Urazy głowy
Spis treści
Objawy urazu głowy
- Utrata przytomności lub braku reakcji na bodźce
- Nierówność źrenic
- Krwisty lub przejrzysty wyciek z ucha lub nosa
- Drgawki
- Zasinienie wokół oczu lub za uszami
- Widoczne zagłębienie lub „zapadnięcie się” części czaszki
- Zmiana rytmu oddychania lub czynności serca
- Letarg, senność, splątanie
- Utrzymujące się lub pojawiające po kilku godzinach wymioty
- Silne bóle głowy
Co robić w przypadku podejrzenia urazu mózgu?
- Poproś kogoś o wezwanie pogotowia, a sama oceń stan dziecka ( jeśli jesteś sama, to Ty musisz zadzwonić po pomoc);
- Sprawdź drożność dróg oddechowych, oddychanie i krążenie krwi. Zachowaj szczególną ostrożność, jeśli doszło do urazu szyi. Jeśli dziecko nie oddycha podejmij resuscytację;
- Jeśli do tej pory nie ukończyłaś kursu pierwszej pomocy pediatrycznej warto zapisać się już dzisiaj?
- Jeśli dziecko krwawi, opanuj krwawienie metodą bezpośredniego ucisku przez czysty ręcznik lub kompres z gazy.
Typy urazów głowy
Spotykamy się z trzema głównymi typami urazów, jako punkt wyjścia dla trzech odmiennych procesów patologicznych:- Zlokalizowane złamanie kości czaszki – następstwem uderzenia w głowę jest proste złamanie liniowe. Dziecko wymaga obserwacji (skala Glasgow) w celu szybkiego wykrycia ewentualnych powikłań. Uraz ten nie niesie za sobą poważniejszego uszkodzenia tkanek mózgu, co potwierdza oprócz punktacji skali Glasgow, wynik tomografii komputerowej. Dzieci z tego typu urazem szybko odzyskują przytomność, jednak mogą mieć przejściowe objawy ubytkowe w zależności od miejsca uszkodzenia. Są to zazwyczaj zaburzenia lub utrata mowy, cofające się w miarę wchłaniania krwiaka.
- Poważniejsze urazy czaszki – do jego następstw należą liczne złamania , możliwe przedostanie się ciała obcego do wnętrza czaszki i jej wyraźna deformacja. Może wówczas dojść do krwotoku śródczaszkowego z rozdartych opon mózgu i jego własnych tkanek – tzw. krwotok śródmózgowy. Może utworzyć się krwiak nadtwardówkowy, który prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrz czaszki i objawów ucisku lub obrzęku mózgu. Do urazu tego może dojść w wyniku upadku na głowę z większej wysokości lub z powodów ciosów w głowę. Często jest potrzebna operacja, w celu usunięcia krwiaka i przywrócenia prawidłowych stosunków anatomicznych. Nie wykluczone są również odległe następstwa neurologiczne.
- Rozlany uraz osiowy – do tego typu urazów dochodzi podczas upadków z okna, wypadków drogowych, zwykle podczas potrącenia przez samochód. Dziecko wówczas zostaje z ogromną siłą wyrzucone w powietrze. Nagłe zmiany kierunku ustawienia głowy prowadzą do odbijania się mózgu o wnętrze czaszki. Następstwem tego mogą być rozległe i trwałe uszkodzenia, mimo braku widocznych oznak urazu. Priorytetem w tym przypadku szybka obniżka ciśnienia śródczaszkowego.
Zespół Dziecka Potrząsanego (SBS)
Innym rodzajem urazów, niestety wciąż spotykanych jest tzw. zespół dziecka potrząsanego. Zwykle dotyka dzieci w pierwszym roku życia. Na potrząsanie składają się dwa rodzaje niebezpiecznych dla mózgu ruchów – rotacyjnych i odgięciowych – szarpiących.- Ruchy rotacyjne – obszerne ruchy rotacyjne mózgu, wywołują naddarcia jego okolic, szczególnie płatów czołowych, pnia i móżdżku.
- Ruchy odgięciowe – szybkie ruchy głowy względem szyi. Wywołują urazy mózgu z powodu jego naprzemiennego uderzania w struktury kostne czaszki. Drobne naddarcia tkanki mózgowej prowadzą do krwawienia śródczaszkowego, którego bezpośrednie następstwa wahają się od splątania do śpiączki i śmierci.
Powikłania po urazach głowy
Kiedy dziecko zostanie przewiezione do szpitala i poddane początkowej ocenie wraz z doraźnymi zabiegami leczniczymi, dalsze postępowanie obejmuje obserwację aż do momentu odzyskania przytomności i czuwanie nad wybudzeniem się ze śpiączki. Zwykle po wybudzeniu, dziecko zdradza początkowo objawy splątania, jednak powrót do zdrowia może postępować stosunkowo szybko.Odległe następstwa urazu głowy, np. trudności w nauce, udaje się zwykle ocenić nie wcześniej niż po sześciu miesiącach od zdarzenia. Dzieci po ciężkich urazach głowy bywają nie raz bardzo drażliwe i trudne we współpracy. Wiek może mieć wpływ na odległe rokowanie. Im młodsze dziecko w momencie urazu głowy, tym większe ryzyko poważniejszych następstw w przyszłości. Po wypadku często też rozwijają się zaburzenia stresowe pourazowe. Może ono obejmować nocne koszmary, fobie, trudności w nauce z powodu niezdolności do koncentracji.
W ciężkich przypadkach następstwem urazu głowy może być trwała niesprawność fizyczna czy powikłania neurologiczne w postaci padaczki pourazowej czy uszkodzenia nerwów czaszkowych.
Pamiętajmy Drodzy Rodzice, by sprawdzać nasze dzieci i kontrolować ich zabawy, kontrolować w miarę możliwości w drodze do szkoły czy przedszkola. Lepiej jest unikać wypadków i fatalnych w skutkach zdarzeń, niż potem zmagać się z konsekwencjami pourazowymi.
Anna Liszewska
