Zapalenie układu moczowego w ciąży

Zapalenie układu moczowego w ciąży może być niebezpieczne dla rozwijającego się płodu. Zakażenie dróg moczowych u ciężarnych jest ułatwione, ze względu na fizjologiczne zmiany zachodzące w organizmie kobiety, m.in. przekrwienie układu moczowego wywołane działaniem ciążowych hormonów. Ponadto, maleje perystaltyka moczowodów, drogi wyprowadzające mocz są poszerzone, a przepływ moczu spowolniony. Inne czynniki, które ułatwiają kolonizację układu moczowego przez bakterie, to m.in. zmiana odczynu moczu na bardziej zasadowy, białkomocz oraz występowanie w moczu glukozy (dotyczy około 70% przyszłych mam).

Spis treści:
  1. 1. Bezobjawowy bakteriomocz w ciąży
  2. 2. Zapalenie pęcherza moczowego w ciąży
  3. 3. Odmiedniczkowe zapalenie nerek w ciąży
  4. 4. Kamica układu moczowego w ciąży
  5. 5. Przewlekła niewydolność nerek a ciąża

1. Bezobjawowy bakteriomocz w ciąży

Bezobjawowy bakteriomocz, niepowodujący dolegliwości ze strony układu moczowego, występuje u około 2-7% ciężarnych. Kobiety ciężarne, u których w badaniu moczu stwierdza się bakteriomocz, narażone są na wystąpienie odmiedniczkowego zapalenia nerek. Bez wdrożenia odpowiedniego leczenia antybiotykowego na odmiedniczkowe zapalenie nerek zapada około 25-40% ciężarnych pacjentek, u których stwierdza się obecność bakterii w moczu. Powikłania bakteriomoczu ujawniają się najczęściej pod koniec drugiego lub na początku trzeciego trymestru ciąży. U kobiet, u których ma miejsce zakażenie dróg moczowych w ciąży, wzrasta prawdopodobieństwo porodu przedwczesnego i urodzenia dziecka o małej masie ciała.

Jeśli u kobiety ciężarnej stwierdza się bakteriomocz, wskazane jest określenie wrażliwości obecnych w moczu drobnoustrojów na leki – aby wdrożona farmakoterapia była skuteczna i nie dłuższa niż to konieczne. Bakterią najczęściej wywołującą zakażenie układu moczowego jest Escherichia coli. 1% przypadków zapalenia dróg moczowych jest powodowany przez paciorkowca grupy B. Paciorkowiec w ciąży może być groźny dla płodu i wywoływać u noworodka takie choroby, jak zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych czy sepsa.     

Zakażenia układu moczowegow ciąży mogą być powikłane albo niepowikłane. Zakażenia niepowikłane to takie, które występują u chorej bez współistniejących patologii w odpływie moczu i bez czynnika ogólnoustrojowego, który upośledzałby odporność. Zakażenia powikłane dotyczą tych pacjentek, u których występują zaburzenia w odpływie moczu (np. kamica nerkowa, wady rozwojowe układu moczowo-płciowego) albo współistnieje inna choroba bądź upośledzenie układu immunologicznego. Powikłane zakażenie układu moczowego w ciąży może grozić u kobiety rozwojem posocznicy i/lub trwałym uszkodzeniem nerek.   

2. Zapalenie pęcherza moczowego w ciąży

Czynnikami ryzyka zapalenia pęcherza moczowego są: anatomiczne i czynnościowe wady układu moczowego, częste stosunki płciowe, stosowanie środków plemnikobójczych, niedostateczna higiena osobista, cewnikowanie pęcherza moczowego, zabiegi na pęcherzu moczowym. Główne objawy zapalenia pęcherza moczowego, to: częste oddawanie moczu, ból i pieczenie podczas mikcji, nagłe parcie na mocz, gorączka, nudności, czasami krwiomocz. Leczenie zapalenia pęcherza moczowego powinno prowadzić do wyeliminowania objawów choroby i do wyjałowienia moczu. Jeśli zlikwiduje się objawy zapalenia, ale obecność bakterii w moczu pozostanie, może to grozić nawrotami zakażenia. W terapii zapalenia pęcherza moczowego stosuje się leki przeciwbakteryjne.

3. Odmiedniczkowe zapalenie nerek w ciąży

Najczęstsze objawy odmiedniczkowego zapalenia nerek, to: utrata apetytu, wysoka gorączka, dreszcze, nudności i wymioty, ogólne osłabienie organizmu, ból w okolicy lędźwiowej. Diagnostyka choroby obejmuje badanie ogólne moczu i posiew moczu, w których często stwierdza się zwiększone wartości leukocytów i ropomocz. Badania dodatkowe: USG jamy brzusznej i urografia. Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek u kobiety w ciąży jest wskazaniem do hospitalizacji. U 20-40% ciężarnych pacjentek ostre zapalenie miedniczek nerkowych jest poprzedzone bezobjawowym bakteriomoczem. Na odmiedniczkowe zapalenie nerek kobiety zapadają najczęściej w drugim lub trzecim trymestrze ciąży albo w połogu. Czynnikami, które podnoszą ryzyko zapalenia nerek w ciąży, są: cukrzyca ciążowa, kamienie nerkowe, anemia sierpowata, niewydolność zastawek pęcherzowo-moczowodowych, urazy rdzenia kręgowego.     

Powikłania ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek u kobiet w ciąży, to: ostra niewydolność oddechowa i ARDS (obrzęk płuc, atak duszności), wstrząs septyczny, przedwczesne skurcze macicy. Wszystkie kobiety z ostrym odmiedniczkowym zapaleniem nerek w ciąży powinny być hospitalizowane. Tradycyjne leczenie polega na nawadnianiu organizmu i na pozajelitowej antybiotykoterapii. Po zakończeniu leczenia należy wykonać badanie moczu, by sprawdzić, czy nie występuje bakteriomocz.

4. Kamica układu moczowego w ciąży

Kamica układu moczowego u kobiet w ciąży stanowi dla lekarza wyzwanie diagnostyczne. Wymaga jednak dokładnego rozpoznania, bo może stanowić przyczynę porodu przedwczesnego. Ból brzucha u ciężarnej wynikający z obecności kamieni w drogach moczowych wymaga leczenia szpitalnego. Kamienie w moczowodach u ciężarnych stwierdza się dwa razy częściej niż kamienie nerkowe. Do wystąpienia kamicy może predysponować wodonercze, które stwierdza się jako objaw fizjologiczny ciąży u około 90% przyszłych mam. Wodonercze pojawia się już około szóstego-dziesiątego tygodnia ciąży, a ustępuje w kilka tygodni po porodzie. Jest wynikiem zmian hormonalnych i mechanicznych spowodowanych ciążą. Ciąża wzmaga też filtrację szczawianów, magnezu i innych substancji, które hamują tworzenie się kamieni moczowych.

Najczęstszymi objawami kamicy dróg moczowych są: ból w okolicy lędźwiowej, zapalenie układu moczowego, krwiomocz. Diagnozowanie bólu okolicy lędźwiowej u kobiet w ciąży skupia się w pierwszym rzędzie na różnicowaniu między patologią pochodzenia urologicznego a pochodzenia ginekologicznego. Diagnostykę kamicy u ciężarnych zrewolucjonizowało wprowadzenie USG. USG jamy brzusznej jest badaniem pierwszego rzutu. W przypadku wątpliwości diagnostycznych u kobiet z wodonerczem i objawami kamicy stosuje się scyntygrafię nerek lub urografię rezonansu magnetycznego. Postępowanie lecznicze u kobiet w ciąży polega na nawadnianiu organizmu, stosowaniu leków przeciwbólowych i w razie infekcji – na antybiotykoterapii. 80% ciężarnych z objawową kamicą wydala kamienie po zastosowaniu leczenia. Najczęstsze powikłanie kamicy dróg moczowych w ciąży stanowi poród przedwczesnywywołany atakiem kolki nerkowej. Jeśli wystąpi czynność skurczowa macicy, należy zastosować leczenie tokolityczne beta-mimetykami.

5. Przewlekła niewydolność nerek a ciąża

Przewlekła niewydolność nerek prowadzi zwykle do postępującego i nieodwracalnego pogarszania się funkcji nerek. Skutkiem choroby jest spadek filtracji kłębuszków nerkowych i gromadzenie się w ustroju toksycznych produktów przemiany azotowej. Przewlekła niewydolność nerek może prowadzić do zaburzeń osi przysadka-jajniki. Kobiety z przewlekłą niewydolnością nerek uskarżają się często na spadek popędu płciowego i zaburzenia cyklu miesiączkowego (nieregularne menstruacje, zatrzymanie miesiączki, cykle bezowulacyjne). Pacjentki poddawane leczeniu z powodu skrajnej niewydolności nerek rzadko zachodzą w ciążę.

Ciąża kobiety z przewlekłą niewydolnością nerek w zaawansowanym stadium ma niewielką szansę na prawidłowy przebieg i pomyślne rozwiązanie. Ponadto, ciąża sprzyja gwałtownemu obniżeniu się czynności nerek. Cechy charakterystyczne dla ciąży u kobiety poddanej leczeniu nerkozastępczemu:

  • późne rozpoznanie ciąży (objawy ciąży, takie jak wymioty czy nudności, występują często w przebiegu dializ; zatrzymanie menstruacji może być uważane za skutek choroby podstawowej, a testy ciążowe z moczu nie dają wiarygodnego wyniku z powodu podwyższonego stężenia beta-hCG),
  • poronienie w pierwszym trymestrze ciąży,
  • poród przedwczesny, najczęściej między 32. a 36. tygodniem ciąży,
  • opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego płodu,
  • wielowodzie,
  • zwiększone ryzyko wystąpienia cukrzycy ciążowej,
  • małe prawdopodobieństwo urodzenia zdrowego noworodka (19-37%),
  • zwiększone ryzyko wystąpienia nadciśnienia (79%),
  • częste krwawienia z dróg rodnych,
  • anemia na skutek zwiększonego zapotrzebowania na żelazo,
  • przedwczesne odklejenie się łożyska (30%).

Zapalenie układu moczowego w ciąży obejmujące bakteriomocz, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek czy kamicę może powodować zaburzenia wewnątrzmacicznego wzrostu płodu i skutkować porodem przedwczesnym. Dlatego w okresie ciąży należy unikać zaziębiania się i ciepło się ubierać.

Joanna Krocz

Porozmawiaj o tym na 9 miesięcy, ciąża »

Artykuły Badanie moczu w ciąży

Badanie moczu w ciąży Leukocyty w moczu w ciąży cz. 2/2

Niekiedy za obecność leukocytów w moczu odpowiada bezobjawowy bakteriomocz. U ciężarnych mogą rozwijać się bakterie w drogach moczowych bez jakichkolwiek objawów. Bakterie te powodują pojawienie się leukocytów w moczu i mogą...

Badanie moczu w ciąży Mocz w ciąży

Mocz w ciąży jest badany po każdej wizycie u lekarza prowadzącego ciążę. Badanie moczujest bardzo ważne w tym szczególnym czasie, gdyż każda drobna infekcja, nie tylko dróg moczowych, powinna być jak najszybciej leczona ze względu na...

Badanie moczu w ciąży Bakterie w moczu w ciąży

Infekcje układu moczowego bardzo często występują u kobiet w okresie ciąży. Najczęściej jest to infekcja bezobjawowa wykryta podczas rutynowego wykonywania badania ogólnego moczuw czasie kontrolnej wizyty lekarskiej. Badanie to wskazuje na bakterie...

Badanie moczu w ciąży Escherichia coli w moczu

Gram-ujemna bakteria Escherichia coli, należąca do rodziny Enterobacteriaceae, znajduje się w ludzkim układzie pokarmowym, głównie wchodzi w skład fizjologicznej flory bakteryjnej jelita grubego. Bakterie te przyczyniają się do produkcji witamin B...

Badanie moczu w ciąży Erytrocyty w moczu w ciąży

Erytrocyty to komórki, które zawierają hemoglobinę i mogą transportować tlen do całego ciała. Określa się je również mianem czerwonych krwinek. Fizjologicznie w moczu może znajdować się niewielka ilość, tj. 3-4 erytrocyty wpw.

Badanie moczu w ciąży Glukoza w moczu w ciąży

W czasie ciąży obecność niewielkiej ilości glukozy w moczu jest całkowicie normalna, jeśli jednak jej stężenie jest wysokie podczas kilku kolejnych wizyt u lekarza lub bardzo wysokie w czasie jednej wizyty, może oznaczać cukrzycę ciężarnych. Choroba ta...

Badanie moczu w ciąży Krew w moczu w ciąży

Nerki pełnią jedną z głównych ról w utrzymywaniu homeostazy wewnątrzustrojowej. Podczas ciąży występują znaczne zmiany w gospodarce wodno-elektrolitowej, które wymagają zmian adaptacyjnych także w czynności nerek. Wiele powikłań...

Badanie moczu w ciąży Białko w moczu w ciąży

Układ moczowo-płciowy kobiety w ciążyjest niezwykle istotny. Dbałość o jego higienę i profilaktyka infekcji układu moczowego powinny być kluczowym elementem każdego dnia ciężarnej. Badanie moczu jest nieodzownym i najczęstszym badaniem kontrolnym podczas...

Leukocyty w moczu w ciąży
Badanie moczu w ciąży Leukocyty w moczu w ciąży

W czasie ciąży rutynowym testem wykonywanym niekiedy podczas każdej wizyty kontrolnej jest badanie moczu. To proste i bezbolesne badanie pozwala wykryć obecność leukocytów, czyli białych krwinek w moczu. Niewielka ilość leukocytów może...

Dziecięce choroby Choroby układu moczowego

Choroby układu moczowego i narządów płciowych to dolegliwości dość częste. Należy pamiętać jedną zasadę: jednorazowa skarga dziecka nie oznacza choroby. Kiedy pojawia się po raz drugi, trzeci i kolejny, zadzwoń do lekarza, gdyż może oznaczać problem...

Spadek masy ciała Zakażenie układu moczowego u niemowląt

Zakażenie układu moczowego u niemowląt wymaga hospitalizacji maluszka i dożylnego podawania antybiotyku. Choroba jest trudna w rozpoznaniu, bo często daje mało specyficzne objawy.

Infekcje okolic intymnych w ciąży Zapalenie pochwy w ciąży

Zapalenie pochwy w ciąży może być niebezpieczne dla płodu i skutkować komplikacjami ciążowymi. Jeśli dokucza ci świąd sromu, pieczenie i zaczerwienie warg sromowych, kłucie w podbrzuszu i gęste upławy z pochwy, powinnaś jak najszybciej udać się do ginekologa....

Przeziębienie w ciąży Zapalenie zatok w ciąży

Objawy zapalenia zatok często przypominają symptomy przeziębienia i grypy. Tymczasem nieleczone schorzenie może prowadzić do wielu komplikacji. Jak rozpoznać i leczyć zapalenie zatok w ciąży?

Infekcje okolic intymnych w ciąży Zapalenie pęcherza w ciąży

Ciąża sprzyja zapaleniu pęcherza, ze względu na zmiany hormonalne zachodzące w organizmie kobiety ciężarnej. W ciąży zapalenie pęcherza należy konsultować z lekarzem, by nie doprowadzić do powikłań.

Przeziębienie w ciąży Zapalenie ucha w ciąży

Zapalenie ucha to przypadłość, która może pojawić się również u kobiet spodziewających się dziecka. Jakie są przyczyny, objawy i leczenie infekcji ucha?

Przeziębienie w ciąży Zapalenie gardła w ciąży

Zapalenie gardła w ciąży może zostać wyleczone w domu, za pomocą naturalnych sposobów na infekcję. Ciężarne nie powinny stosować żadnych leków bez konsultacji z lekarzem.

Obrzęki w ciąży Bóle kości w ciąży (zapalenie stawów w ciąży)

Bóle kości w ciąży mogą świadczyć o zapaleniu stawów. Jednak niekoniecznie – związane mogą być ze zmianami hormonalnymi, a często także ze zmęczeniem i nadmiernym wysiłkiem, a o to w ciąży nietrudno.

Niepłodność kobiet Zaburzenia układu odpornościowego

Często nieskuteczne leczenie niepłodności kończy się decyzją o in vitro. Przed jej podjęciem warto poznać wszystkie możliwości. Czasem problem tkwi w zaburzonym funkcjonowaniu układu odpornościowego.

Raport specjalny - Zadbaj o odporność dziecka zimą Wzmacnianie i kształtowanie układu odpornościowego

Kształtowanie układu odpornościowego u dziecka to wieloletni proces. Odporność zbliżoną do osoby dorosłej dziecko nabywa dopiero około 12 roku życia, stąd małe dzieci dużo częściej łapią infekcje. Aby wzmocnić układ odpornościowy najmłodszych pociech,...

Choroby powodujące niepłodność Zapalenie nerek

Zapalenie nerek u mężczyzn może być przyczyną problemów z płodnością. Kłębuszkowe i odmiedniczkowe zapalenie nerek prowadzi do zwężenia cewki moczowej i utrudnia uwalnianie nasienia w czasie wytrysku.

Stany zapalne i pozapalne miednicy mniejszej Zapalenie przydatków

Zapalenie przydatków to najczęściej problem aktywnych seksualnie kobiet. Wywołuje skurczowe bóle w dole brzucha, gorączkę i ból podczas badania ginekologicznego. Leczenie obejmuje antybiotyki.

Zapalenie jajników
Zaburzenia układu odpornościowego Zapalenie jajników

Zapalenie jajników to inaczej zapalenie przydatków. Nieleczone i bagatelizowane zapalenie jajników grozi powstaniem torbieli, zaburzeniami miesiączkowania i problemami z zajściem w ciążę.

Nekrotyczne zapalenie jelita grubego Zapalenie otrzewnej

Zapalenie otrzewnej jest bardzo groźnym powikłaniem stanów zapalnych wewnątrz jamy brzusznej. Może być też wynikiem perforacji jelita czy pęknięcia wyrostka robaczkowego.

Odstawienie od piersi Zapalenie sutka

Zapalenie sutka jest bardzo bolesne. Jeśli masz dużo pokarmu w piersiach i dostawianie dziecka od ssania sutka skutkuje zastojem mleka w gruczołach sutkowych, może się rozwinąć stan zapalny.

Zapalenie jajowodów
Stany zapalne i pozapalne miednicy mniejszej Zapalenie jajowodów

Zapalenie jajowodów to inaczej zapalenie jajnika albo zapalenie przydatków. Zapalenie jajowodu objawia się najczęściej bólami w podbrzuszu, gorączką i nudnościami. Konieczna jest antybiotykoterapia.

Zapalenie piersi
Bolesność i obrzęk piersi po porodzie Zapalenie piersi

Zapalenie piersi to najczęściej powikłanie zastoju mleka w piersiach. Leczenie obejmuje przede wszystkim jak najczęstsze przystawianie dziecka do piersi.

Dziecięce choroby Zapalenie gardła

Choroby górnych dróg oddechowych są bardzo częstą dolegliwością wieku dziecięcego.  Do powszechnie występujących należą różnego rodzaju choroby gardła. Ból spowodowany taką infekcją może być symptomem wirusowego zapalenia...

Zdrowie kobiety Zapalenie pochwy

Zapalenie pochwy to powszechny problem ginekologiczny, który może wystąpić u kobiet w każdym wieku. Do zapalenia pochwy dochodzi w związku z zaburzeniem równowagi flory bakteryjnej w obrębie okolic intymnych. Prawidłowy, kwaśny odczyn wydzieliny...

Dziecięce choroby Zapalenie migdałków

Zapalenie migdałków u dzieci to dość częsty problem zdrowotny, nie znaczy to jednak, że nie jest poważny. Leczenie zapalenia migdałków to najczęściej antybiotykoterapia.

Dziecięce choroby Zapalenie płuc

Zapalenie płuc to groźna choroba, wywołana poprzez drobnoustroje takie jak wirusy, grzyby, bakterie lub czynniki toksyczne. Powodują one wypełnienie drobnych pęcherzyków płucnych płynem produkowanym przez zmienioną zapalnie tkankę. Na zapalenie...

Dziecięce choroby Zapalenie spojówek

Zapalenie spojówek u niemowląt wywołuje charakterystyczne objawy. Dziecko często pociera załzawione oczka, mruży je pod wpływem światła. Zapalenie spojówekto częsta choroba zwłaszcza w okresie letnim. W tym czasie często przebywamy z niemowlakiem...

Choroby i dolegliwości malucha Zapalenie stawu biodrowego u dzieci

Zapalenie stawu biodrowego u dzieci to reakcja alergiczna na czynniki, wywołujące u małego pacjenta infekcje dróg oddechowych. Najczęściej mija bez konsekwencji, jednak nie należy go bagatelizować.

Badanie przesiewowe noworodków Zapalenie krtani u noworodka

Zapalenie krtani to choroba typowa dla starszych niemowląt i małych dzieci, ale może pojawić się również u noworodków. Jakie są symptomy zapalenia krtani? Jak wygląda leczenie tej choroby?

Choroby i dolegliwości malucha Zapalenie jamy ustnej u dzieci

Zapalenie jamy ustnej to powszechna przypadłość u dzieci. Stan zapalny ma najczęściej postać opryszczki jamy ustnej oraz aft. Jakie są ich objawy? Jak wygląda leczenie zapalenia jamy ustnej?

Nekrotyczne zapalenie jelita grubego
Problemy zdrowotne wcześniaka Nekrotyczne zapalenie jelita grubego

Nekrotyczne zapalenie jelita grubego to inaczej martwicze zapalenie jelita grubego. Jego przyczyną są niedojrzałość noworodka, zmiany niedokrwienno-niedotlenieniowe w obrębie jelit oraz prawdopodobnie zakażenie Pseudomonas aeruginosa. Narażone na nie...

Pieluszkowe zapalenie skóry
Choroby i dolegliwości niemowlęce Pieluszkowe zapalenie skóry

Pieluszkowe zapalenie skóry powstaje na skutek zbyt długiego kontaktu pupy dziecka z wilgocią i substancjami drażniącymi pochodzącymi z moczu, kału i potu. Skóra niemowląt jest bardzo delikatna, jeszcze mało odporna, dwukrotnie cieńsza od...

Choroby powodujące niepłodność Rzeżączkowe zapalenie jąder

Rzeżączkowe zapalenie jąder jest jednym z powikłań zakażenia rzeżączką i może prowadzić do obniżenia jakości nasienia, a także do zamknięcia naczyń nasiennych, co stanowi przyczynę niepłodności.

Zapalenie spojówek u noworodka
Choroby i dolegliwości niemowlęce Zapalenie spojówek u noworodka

Że oczy są zwierciadłem duszy wiemy wszyscy, bo każdy autor artykułu im poświęconego z jakiegoś nieznanego powodu już w pierwszym zdaniu nas o tym informuje. Pewnie wydaje mu się jeszcze, że dokonuje wiekopomnego odkrycia. Artykuły artykułami, ale skoro...

Zapalenie pęcherza po porodzie
Zakażenie okołoporodowe Zapalenie pęcherza po porodzie

Zapalenie pęcherza po porodzie jest dość częstą dolegliwością, najczęściej wywołaną cewnikowaniem i wstrzymywaniem oddawania moczu z obawy przed zakażeniem rany krocza.

Przetrwały przewód tętniczy (Przewód Botala) Infekcyjne zapalenie wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia to powikłanie wrodzonych wad serca, takich jak przetrwały przewód tętniczy. Stan zapalny serca wymaga jak najszybszej diagnozy i leczenia, gdyż grozi śmiercią.

pokaż 10 następnych
Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij