Wysoki cukier w ciąży

Wysoki cukier w ciąży może świadczyć o rozwoju cukrzycy ciążowej. Cukrzyca ciążowa zdarza się u około 3% kobiet spodziewających się dziecka. Choroba ujawnia się najczęściej między 24. a 28. tygodniem ciąży. Zazwyczaj ustępuje samoistnie po około sześciu tygodniach od porodu. Wysoki cukier w ciąży wynika zazwyczaj ze zmian hormonalnych, jakie zachodzą w organizmie kobiety. Zmiany hormonalne w ciąży sprawiają, że komórki inaczej reagują na insulinę albo trzustka produkuje niewystarczającą ilość tego hormonu, co skutkuje wzrostem glukozy we krwi.

Przyczyny cukrzycy w ciąży

Niektórzy lekarze są zdania, że za podwyższony cukier we krwi u kobiety ciężarnej odpowiada wytwarzany przez łożysko enzym, który rozkłada insulinę. Insulina staje się dezaktywna i przestaje wpływać na poziom glukozy we krwi. Stąd bardzo łatwo o hiperglikemię. Bywa, że kobieta zaczyna mieć problemy z glikemią jeszcze przed zajściem w ciążę, ale nie zostaje to wykryte. Niestety, nie wszystkim kobietom planującym dziecko zaleca się wykonanie badania poziomu cukru we krwi. Na badanie poziomu glukozy we krwi kierowane są kobiety z grup ryzyka, a więc:

• otyłe lub nadmiernie przybierające na wadze w ciąży,
• mające więcej niż 35 lat,
• wcześniej rodzące dziecko o wadze ponad 4 kg,
• mające w rodzinie osoby chorujące na cukrzycę.

W powyższych przypadkach zaleca się wykonanie pomiaru glukozy we krwi jeszcze przed ciążą.

Skutki cukrzycy ciążowej dla płodu

Należy wiedzieć, że wysoki cukier u matki to automatycznie wyższe stężenie glukozy u dziecka. Dorosły organizm toleruje zmiany poziomu cukru, ale dla płodu stanowią one zagrożenie. Nadmiar cukru we krwi kobiety ciężarnej sprawia, że dziecko wytwarza dodatkowe ilości insuliny, która w okresie płodowym działa jak hormon wzrostu. Z tego powodu dzieci kobiet z cukrzycą ciążową rodzą się duże i ciężkie. Aby uniknąć urazów okołoporodowych, konieczne bywa wykonanie cesarskiego cięcia. Nadwyżka insuliny zaburza metabolizm potasu, co może prowadzić do zaburzeń rytmu serca płodu, a nawet śmierci dziecka. Noworodki z ciąży powikłanej cukrzycą ciążową są bardziej narażone w przyszłości na rozwój cukrzycy niż dzieci zdrowych matek.

U ciężarnych ze zbyt wysokim poziomem cukru we krwi częściej niż u kobiet zdrowych dochodzi do poronienia lub do porodu przedwczesnego. Częściej również notuje się przypadki zgonu wewnątrzmacicznego płodu. Wysokie stężenie glukozy we krwi ciężarnej prowadzi do niedojrzałości wielu narządów płodu, np. wskutek niedojrzałości płuc noworodek przychodzi na świat z zaburzeniami oddychania i często – mimo że rodzi się w terminie – musi być podłączony do respiratora. Cukrzyca w ciąży może też przyczyniać się do ostrego przebiegu żółtaczki noworodkowej.   

Objawy cukrzycy ciążowej

Na początku objawy cukrzycy ciążowej nie są nasilone. Ponadto, ciąża powoduje, że organizm kobiety zachowuje się nietypowo, więc łatwo przeoczyć pierwsze objawy cukrzycy. Jedynym sposobem na to, by wykryć podwyższony cukier we krwi, jest wykonanie badania poziomu glukozy. Badanie glukozy we krwi jest w ciąży badaniem obowiązkowym i bezpłatnym. Poziom glukozy w czasie ciąży sprawdza się dwukrotnie:

• w dziewiątym lub dziesiątym tygodniu ciąży – badanie poziomu cukru we krwi na czczo,
• między 24. a 28. tygodniem ciąży – test obciążenia wodnym roztworem 50 g glukozy.

Jeśli poziom cukru we krwi jest zbyt wysoki (powyżej 125 mg%), lekarz kieruje kobietę do poradni diabetologicznej. U 30-50% kobiet, które przechodzą cukrzycę ciążową, w ciągu dziesięciu lat od urodzenia dziecka może rozwinąć się cukrzyca typu II. Żeby nie przeoczyć objawów choroby, należy badać poziom cukru we krwi przynajmniej raz na dwa lata.

Postępowanie w cukrzycy ciążowej

Jeśli cierpisz na cukrzycę ciążową, musisz codziennie badać poziom cukru we krwi glukometrem i notować wyniki w specjalnie prowadzonym dzienniczku. Po tygodniu tak prowadzonych badań lekarz będzie wiedział, jakie zastosować leczenie. By unormować stężenie glukozy we krwi, należy przede wszystkim zmienić utrwalone nawyki. Czeka cię zatem zmiana diety, którą ustala się z diabetologiem lub dietetykiem. Ważne, by jeść często, ale małe porcje. Posiłki powinny być urozmaicone, bogate w witaminy i mikroelementy. Podstawę jadłospisu stanowią wyliczone ilości chudego, drobiowego mięsa i wędlin, chudych serów oraz jogurtów. Na czas choroby należy zapomnieć o słodyczach, ponieważ zawierają cukry proste, które szybko się wchłaniają do krwi i podnoszą poziom glukozy. Unikać też trzeba tłuszczów zwierzęcych, które pogarszają pracę trzustki.

Jeśli masz wysoki poziom cukru we krwi, postaw również na umiarkowany ruch. Gimnastyka w ciąży i spacery są wskazane, gdyż pomagają spalić zbędny cukier. U 20% kobiet z cukrzycą ciążową nie wystarcza jednak dieta i umiarkowany wysiłek ruchowy. Aby zapanować nad glukozą, potrzebne jest wdrożenie leczenia farmakologicznego. W ciąży nie podaje się doustnych tabletek, ale wykonuje się zastrzyki z insuliny. Najpierw robisz je w poradni diabetologicznej pod okiem lekarza lub pielęgniarki, a potem sama w domu. Zwykle do iniekcji używa się penów, czyli strzykawek przypominających długopis z bardzo cienką igłą zamiast wkładu. Po urodzeniu dziecka stopniowo zmniejsza się dawki insuliny. Insulina podawana z zewnątrz nie szkodzi rozwijającemu się dziecku. Wręcz przeciwnie – chroni jego organizm przed skutkami przecukrzenia krwi matki. 

Joanna Krocz