Żółtaczka w ciąży

Za zaburzenia czynności wątroby w ciąży najczęściej odpowiada wirusowe zapalenie wątroby (WZW). W zależności od rodzaju wirusa wywołującego chorobę, wyróżnia się wirusowe zapalenie wątroby typu A (wirus HAV), typu B (wirus HBV) oraz typu C (wirus HCV). Objawy kliniczne WZW u kobiet ciężarnych są takie same, jak u pozostałych pacjentów. Do głównych objawów należy wzrost bilirubiny we krwi i zażółcenie powłok ciała oraz śluzówek, choć niektóre rodzaje WZW przebiegają bez objawów żółtaczki. Czym grozi żółtaczka w ciąży?

Żółtaczka typu A i typu B

Jeśli kobieta ciężarna choruje na żółtaczkę typu A, przeniesienie zakażenia na płód zdarza się rzadko. Zakażenie wirusem HAV dziecka może wystąpić wtedy, gdy zapalenie wątroby typu A wystąpi u matki w okresie okołoporodowym. Zakażony noworodek powinien otrzymać zaraz po urodzeniu immunoglobulinę. Jeśli matka choruje natomiast na WZW typu B i choroba przebiega bezobjawowo, ryzyko zakażenia noworodka w okresie okołoporodowym jest wysokie. Prawdopodobieństwo przeniesienia zakażenia z matki na płód zwiększa się w miarę zbliżania się do terminu porodu. Ryzyko zakażenia dziecka WZW typu B jest największe, gdy zakażenie ujawnia się w czasie połogu, ponieważ choroba jest najbardziej zakaźna w okresie poprzedzającym wystąpienie objawów.

Większość zakażeń dzieci żółtaczką typu B zachodzi w czasie porodu niż drogą przezłożyskową. Jeśli do zakażenia HBV dojdzie u dziecka w czasie porodu, istnieje aż 90% szans na to, że maluch stanie się nosicielem wirusa. Wiele ośrodków przeprowadza rutynowe badania przesiewowe na obecność HBV u kobiet. U kobiet, u których stwierdza się obecność antygenu powierzchniowego (HbsAg) i antygenu wirusa zapalenia wątroby typu B (HbeAg), występuje największe niebezpieczeństwo przekazania wirusa dziecku. Wszystkie noworodki matek z ostrym lub przewlekłym zakażeniem HBV zaraz po porodzie powinny otrzymać swoistą immunoglobulinę i szczepienie przeciwko WZW typu B. Po zastosowaniu takich środków zapobiegawczych matki będące nosicielkami antygenu Hbs mogą karmić piersią.

Żółtaczka typu C

Zakażenie HCV ma dużą skłonność do przechodzenia w fazę przewlekłą. U około 20% pacjentek z zakażeniem przewlekłym rozwija się marskość wątroby. Wykrycie we krwi przeciwciał anty-HCV sugeruje raczej przetrwałe zakażenie niż nabycie odporności na żółtaczkę typu C. Ostre wirusowe zapalenie wątroby typu C ma zazwyczaj przebieg bezobjawowy. Ryzyko przejścia zakażenia z matki na płód w czasie ciąży jest niewielkie. Istotnym czynnikiem ryzyka jest dawka wirusa. Do transmisji zakażenia może dojść u tych kobiet, u których stwierdza się dodatni wynik badania na obecność przeciwciał anty-HCV i na obecność RNA wirusa HCV.

Ostre zapalenie wątroby typu C nabyte w trzecim trymestrze ciąży zwiększa ryzyko przejścia wirusa na płód. U kobiet z przewlekłą żółtaczką typu C na częstość transmisji zakażenia wpływa stężenie AlAT. Jak dotąd nie opracowano szczepionki chroniącej przed zakażeniem HCV. Nie jest zalecane podawanie immunoglobulin noworodkom matek HCV-dodatnich. Zakażenie WZW typu C przez mleko kobiece jest bardzo rzadko spotykane. Karmienie piersią przez matki będące nosicielkami HCV, bez współistniejącego zakażenia wirusem HIV, mimo obecności RNA wirusa HCV i przeciwciał anty-HCV w siarze, nie powoduje przejścia zakażenia na dziecko.

Do zakażenia wirusem HBV lub HCV dochodzi głównie drogą krwiopochodną (m.in. narkomania, przygodne kontakty seksualne). Zachorowanie na WZW typu B lub C we wczesnej ciąży nie stanowi poważniejszego ryzyka poronienia. Jednak zakażenie i zachorowanie w późniejszym okresie ciąży, oznacza większe ryzyko porodu przedwczesnego, obumarcia płodu lub śmierci noworodka. Wirusowe zapalenie wątroby w ciąży rozpoznaje się na podstawie wyników laboratoryjnych, zwłaszcza prób wątrobowych. Żółtaczkę u ciężarnej można podejrzewać, obserwując takie objawy, jak dolegliwości ze strony układu pokarmowego, bóle stawowe i zmianę barwy ciała na żółtawą.

Joanna Krocz