Zapalenie płuc u dzieci

Zapalenie płuc u dziecka – taka diagnoza brzmi groźnie. Choroby u malucha nie wolno bagatelizować, ponieważ jego układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni ukształtowany. Wystarczy, że starsze rodzeństwo „przyniesie” ze szkoły katar, a u małego szkraba może rozwinąć się zapalenie płuc. Czasami choroba przebiega zupełnie niepostrzeżenie, bez symptomów ostrzegawczych w postaci gorączki i kaszlu. Niepokój rodziców wzbudza dopiero wyraźne osłabienie dziecka, jego złe samopoczucie i narastające problemy z oddychaniem.

Wirusowe zapalenie płuc

Atypowy przebieg zapalenia płuc u dzieci obserwuje się, gdy infekcja wywołana jest przez wirusy. Na wirusowe zapalenie płuc chorują najczęściej maluchy w wieku od czwartego miesiąca życia do czterech lat. Przy wirusowym zapaleniu płuc dziecko powinno być od razu zawiezione do lekarza, który powinien je osłuchać i opukać – zapalny wysięk w płucach powoduje charakterystyczne odgłosy. Czasami do odpowiedniej diagnozy konieczne jest wykonanie zdjęcia RTG i badanie krwi. Gdy badanie potwierdza przypuszczenia lekarskie, dziecko w wieku poniżej jednego roku trafia do szpitala. Dzieci starsze mogą być leczone w domu, gdy ich stan nie jest poważny i nie ma cech zagrażającej niewydolności oddechowej.

Wirusowe zapalenie płuc u dzieci bywa powikłaniem innej infekcji wirusowej – najczęściej grypy lub zapalenia oskrzeli. Zakażenie wirusowe objawia się stanem ogólnego rozbicia, suchym kaszlem, bólem gardła, uczuciem duszności i bólami w klatce piersiowej. Pojawia się gorączka, a czasami również brak apetytu, bóle brzucha, wymioty i biegunka. Zachorowaniu na zapalenie płuc sprzyjają: refluks żołądkowo-przełykowy, mukowiscydoza, wady anatomiczne układu oddechowego. 

Bakteryjne zapalenie płuc

W wyniku infekcji dróg oddechowych bakterie łatwo wnikają do płuc i mogą powodować zakażenie bakteryjne. Bywa również tak, że bakterie same atakują płuca – bez torujących im drogę wirusów. Szczególnie niebezpieczne dla maluchów są pneumokoki, pałeczki Haemophilus influenzae oraz gronkowce. Przeciwko pneumokokom możesz zaszczepić dziecko na własny koszt. Szczepienie na pneumokoki znacznie ogranicza liczbę ciężkich zakażeń, które wymagają hospitalizacji. Kiedy możesz podejrzewać bakteryjne zapalenie płuc u dziecka? W sytuacji, gdy maluch:

• ma wysoką gorączkę, około 39ºC, której towarzyszą dreszcze,
• jest osłabiony i bardzo się poci,
• ma początkowo suchy, a następnie mokry kaszel i odkrztusza flegmę,
• odczuwa bóle w klatce piersiowej,
• ma napady duszności i trudno mu nabrać powietrza.

Przy powyższych objawach koniecznie skonsultuj się z lekarzem. Bakteryjne zapalenie płuc zazwyczaj daje się wysłuchać. Przy oddychaniu dziecka w płucach słychać charakterystyczne szmery i rzężenie. Czasami lekarz zleca wykonanie badania rentgenowskiego, które pomaga ocenić skalę infekcji i pozwala ustalić, czy jest to jednostronne czy dwustronne zapalenie płuc. Jeśli zapalenie jest jednostronne, niektóre dzieci układają się na chorym boku z kolanami podciągniętymi do klaki piersiowej, co ułatwia im oddychanie. 

Leczenie zapalenia płuc u dzieci

U dzieci powyżej pierwszego roku życia leczenie wirusowego zapalenia płuc ogranicza się zwykle do podawania leków łagodzących objawy, a więc leków przeciwgorączkowych, przeciwbólowych, ułatwiających odkrztuszanie wydzieliny i łagodzących kaszel. Leki przeciwkaszlowe lekarz dobiera odpowiednio do rodzaju kaszlu. U dzieci z chorobami przewlekłymi albo z obniżoną odpornością zalecane są czasami leki przeciwwirusowe. Dziecko powinno leżeć w łóżku, najlepiej wysoko ułożone, by łatwiej mu było oddychać i odkasływać flegmę. Pomagają inhalacje i oklepywanie pleców dziecka. Trzeba też dbać o wietrzenie pokoju, w którym przebywa maluch. Warto nawilżać powietrze. W czasie gorączki pamiętaj o regularnym podawaniu dziecku płynów, by nie dopuścić do odwodnienia organizmu.

Bakteryjne zapalenie płuc u dzieci leczy się antybiotykami – wymierzonymi w konkretne szczepy bakterii powodujące chorobę. Przy braku pozytywnych efektów leczenia lekarz może zlecić wykonanie posiewu plwociny z antybiogramem lub bronchoskopię. W domowym leczeniu zapalenia płuc niekiedy stosuje się bańki stawiane na pleckach dziecka. Bez względu na to, czy zapalenie płuc u dziecka jest wywołane bakteriami, czy wirusami – jeśli przebiega z ogólnym złym stanem malca, wysoką gorączką i poważną dusznością, jest wskazaniem do leczenia szpitalnego. Dzieci leczone w szpitalu, ze względu na stan zdrowia, mają podawane leki drogą dożylną. Często wymagają też tlenoterapii, aerozoloterapii i monitorowania zawartości tlenu we krwi włośniczkowej za pomocą pulsoksymetru. 

Joanna Krocz