniejsza się prawdopodobieństwo przeniknięcia wirusa przez łożysko.

9 korzyści z seksu podczas ciąży
9 korzyści z seksu podczas ciąży [10 zdjęć]

Współżycie podczas ciąży jest dobre i zdrowe zarówno dla mamy, jak i dziecka. Zobacz, jakie są jego korzyści!...

zobacz galerię

Immunoglobulinę należy podać zaraz po kontakcie z osobą zarażoną ospą – najlepiej do czterech dni od pojawienia się zagrożenia, chociaż możliwe jest także podanie ZIg do dziesiątej doby. Warto w tym czasie kontrolować rozwój płodu za pomocą badania USG.

Kontakt z osobą chorą na półpaśca należy traktować tak samo, jak w przypadku narażenia na ospę. Jeśli wiesz, że nie przebyłaś ospy wietrznej w dzieciństwie, przynajmniej miesiąc przed planowanym zapłodnieniem wykonaj szczepienie przeciw ospie.

spis treści
rozwiń

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!