Trwa ładowanie...

Fosfataza zasadowa (fosfataza alkaliczna, Falk, FAL, FZ, ALP) - co to jest? Normy

Fosfataza zasadowa jest to enzym, który występuje w każdej tkance organizmu. Najbardziej aktywna jest w komórkach kości, nerek, wątroby, dróg żółciowych, błony śluzowej jelit, a także w komórkach wątroby, dróg żółciowych, kości, błony śluzowej jelita, nerek oraz łożyska u kobiet w ciąży.

Zobacz film: "Krwawienie w ciąży - przyczyny i postępowanie"

1. Fosfataza zasadowa - typy i normy

Fosfataza zasadowa, inaczej fosfataza alkaliczna lub ALP, to enzym występujący w naszych tkankach. Istnieje kilka podtypów:

  • idoenzym kostny,
  • wątrobowy,
  • jelitowy,
  • łożyskowy.

Normy fosfatazy zasadowej (ALP) w badaniu biochemicznym różnią się w zależności od wieku i wynoszą:

Fosfataza zasadowa - normy

  • całkowita aktywność - 580-1400 nmol/l/s,
  • frakcja kostna - 50-60 proc. całkowitej aktywności enzymu,
  • frakcja wątrobowa - 10-20 proc. całkowitej aktywności enzymu,
  • frakcja jelitowa stanowiąca 30 proc. całkowitej aktywności enzymu.

Normy ALP ze względu na płeć i wiek:

dzieci do lat 9:

  • 1-3 lata - 145-320 U/l,
  • 4-6 lat - 150-380 U/l,
  • 7-9 lat - 175-420 U/l,

chłopcy 9-19 rok życia:

  • 10-11 lat - 135-530 U/l,
  • 12-13 lat - 200-495 U/l,
  • 14-15 lat - 130-525 U/l,
  • 16-19 lat - 48-261 U/l,

dziewczynki 9-19 rok życia:

  • 10-11 lat - 130-560 U/l,
  • 12-13 lat - 105-420 U/l,
  • 14-15 lat - 70-230 U/l,
  • 16-19 lat - 40-136 U/l,

dorośli:

  • 30-120 U/l.

Wartość prawidłowa ALP jest wyższa u dzieci w okresie dojrzewania oraz u kobiet w ciąży (łożysko wydziela ten enzym)

Warto zauważyć, że frakcja kostna stanowi 50-60 proc. całkowitej aktywności enzymu, frakcja wątrobowa to 10-20 proc. całkowitej aktywności enzymu, natomiast frakcja jelitowa stanowi 30 proc. całkowitej aktywności enzymu.

2. O czym świadczy podwyższony poziom ALP (fosfatazy zasadowej)?

Podwyższony poziom fosfatazy alkalicznej (Falk, FAL, FZ, ALP) może mieć wiele przyczyn, np:

  • choroby kości, takie jak krzywica, osteomalacja, choroba Pageta, nowotwory pierwotne (kostniakomięsak, szpiczak mnogi) i przerzutowe (np. częste przerzuty raka prostaty do kości), złamania kości w trakcie gojenia,
  • nowotwory m.in. dwunastnicy, wątroby oraz dróg żółciowych,
  • niedobór witaminy D, wapnia lub fosforu,
  • mononukleoza zakaźna,
  • wtórna nadczynność przytarczyc związana z zaburzonym metabolizmem witaminy D,
  • choroby nerek,
  • niewydolność serca, zawał serca,
  • cholestaza wewnątrz- i zewnątrzwątrobowa,
  • cytomegalia u niemowląt,
  • długotrwałe leczenie furosemidem, zatrucie lekami, takimi jak werapamil, karbamazepina, allopurynol, erytromycyna,
  • choroby wątroby i dróg żółciowych: żółtaczka zastoinowa, zapalenie pęcherzyka i dróg żółciowych, pierwotna marskość żółciowa, marskość wątroby, stłuszczenie wątroby, sarkoidoza,
  • nadczynność przytarczyc,
  • choroby przewodu pokarmowego: wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego i Crohna, celiakia,
  • nowotwory wątroby, jelit, trzustki, płuc.

Podwyższony poziom fosfatazy zasadowej występuje naturalnie w III trymestrze ciąży, u wcześniaków i w okresie dojrzewania.

3. Obniżony poziom fosfatazy zasadowej (ALP)

Spadek poziomu fosfatazy alkalicznej to hipofosfatazenia. Przyczyną może być:

  • niedożywienie,
  • celiakia,
  • szkorbut,
  • nadmierny podaż witaminy D,
  • osteoporoza u kobiet po menopauzie,
  • niedobór cynku lub magnezu,
  • kretynizm,
  • zespół mleczko-alkaliczny,
  • niedoczynność tarczycy,
  • przyjmowanie niektórych preparatów (np. kortykosteroidów),
  • wrodzona hipofosfatyzacja.

Każdy wynik badania fosfatazy zasadowej, jeżeli odbiega od normy, warto skonsultować ze specjalistą.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.