RTG w ciąży

Kobiety w ciąży wymagają szczególnej uwagi w kwalifikowaniu do badań radiologicznych. Rozwijający się w łonie matki płód jest bardzo wrażliwy na działanie promieniowania rentgenowskiego. Przed badaniem RTG należy stwierdzić, czy pacjentka jest albo może być w ciąży i czy płód znajdzie się w obszarze bezpośredniego napromieniowania. Należy pamiętać, że medycznie uzasadnione badanie okolic ciała odległych od miednicy, np. RTG zęba, może być bezpiecznie wykonane w każdym okresie ciąży.

RTG a ciąża

Wykonywanie badań rentgenowskich u kobiet w ciąży ogranicza się do niezbędnych przypadków, jeśli te badania nie mogą być odroczone do czasu po porodzie. Badanie RTG u kobiet ciężarnych należy wykonywać w sposób zapewniający maksymalną ochronę płodu przed ekspozycją na promieniowanie. Należy wybrać właściwą technikę badania i zastosować odpowiednią osłonę na okolice brzucha i miednicy. Środków ostrożności nie stosuje się w sytuacji wykonania badania koniecznego dla ratowania życia pacjentki. Dentyści unikają jednak wykonywania zdjęć RTG zębów u kobiet w ciąży, aby nie narażać płód na promieniowanie. Pacjentki będące w ciąży są zobligowane do powiadomienia lekarza o swoim stanie przed wykonaniem badania RTG.

Jeśli nie wiesz, czy jesteś w ciąży, ale podejrzewasz możliwe zapłodnienie, nie wykonuj masowego prześwietlenia RTG. Kobiety powinny prześwietlać się w pierwszej fazie cyklu miesiączkowego, czyli w ciągu dwóch tygodni od początku miesiączki. W drugiej fazie cyklu kobieta może nosić w sobie zarodek, nawet o tym nie wiedząc, a właśnie na wczesnym etapie rozwoju jest on najbardziej wrażliwy na promieniowanie. Lekarze dysponują coraz nowocześniejszą aparaturą RTG, która wysyła niewielką dawkę promieniowania. Jednak nawet małe dawki promieni Rentgena mogą być szkodliwe dla płodu w pierwszych miesiącach jego rozwoju. Takie promieniowanie może doprowadzić do uszkodzenia centralnego układu nerwowego płodu, co grozi poronieniem lub komplikacjami w przebiegu ciąży. Dla bezpieczeństwa płodu zamiast RTG lekarz może zlecić inne badanie obrazowe, np. USG lub MRI.   

Organy wrażliwe na działanie promieni Rentgena

Medycyna nuklearna i diagnostyka radiologiczna w ostatnim czasie osiągnęły wysoki poziom i stały się nieodzowne we wszystkich specjalnościach medycznych. Najbardziej powszechne promieniowanie stosowane w medycynie to promieniowanie jonizujące. Niestety, oprócz licznych korzyści diagnostycznych, niesie ono również potencjalne zagrożenie dla zdrowia. Stosowanie promieniowania jonizującego jest obarczone ryzykiem niepożądanych następstw dla pacjenta. Wielkość tego ryzyka jest uzależniona od dawki promieniowania.

Mechanizm zmian zachodzących w napromieniowanych tkankach jest bardzo złożony i zależy m.in. od wielkości pochłoniętej dawki promieni, rodzaju i warunków napromieniowania, a także od rodzaju komórek. Poszczególne tkanki ludzkiego ciała różnią się stopniem wrażliwości na promieniowanie RTG. Do najbardziej wrażliwych na promienie Rentgena narządów należą:

• narządy płciowe,
• szpik kostny,
• płuca,
• żołądek,
• jelito grube,
• soczewka oka.

Jeśli zastanawiasz się, czy w ciąży możesz zrobić RTG zęba, powinnaś wziąć pod uwagę ewentualne ryzyko. Oczywiście, napromieniowanie w radiologii stomatologicznej jest bardzo małe, ale nie można przyjąć, że jest bliskie zeru. Ryzyko wystąpienia wad rozwojowych płodu z powodu badania RTG stomatologicznego jest niewielkie. Podczas wykonywania zdjęć części twarzowej czaszki należy ubrać pacjentkę w fartuch ochronny z równoważnikiem cienkiej warstwy ołowiu. Wskazane jest również stosowanie dodatkowych osłon na tarczycę.

Joanna Krocz