Przechowywanie krwi pępowinowej

Krew pępowinowa przechowywana jest w specjalnych pojemnikach łącznie z dokumentacją dziecka. Krew taka najpierw wymieszana jest z środkiem przeciwzakrzepowym (już w trakcie pobierania), a następnie zamrażana. Krew z pępowinowy trafia do banków krwi. Mogą to być banki państwowe lub prywatne banki krwi. Krew pobrana z pępowiny może być wykorzystywana do przeszczepu, zarówno u dawcy, u jego rodziny lub osoby postronnej.

W jakim celu przechowywana jest krew pępowinowa?

Krew pępowinowa to źródło komórek macierzystych krwiotwórczych, tj. komórek wyjściowych, z których powstają elementy układu krwiotwórczego i odpornościowego. Takie komórki, w porównaniu z komórkami macierzystymi szpiku kostnego, wykazują właściwości proliferacyjne po przeszczepie, tzn. mogą szybko namnażać się. Krew pobrana z pępowiny po porodzie jest przechowywana, aby w przypadku wystąpienia choroby, np. białaczki można byłoby ją użyć do przeszczepu. W zależności od jej dostępności, o której decydują rodzice, krew z pępowiny może być wykorzystana do przeszczepu rodzinnego, np. od brata dla siostry lub przeszczepu autologicznego (dawca krwi jest także biorcą) albo do przeszczepu dla całkowicie obcych ludzi.

Chociaż pobrana krew z pępowinowy wystarcza do przeszczepu dla osoby ważącej 40kg, to u osoby dorosłej wraz z tą krwią można dodatkowo przeszczepić krew ze szpiku lub inne porcje krwi pępowinowej. Przeszczep z użyciem krwi pępowinowej jest bardziej korzystny niż przeszczep komórek ze szpiku kostnego, ponieważ komórki macierzyste z krwi pępowinowej mogą się namnażać po przeszczepie, a także występuje mniejsze ryzyko pojawienia się reakcji odrzucenia przeszczepionych lub reakcji przeszczepu przeciw biorcy.

Gdzie przechowywana jest krew pępowinowa?

Krew pępowinowa pobierana jest ze sznura pępowinowego po porodzie do specjalnego zestawu dostarczonego położnej przez rodziców. Wraz z całą dokumentacją dziecka trafia ona do jednego z banków krwi. Bank krwi wybierany jest przez rodziców dziecka. Tam krew jest zamrażana i przechowywana, w tzw. kriostatach z ciekłym azotem o temperaturze ok. minus 196oC.

Wyróżnia się dwa rodzaje banków przechowujących krew: prywatne banki krwi oraz banki państwowe. Różnice między poszczególnymi są znaczne. Banki prywatne, komercyjne przechowują krew pępowinową za uiszczeniem odpowiedniej opłaty przez rodziców. Wtedy też podpisywana jest umowa między bankiem a rodzicami, która określa, iż zdeponowana krew jest tylko własnością dziecka. Banki państwowe nie pobierają opłaty za deponowanie krwi w banku, ale komórki macierzyste krwi dziecka trafiają do tzw. puli ogólnodostępnej. Oznacza to, że mogą być wykorzystane do przeszczepu dla całkowicie obcej osoby lub do przeszczepu rodzinnego, np. od brata dla siostry.

W Polsce istnieje obecnie 3 banki państwowe oraz 8 banków komercyjnych. Państwowe banki krwi otrzymują dofinansowanie z Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) na pobranie krwi pępowinowej tylko od kilkudziesięciu dzieci rocznie. Banki komercyjne przechowują krew odpłatnie. Nie jest to jednak tanie. Samo pobranie krwi pępowinowej sięga ok. 3000 zł, a miesięczne przechowywanie w prywatnym banku krwi miesięcznie to koszt ok. 350 zł. Rocznie koszt sięga ponad 4000zł. Dlatego też zainteresowanie pobieraniem i przechowywaniem komórek macierzystych z pępowiny nie jest duże. W Polsce nie przekracza 3-5%.

Marta Bednarska