Tachykardia

Tachykardia to określenie szybkiej akcji serca, która nie jest spowodowana wysiłkiem fizycznym. Fizjologicznie serce kurczy się z częstością 60-100 uderzeń na minutę. Tachykardia, inaczej częstoskurcz, to przyspieszenie akcji serca powyżej 100 uderzeń na minutę. Tachykardia nie zawsze jest objawem choroby. Najczęściej bicie serca wzrasta wskutek zdenerwowania lub wysiłku fizycznego. U zdrowej osoby, bez chorób serca, częstość akcji serca podczas wysiłku fizycznego może wzrastać nawet do 160 uderzeń na minutę lub więcej. Taka sytuacja jest normalną odpowiedzią układu krążenia na wysiłek fizyczny i nie stanowi problemu medycznego.

Szybka akcja serca

Tachykardia to forma zaburzeń rytmu serca przebiegająca z szybką, miarową akcją serca. Wyróżnia się cztery typy tachykardii: tachykardię zatokową, migotanie przedsionków, częstoskurcz nadkomorowy, częstoskurcz komorowy. Do głównych objawów przyspieszonej akcji serca należą:

• uczucie kołatania serca w klatce piersiowej,
• zawroty głowy i mroczki przed oczami,
• uczucie jak przed omdleniem,
• trudności z nabraniem powietrza do płuc, duszność,
• ból w klatce piersiowej,
• napadowy kaszel.

Jakie sytuacje w tachykardii wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem?

• Szybkie bicie serca trwające dłużej niż 5 minut.
• Narastające uczucie duszności.
• Nasilający się ból w klatce piersiowej.

Przyczyny tachykardii

Zazwyczaj szybkie bicie serca jest objawem innych chorób, np. nadczynności tarczycy, choroby niedokrwiennej serca lub infekcji przebiegających z gorączką. Tachykardia, szczególnie o charakterze napadowym, może być spowodowana zmienioną budową struktur przewodzących impulsy elektryczne w sercu. Czynniki, które sprzyjają wystąpieniu tachykardii, to:

• choroby serca i układu krążenia,
• gorączka,
• nadczynność tarczycy,
• niewydolność oddechowa,
• reakcja anafilaktyczna,
• niedokrwistość pokrwotoczna,
• odwodnienie i niedocukrzenie,
• sytuacje stresowe i nadmierna nerwowość,
• palenie papierosów,
• nadmierne spożywanie alkoholu,
• nadmierne picie napojów zawierających kofeinę, np. kawy,
• zażywanie leków zawierających w swoim składzie atropinę, efedrynę lub pseudoefedrynę,
• zażywanie narkotyków, zwłaszcza kokainy.

Większość zaburzeń rytmu serca trwa krótko i są one niegroźne, szczególnie u osób bez współistniejących chorób. Czasami zaburzenia rytmu serca stanowią początkowe objawy chorób serca lub innych, jak np. nadczynność tarczycy. Nawracająca tachykardia wymaga konsultacji z lekarzem. Poważne zaburzenia rytmu serca, którym dodatkowo towarzyszą inne objawy, jak duszność czy ból w klatce piersiowej, mogą prowadzić do sytuacji zagrażających życiu, takich jak: niewydolność krążenia, zawał mięśnia sercowego, zatrzymanie akcji serca.

Diagnoza i leczenie tachykardii

Tachykardii można zapobiegać poprzez leczenie choroby podstawowej, wywołującej objawy, poprzez zaprzestanie palenia papierosów, unikanie sytuacji stresowych i zaprzestanie spożywania alkoholu, dużych ilości kawy oraz napojów zawierających kofeinę. Podstawowym badaniem służącym diagnozie tachykardii jest EKG oraz badanie EKG metodą Holtera trwające dobę. Czasami istnieje potrzeba wykonania badań dodatkowych w kierunku chorób, w przebiegu których może dochodzić do przyspieszenia pracy serca. Badania specjalistyczne mające za zadanie wykrycie mechanizmu powstawania zaburzeń rytmu serca to stymulacja przezprzełykowa serca i inwazyjne badanie elektrofizjologiczne.

Wystąpienie objawów tachykardii wymaga przeprowadzenia badań diagnostycznych i ewentualnego zastosowania leków. W przypadku większości samoistnie przemijających zaburzeń rytmu serca nie ma potrzeby istotnego ograniczania codziennej aktywności fizycznej. Jeśli zaburzenia rytmu serca są poważne, przeciwwskazanie stanowi wyczynowe uprawianie sportów oraz przedłużający się intensywny wysiłek fizyczny. Niektóre typy zaburzeń rytmu serca można przerwać poprzez zanurzenie twarzy w misce z zimną wodą na kilka chwil lub poprzez głęboki wdech powietrza. Nawrotowe zaburzenia rytmu serca wymagają leczenia farmakologicznego.

Leki stosowane w leczeniu tachykardii to m.in.: digoksyna i jej pochodne, beta-blokery, blokery kanału wapniowego, amiodaron lub inne leki antyarytmiczne. Jeśli pomimo leczenia farmakologicznego zaburzenia rytmu serca nadal się utrzymują i towarzyszą im inne objawy, np. duszność, omdlenia, bóle dławicowe, wymagana jest hospitalizacja. Czasami konieczne jest również wykonanie kardiowersji elektrycznej, polegającej na wyrównaniu akcji serca krótkotrwałym wyładowaniem elektrycznym poprzez przyłożenie do klatki piersiowej dwóch elektrod. Pacjent w czasie zabiegu jest usypiany i znieczulany na 5-20 minut.

W niektórych przypadkach przeprowadzane są zabiegi, które polegają na zniszczeniu ogniska w mięśniu sercowym, z którego biorą swój początek impulsy przyspieszające czynność serca. Zabiegiem takim jest np. ablacja prądem elektrycznym. Przy złożonych zaburzeniach rytmu serca istnieje możliwość wszczepienia specjalnego urządzenia, które w przypadku wystąpienia tachykardii niebezpiecznej dla życia poprzez odpowiednio dobrane wyładowania elektryczne doprowadza do wyrównania akcji serca.

Joanna Krocz