Zagrożenia ciąży po 35 r.ż.

W dzisiejszych czasach coraz więcej kobiet odkłada w czasie decyzję o zajściu w ciążę i decyduje się na późne macierzyństwo ze względu na chęć zdobycia odpowiednich kwalifikacji i rozwoju zawodowego. Powoduje to, że z każdym rokiem wzrasta liczba kobiet ciężarnych, często pierworódek powyżej 35. roku życia. Lekarze ginekolodzy określają takie ciąże jako ciąże wysokiego ryzyka. Przyczyną tego jest to, że według doniesień

naukowych, w takim wieku wzrasta już istotnie ryzyko wystąpienia powikłań zarówno dla matki, jak i dla płodu, a szansa na urodzenie zdrowego dziecka jest nieco mniejsza niż u kobiet w młodszym wieku. W związku z tym kobiety w ciąży po 35. roku życia powinny być objęte szczególnym nadzorem medycznym zarówno w okresie planowania ciąży, jak i podczas jej trwania, a zwłaszcza w trakcie porodu. Powinny być również poinformowane o możliwości, a wręcz konieczności wykonania badań prenatalnych, które pozwolą na określenie ryzyka lub nawet wczesne wykrycie wad genetycznych u płodu. Ponadto kobiety takie powinny być poddane szczególnej kontroli jeśli chodzi o możliwość wystąpienia u nich schorzeń, takich jak cukrzyca ciążowa lub nadciśnienie tętnicze wikłające ciążę.

 

Powikłania późnej ciąży

Przede wszystkim należy wspomnieć o tym, że w przypadku kobiet powyżej 35. roku życia częściej zdarzają się trudności w zajściu w ciążę. Problem niepłodności w tej grupie wiekowej jest zdecydowanie częstszy niż wśród kobiet w młodszym wieku. Jednak największe zagrożenie, jeśli chodzi o ciąże po 35. roku życia, jest związane z możliwością występowania wad genetycznych u płodu, takich jak zespół Downa, zespół Edwardsa czy zespół Pataua. Rośnie także ryzyko wad rozwojowych płodu o typie embriopatii lub fetopatii, jak przepukliny mózgowo-rdzeniowe, wady serca, wady w obrębie przewodu pokarmowego itp. Ryzyko takie jest szczególnie duże w przypadku wcześniejszego urodzenia dziecka z wadami genetycznymi oraz w przypadku występowania takich wad w najbliższej rodzinie. Wiąże się to prawdopodobnie ze wzrostem wraz z wiekiem odsetka komórek jajowych z nieprawidłowym materiałem genetycznym. Ze względu na to u wszystkich kobiet ciężarnych powyżej 35. roku życia, a zwłaszcza w przypadku dodatkowych czynników ryzyka, zaleca się przeprowadzanie pełnej diagnostyki prenatalnej.

Kolejnym powikłaniem związanym z późną ciążą jest większa częstość poronień. Często zdarza się, że są to poronienia nawracające, czyli trzy lub więcej następujące po sobie poronienia. Przyczyn takiego stanu upatruje się właśnie w zwiększonej częstości wad genetycznych u płodów, co doprowadza do ich samoistnego wydalenia z jamy macicy.

Wśród innych powikłań ciąży powyżej 35. roku życia wymienia się wzrost odsetka płodów hipotroficznych (o zbyt małej masie), makrosomii płodu (zbyt duża masa), większą częstość zgonów wewnątrzmacicznych oraz porodów przedwczesnych. Częściej także u takich kobiet porody odbywają się drogą cięcia cesarskiego. Jeżeli chodzi o powikłania późnej ciąży dla kobiety, to należy wspomnieć o wzroście ryzyka występowania cukrzycy ciążowej i nadciśnienia tętniczego wikłającego ciążę ze wszystkimi ich konsekwencjami zarówno dla matki, jak i dla płodu.

Badania prenatalne u kobiet powyżej 35. roku życia

Kompleksowymi badaniami prenatalnymi mającymi na celu wykrycie wad genetycznych płodu są objęte wszystkie kobiety powyżej 35. roku życia oraz kobiety, które w poprzednich ciążach urodziły dzieci z wadami genetycznymi lub innymi wadami wrodzonymi. Badania te możemy podzielić na nieinwazyjne i inwazyjne. Do metod nieinwazyjnych zaliczamy rutynowo stosowaną u każdej kobiety ultrasonografię. Ocenia się w tym badaniu tak zwaną przezierność karkową (NT) oraz budowę kości nosowej płodu, co ma znaczenie w diagnostyce zespołu Downa. Ponadto powyżej 20. tygodnia ciąży ocenia się narządy wewnętrzne w celu wykrycia wad rozwojowych. Badaniami nieinwazyjnymi, które są wykonywane jedynie u kobiet z grupy podwyższonego ryzyka, są test podwójny oraz test potrójny. Test podwójny wykonuje się pomiędzy 10. a 14. tygodniem ciąży i polega on na oznaczeniu w surowicy krwi ciężarnej stężenia białka ciążowego A (PAPP-A) oraz podjednostki beta gonadotropiny kosmówkowej (beta-HCG). Z kolei test potrójny wykonuje się między 15. a 17. tygodniem ciąży, a oznacza się w nim stężenia podjednostki beta gonadotropiny kosmówkowej (beta-HCG), estriolu oraz alfa fetoproteiny (AFP). W obu testach w zależności od uzyskanych wartości określa się ryzyko wystąpienia wad genetycznych. Zarówno USG, jak i testy podwójny i potrójny są to jedynie badania przesiewowe mające na celu określenie ryzyka wady płodu, natomiast pewne rozpoznanie uzyskuje się dopiero po wykonaniu badań inwazyjnych, takich jak amniopunkcja (pobranie płynu owodniowego drogą nakłucia przez powłoki brzuszne wykonywanego między 12. a 15. tygodniem ciąży), biopsja kosmówki (pobranie fragmentu kosmówki między 11. a 12. tygodniem ciąży) oraz kordocenteza (pobranie próbki krwi płodu drogą nakłucia naczyń pępowinowych). Uzyskany w ten sposób materiał poddaje się badaniom genetycznym, które potwierdzają lub wykluczają istnienie wady genetycznej u płodu. Badania inwazyjne są obarczone pewnym ryzykiem, ale jest ono bardzo niewielkie.

Magdalena Pikul