Rozpieszczone dziecko

Rozpieszczone dziecko to skutek niekonsekwencji wychowawczej rodziców lub postawy nadmiernie chroniącej malucha. Rodzice nie stawiają żadnych wymagań dziecku, nie mają ustalonego systemu kar i nagród, ciągle ulegają dziecku, w konsekwencji czego u malucha kształtuje się postawa roszczeniowa, opryskliwość, marudzenie, niezgoda na odmowy, nieposłuszeństwo i ostentacyjne kapryśne miny. Dlaczego rodzice rozpieszczają swoje dzieci? Jak nie ponieść wychowawczej porażki i nie ulegać histerii małego szantażysty czy małej manipulantki?

Konsekwencje nadopiekuńczości rodzicielskiej

Wcześniejsze pokolenia bardzo uważały, aby przypadkiem nie rozpieścić dziecka. Nie wolno było zbyt długo nosić na rękach maluszka ani zbyt długo stosować karmienia piersią. Ślepe posłuszeństwo nieprzemyślanym zasadom wychowawczym dawało czasami opłakane skutki i było katorgą zarówno dla malucha, jak i jego rodziców. Lęk przed wychowaniem „rozpieszczonego bachora” kazał ignorować indywidualność dziecka. Czy współcześni rodzice świadomie rozpieszczają swoje dzieci? Czasem tak, czasem nie. Często zdarza się tak, że w lawinie poradników i złotych rad na wychowanie dziecka rodzic po prostu zaczyna się gubić. Z jednej strony, ma stymulować dziecko, z drugiej – nie zakłócać naturalnego rytmu rozwoju szkraba, z jednej strony – ochraniać, z drugiej – nie modelować lęku przed poznawaniem świata.

Rodzic zaczyna „głupieć”. Nie wie w końcu, co tak naprawdę służy jego dziecku, a co może szkodzić. W warunkach niepewności łatwo o niezdecydowanie i niekonsekwencję, co z kolei skutkuje właśnie nieświadomym rozpieszczaniem malucha. Rodzic zaczyna zbyt mocno koncentrować się na dziecku, zabiegać o bezustanny z nim kontakt, ograniczając przestrzeń malucha. Nadopiekuńczość bardzo często wiąże się z niekonsekwentnym stylem wychowawczym. Rodzice z jednej strony na wszystko dziecku pozwalają, rozpieszczają je, ulegają jego zachciankom, z drugiej jednak strony, są w ciągłym lęku o jego zdrowie i bezpieczeństwo, hamują jego aktywność i samodzielność, nakładają na niego wiele ograniczeń, sądząc, że czynią to dla jego dobra. Wychowanie cieplarniane usuwa z życia dziecka wiele przeszkód, utrudniając proces socjalizacji i usamodzielniania się malucha.

Rozpieszczone czy nadmiernie kochane?

Czy można zbyt mocno kochać dziecko? Mądrej miłości rodzicielskiej nie da się przedawkować. Zazwyczaj krzywdę dziecku wyrządza nierozsądna miłość mamy i taty. W imię źle pojętej miłości do dziecka popełnia się wiele błędów wychowawczych. Dziecko rozpieszczone może być długo zależne od swoich opiekunów, zbyt silnie z nimi związane emocjonalnie, ale też szybko się buntuje i przy pierwszej nadarzającej się okazji może zerwać ciążące mu związki. Wychowane na egoistę i egocentryka może odpłacić się rodzicom obojętnością lub wzgardą i lekceważeniem. Jak uniknąć takiej przykrej wersji wychowania swojej pociechy? Przede wszystkim warto mieć świadomość, że nadmiernie chroniąc i spełniając wszelkie oczekiwania dziecka, bardziej mu szkodzimy niż zapewniamy o bezwarunkowej miłości rodzicielskiej.

Nie stawiając żadnych wymagań, zakazów ani nakazów, nie uczymy malucha, by w przyszłości sam stawiał przed sobą jakieś cele. Pielęgnujemy w nim minimalistyczne podejście do życia i roszczeniowość. Dziecko potrzebuje określonych wytycznych i norm, bo wówczas ma poczucie bezpieczeństwa. Wie, co jest dobre, a co złe. Dlaczego, mimo obaw, że wychowa się rozbestwionego bachora czy małą kapryśnicę, rodzice XXI wieku wciąż rozpieszczają swoje dzieci? Z jednej strony ich nieporadność rodzicielska wynika ze sprzecznych komunikatów na temat wychowania lansowanych w mediach i przez „autorytety” w kwestach wychowania, a z drugiej strony – ze specyfiki XXI wieku. Wielu rodziców, zapracowanych, zabieganych, zestresowanych chce zrekompensować brak czasu dla dziecka, kupując mu prezenty i spełniając jego często wygórowane wymagania.

Rodzicielstwo zaczyna mieć charakter okazjonalnego wychowania dziecka – wychowuje się malucha od czasu do czasu, co sprzyja niekonsekwencji rodzicielskiej. Rodzic raz wymaga, drugim razem pobłaża, raz każe za przewinienie, drugim razem daruje winę, raz nagradza i chwali, drugim razem ignoruje starania szkraba albo nierozsądnie nagradza za czyn, który tak naprawdę powinien spotkać się z dezaprobatą. Jak być dumnym z siebie jako z rodzica i z własnego dziecka? Mimo tysięcy poradników wychowawczych nie ma złotej recepty na wychowanie „przyzwoitego człowieka”. Może czasami lepiej zdać się na swoją rodzicielską intuicję i wierzyć w naturalny rytm rozwoju szkraba niż bezrefleksyjnie stosować się do pseudo-rad na wychowanie super-dziecka.

psycholog Kamila Krocz