Zatoki u dzieci

Chore zatoki u dzieci objawiają się najczęściej katarem i bólem głowy okolicy czołowej. Zapalenie zatok jest dość bolesne i wymaga specjalistycznego leczenia. Zatoki to wypełnione powietrzem przestrzenie czaszkowe, rozmieszczone symetrycznie wokół nosa i oczu. Na zatoki przynosowe składają się: dwie zatoki czołowe, dwie zatoki szczękowe, dwie zatoki klinowe i błędnik sitowy. Dziecko rodzi się z wykształconymi zatokami szczękowymi i błędnikiem sitowym. W trzecim roku życia wykształcają się zatoki klinowe, a w wieku pięciu-sześciu lat – zatoki czołowe.

Po co są zatoki? 

Puste przestrzenie zatokowe sprawiają, że konstrukcja czaszki jest lekka, odporna na urazy i dobrze chroni mózg. Rolą zatok przynosowych jest również oczyszczanie, ogrzewanie i nawilżanie wdychanego powietrza. Każda infekcja wirusowa u dziecka, przebiegająca z katarem i niedrożnością nosa, wywołuje stan zapalny śluzówki nosa i utrudnia oddychanie. Upośledzony zostaje przepływ powietrza pomiędzy jamą nosową a zatokami, a obrzęknięty nabłonek zatok pokrywa się zapalną wydzieliną, która powoduje ból głowy i skutkuje uczuciem zablokowania i rozpierania w okolicy czołowej. Zapalna wydzielina sprzyja wnikaniu do zatok bakterii i wirusów, a to prosta droga do rozwoju ostrego zapalenia zatok. Do zapalenia zatok u dzieci mogą przyczyniać się: katar sienny, przerost migdałka gardłowego, zapalenie ucha, refluks żołądkowo-przełykowy i wady anatomiczne nosa, np. skrzywienie przegrody nosowej.

Jakie są objawy zapalenia zatok u dzieci?   

Zapalenie zatok przynosowych zazwyczaj rozpoczyna się katarem. Dziecku cieknie z nosa żółta albo zielona, ropna wydzielina. Chorym zatokom towarzyszy podwyższona temperatura ciała, rozpierający ból głowy, czasami również obrzęk powiek, drapanie w gardle, pokasływanie, brak apetytu, odchrząkiwanie spływającej do gardła wydzieliny, zmiana barwy głosu, upośledzenie węchu, ogólne osłabienie i złe samopoczucie. Zapalenie zatok czołowych objawia się nasilonym bólem przy pochylaniu głowy. Zapalenie zatok szczękowych objawia się bólem górnej szczęki. Infekcja błędnika sitowego powoduje obrzmienie powiek. Zapalenie zatok klinowych skutkuje bólem szczytu głowy. Ból lub uczucie rozpierania w zatokach mogą się zwiększać przy ruchach głowy lub przy ucisku chorej zatoki. Ostre zapalenie zatok obejmuje jednak zazwyczaj wszystkie zatoki przynosowe.

Zapalenie zatok u dzieci często współwystępuje z przeziębieniem. Gdy mijają objawy przeziębienia, ustępuje również stan zapalny zatok. Choroba u dzieci trwa nie dłużej niż trzy tygodnie. Jeśli infekcja się przedłuża, nawet do trzech miesięcy, mówi się o nawracającym zapaleniu zatok albo o zapaleniu przewlekłym. Przewlekłemu zapaleniu zatok towarzyszą często schorzenia, będące reakcją na toczący się w zatokach stan zapalny, np. zapalenie krtani, zapalenie migdałków czy zapalenie oskrzeli

Jak leczyć zapalenie zatok u dzieci?

Przy podejrzeniu, że maluch ma chore zatoki, nie zwlekaj z wizytą u lekarza. Zaniedbany stan zapalny zatok może przejść w zapalenie przewlekłe, które często wymaga punkcji i płukania zatok. Przy ostrym zapaleniu zatok z reguły wystarcza leczenie farmakologiczne, na ogół objawowe. Dziecku podaje się leki przeciwgorączkowe, leki przeciwbólowe, środki nawilżające śluzówkę nosa, leki ułatwiające wydmuchiwanie zalegającej wydzieliny. Czasami konieczne jest wdrożenie antybiotykoterapii. Antybiotyk należy przyjmować w regularnych odstępach czasu.

Jeśli nawroty zapalenia zatok są spowodowane przerośniętym migdałkiem gardłowym, lekarz może zlecić jego usunięcie. U małych dzieci ostre zapalenie zatok rozwija się zazwyczaj w zatokach szczękowych i sitowych. Maluch ma gorączkę, zatkany nos, jest niespokojny, nie daje sobie dotknąć twarzy i ręką może pocierać policzki. Nieleczone zapalenie zatok u dziecka grozi powikłaniami: zapaleniem w obrębie oczodołów, zapaleniem szczęki, zapaleniem nerwu wzrokowego, zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych.

Jak możesz pomóc dziecku w łagodzeniu dolegliwości związanych z chorymi zatokami? Przede wszystkim zadbaj o to, by powietrze w mieszkaniu było dobrze nawilżone. Często wietrz pokój dziecka. Pilnuj, by maluch leżał z wysoko uniesioną głową, ponieważ taka pozycja ułatwia spływanie wydzieliny z nosa. Możesz wkraplać do nosa malca sól fizjologiczną lub roztwór soli morskiej, które rozrzedzają ropną wydzielinę i ułatwiają udrażnianie nosa. Stosuj sposoby ułatwiające oddychanie, np. inhalacje i aromaterapię. Przy dokuczliwym bólu głowy, w porozumieniu z lekarzem, możesz podawać dziecku paracetamol lub ibuprofen. Czasami pomagają również ciepłe okłady na czoło.  

Joanna Krocz

Literatura zalecana
Chazan R., (red.), Zakażenia układu oddechowego, Wydawnictwo Alfa-medica press, Bielsko-Biała 1998, ISBN 83-8601-951-4.
Krzeski A., Janczewski G., (red.), Choroby nosa i zatok przynosowych, Wydawnictwo Sanmedia, Warszawa 1997, ISBN 83-85499-31-8.

Artykuły Choroby i dolegliwości malucha

Świnka jest chorobą wirusową przeważnie dotykającą dzieci i wywołującą zapalenie ślinianek przyusznych. Rozpoznanie pierwszych objawów schorzenia jest gwarancją szybkiego powrotu do zdrowia malca.

Świnka jest chorobą wirusową powodującą zapalenie ślinianek przyusznych i przenoszoną przede wszystkim przez ślinę. Zadaniem tych narządów zlokalizowanych w tylnej części jamy ustnej pomiędzy uszami i szczęką jest produkcja śliny. Po zarażeniu świnką ślinianki powiększają się i maluch odczuwa ból.

Alergia u dziecka może utrudniać normalne funkcjonowanie malucha. Jakie są najczęstsze alergeny? Jakie objawy powinny zaniepokoić rodziców? Jak leczy się alergię u dziecka?

Alergia to nadmierna reakcja układu odpornościowego na substancje, które dla większości ludzi są zupełnie niegroźne.

Paciorkowce u dzieci mogą wywołać zarówno niegroźne infekcje, jak i zakażenia o ostrym przebiegu, zagrażające życiu. Pneumokoki są jedną z odmian tych bakterii.

Zapalenie migdałków u dzieci to najczęściej angina lub zapalenie o podłożu wirusowym. Leczenie w większości przypadków wymaga podania dziecku antybiotyków.

Torbiele to łagodne zmiany, które są dość częstym problemem wśród dzieci. Jakie są najczęstsze rodzaje cyst? Jak leczy się torbiele u dzieci?

Morfologia u noworodka, czyli badanie składu krwi u dziecka, pozwala ocenić ogólny stan zdrowia dziecka. W składzie krwi znajdują się krwinki oraz inne elementy morfotyczne krwi.

Hemoglobina u dzieci to część badania morfologicznego krwi. Hemoglobina to białko transportujące tlen w organizmie, więc jej niedobór oznacza, że komórki otrzymują za mało tlenu.

Białko w moczu u dzieci może być wynikiem aktywności fizycznej czy przemarznięcia. Jednak w niektórych przypadkach oznacza poważne choroby dotykające nerek. Ważne, aby je diagnozować i leczyć.

Ból stawów u dzieci jest dość częstym problemem. Bóle stawowe u dzieci zdrowych mogą być wynikiem gwałtownego wzrostu, u innych – objawem chorób takich jak zapalenie stawów czy fibromialgia.

USG dziecka pozwala na wykrycie nowotworów oraz nieprawidłowości w budowie narządów wewnętrznych. U niemowląt możliwe jest badanie USG mózgu, aż do momentu zrośnięcia się ciemiączka.

Grzybica u dzieci jest bardzo częstą infekcją ze względu na słabość układu odpornościowego malucha. U niemowląt charakterystyczne są pleśniawki i (rzadziej) grzybicze pieluszkowe zapalenia skóry.

Zapalenie gardła to powszechnie występująca wśród dzieci przypadłość. Stan zapalny gardła może mieć podłoże bakteryjne lub wirusowe. Jak wygląda leczenie zapalenia gardła u dzieci?

Choroby tarczycy występują nie tylko u dorosłych, ale i u dzieci. Jakie zaburzenia tarczycy diagnozuje sie u małych pacjentów?

Badanie poziomu TSH w organizmie dziecka pozwala między innymi ustalić, czy ma ono niedoczynność, czy też nadczynność tarczycy. Jakie są normy TSH dla dzieci?

Pasożyty to stosunkowo częsty problem wśród dzieci, które odruchowo wkładają do ust brudne palce i zabawki. Jakie są najczęstsze pasożyty u dzieci?

Morfologia krwi to proste i szybkie badanie, dzięki któremu można wykryć niejedną chorobę. Na co zwraca się uwagę podczas morfologii? Jak wygląda to popularne badanie krwi?

Gazy u dzieci nie są niepokojącym objawem i nie da się im zapobiec. Jeśli jednak dziecko ma nadmierne gazy, można je ograniczać.

OB u dzieci ma różne normy w zależności od wieku dziecka. Wysoki odczyn Biernackiego może oznaczać anemię, niski natomiast - alergie. Nie jest to jednak dokładne badanie diagnostyczne.

Zapalenie jamy ustnej to powszechna przypadłość u dzieci. Stan zapalny ma najczęściej postać opryszczki jamy ustnej oraz aft. Jakie są ich objawy? Jak wygląda leczenie zapalenia jamy ustnej?

Zapalenie stawów nie jest chorobą występującą wyłącznie u osób starszych. Także dzieci mogą mieć problemy ze zdrowiem swoich stawów. Jakie są typy zapalenia stawów u dzieci?

Obecność bakterii w moczu świadczy o infekcji dróg moczowych. Jakie są jej objawy? Co zrobić, by dziecko rzadziej miało infekcje układu moczowego?

Niektóre szczepy bakterii E. coli mogą wywołać infekcję bakteryjną u dziecka. Jakie są jej objawy? Jak leczyć dziecko dotknięte infekcją bakterią coli?

Zapalenie ucha to stosunkowo częsta przypadłość u dzieci. Jakie są jej objawy? Jak wygląda leczenie zapalenia ucha u dzieci?

Infekcje dróg moczowych u dzieci to, niestety, stosunkowo częsty problem. Jakie są przyczyny obecności leukocytów w moczu u dziecka?

Afty u dzieci pojawiają się w czasie obniżonej odporności i nie są powodem do niepokoju. Należy je leczyć, gdyż są bolesne. Jeśli nawracają, dziecko powinno przejść badania.

Przepuklina pachwinowa to przypadłość, która dotyka przede wszystkim chłopców. Jakie są jej objawy? Jak przebiega leczenie przepukliny pachwinowej?

Przepuklina pępkowa to stosunkowo częsta przypadłość u dzieci. Jakie są jej przyczyny? Jakie są objawy przepukliny pępkowej i jej leczenie?

Celiakia to choroba, do której przyczynia się nietolerancja glutenu. Jakie są objawy celiakii u dzieci? Jak karmić dziecko dotknięte tą chorobą?

Rumień zakaźny jest chorobą wirusową, na którą najczęściej zapadają dzieci. Jakie są objawy rumienia? Jak wygląda diagnoza tej infekcji wirusowej?

Kaszel u dzieci dzieli się na kaszel suchy i mokry. W wielu przypadkach nie jest konieczna wizyta u lekarza, szczególnie przy kaszlu suchym. Kaszel u niemowląt jest natomiast poważniejszy.

Zapalenie krtani u dzieci najczęściej jest wynikiem infekcji wirusowej, choć może mieć także podłoże bakteryjne lub być wywołane chorobą refluksową żołądka. Objawów zapalenia nie można ignorować.

Zapalenie gardła u dzieci to najczęściej infekcja wirusowa. Rzadziej występuje angina, czyli bakteryjna infekcja gardła i migdałków. Najrzadsze jest grzybicze zapalenie gardła.

Opryszczka u dzieci powyżej 6 miesiąca życia nie jest groźna. Opryszczka u noworodków zagraża życiu dziecka i wymaga hospitalizacji. Warto pamiętać o higienie noworodka, aby zapobiec infekcji.

Padaczka to choroba neurologiczna, z którą dziecko może normalnie żyć dzięki dobrze dobranym lekom i wsparciu bliskich mu osób. Jak wygląda leczenie padaczki u dzieci?

Zęby u dzieci wymagają specjalnej pielęgnacji. Od tego zależy stan jamy ustnej w przyszłości. Należy od najmłodszych lat uczyć dziecko prawidłowego szczotkowania i oswajać malucha z dentystą.

Napletek u dzieci jest zwykle sklejony z żołędzią i jest to stan naturalny. Nie należy odciągać napletka niemowlaka na siłę. W rzadkich przypadkach napletek sklejony z żołędzią to stulejka.

Leukocyty u dzieci, tak jak i u dorosłych, pełnią ważną rolę. Leukocyty, czyli białe ciałka krwi lub krwinki białe, są komórkami niszczącymi wrogie organizmowi mikroorganizmy, takie jak bakterie, ...

Limfocyty u dzieci pozwalają układowi odpornościowemu skutecznie zwalczać infekcje. Dzięki badaniu poziomu krwinek białych, można wiele powiedzieć o zdrowiu dziecka.

Rumień u dzieci to stosunkowo częste zjawisko. Jakie są przyczyny występowania rumienia wielopostaciowego? Jak wyglądają objawy i leczenie rumienia?

Zapalenie oskrzeli u dzieci, szczególnie tych najmłodszych to dość poważna choroba. Wymaga wizyty u lekarza, a w przypadku niemowląt być może nawet hospitalizacji.

Zapalenie spojówek u dzieci zazwyczaj nie wymaga wizyty u lekarza. Wyjątkiem są przypadki, kiedy pojawia się wydzielina z oka, silny ból oka, gorączka lub jeśli objawy nie ustępują przez 3 dni.

Żelazo u dzieci to jeden z ważniejszych pierwiastków potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania i rozwoju. Jego niedobór prowadzi do anemii, co jest poważnym stanem.

Przepuklina nie jest rzadkością wśród dzieci. U wielu dzieci przepuklina ustępuje samoistnie, ale czasami konieczne jest przeprowadzenie operacji.

Gronkowiec to bakteria, która może doprowadzić do poważnych infekcji. Jakie są najważniejsze powikłania infekcji gronkowcowej u dzieci?

Wygląd moczu dostarcza wielu cennych informacji o stanie zdrowia. Nic więc dziwnego, że wielu rodziców obserwuje odcień uryny swoich dzieci i na tej podstawie formułuje wnioski.

Ból żołądka u dzieci bardzo często nie wymaga żadnego leczenia i przechodzi sam. Jednak są sytuacje, że dziecko wymaga hospitalizacji. Trzeba znać objawy różnych chorób wywołujących ból brzucha.

Nietolerancja laktozy to coraz częściej diagnozowana przypadłość. Jakie są objawy nietolerancji laktozy u dzieci? W jaki sposób można poradzić sobie z tą kłopotliwą przypadłością?

Alergia pokarmowa dotyka coraz więcej dzieci. Jakie są symptomy uczulenia na produkty spożywcze? Jak przebiega diagnoza oraz leczenie dzieci z alergią pokarmową?

Wymioty u dziecka zawsze stanowią powód do niepokoju rodziców, jednak w większości przypadków ta dolegliwość nie oznacza poważnych problemów zdrowotnych. Jakie są główne przyczyny wymiotów u maluchów?

Brak apetytu u dziecka martwi niejedną mamę. Czy moje dziecko nie je zbyt mało? Tego typu pytania czasami są na wyrost. Niekiedy jednak są zasadne, zwłaszcza gdy maluch chudnie i traci siły.