Pobranie krwi pępowinowej

Pobieranie krwi pępowinowej wykonywane jest już po porodzie. Jest ono bezpieczne zarówno dla matki, jak i dziecka. Krew pępowinowa zawiera komórki macierzyste, które wykorzystane są do przeszczepu, np. u osób z białaczką. Krew pobierana jest ze sznura pępowiny do specjalnego zestawu, który zakupują sami rodzice i dostarczają położnej przed porodem. Taka krew przechowywana jest następnie w specjalnych bankach krwi.

Co to jest krew pępowinowa?

Krew pępowinowa to krew zawierająca bardzo dużą ilość krwiotwórczych komórek macierzystych, tj. komórek, z których powstają elementy układu krwiotwórczego. Komórki macierzyste znajdują się także w szpiku kostnym oraz we krwi obwodowej, jednak z tych miejsc metody pobierania są trudniejsze oraz bardziej inwazyjne. Komórki macierzyste z krwi pępowinowej wykazują działanie proliferacyjne (namnażające) po przeszczepieniu. Oprócz krwiotwórczych komórek macierzystych krew z pępowiny zawiera także komórki mezenchymy, tj. komórki, z których powstają komórki innych tkanek, jak komórki tkanki nerwowej, komórki tkanki kostnej, tkanki mięśniowej, w tym mięśnia sercowego.

Komórki macierzyste z krwi pępowinowej charakteryzują się tzw. „naiwnością immunologiczną”. Oznacza to, iż w mniejszym stopniu mogą wywołać niebezpieczne reakcje po przeszczepie.

W jakim celu pobierana jest krew pępowinowa?

Ze względu na fakt, iż krew pępowinowa zawiera komórki macierzyste, pobierana jest w celu wykorzystania jej do przeszczepu. Krew z pępowiny pozwala na odbudowaniu układu krwiotwórczego oraz układu odpornościowego. Krew z pępowiny może być wykorzystana zarówno do przeszczepu allogenicznego, jak i autologicznego. Przeszczep autologiczny to przeszczep, w którym dawca jest także biorcą. Allogeniczny to, np. przeszczep rodzinny, a więc przeszczep od innej osoby. Do przeszczepu allogenicznego nie musi być całkowita zgodność tkankowa, bowiem tylko 4 z 6 antygenów musi się zgadzać (ze szpiku 9 z 10). Niekiedy może pojawić się reakcja odrzucenia przeszczepionych komórek albo reakcja przeszczepu przeciw biorcy (GvHD). Jednak przypadki te zdarzają się dużo rzadziej niż przy przeszczepie szpiku kostnego. Związane to jest z mniej dojrzałymi limfocytami w krwi pępowinowej.

Jak wygląda pobieranie krwi pępowinowej?

Krew pępowinowa znajduje się w popłodzie, tj. części płodowej łożyska i sznura pępowinowego, które zostają po porodzie. Po odpępnieniu dziecka nakłuwane jest naczynie krwionośne w sznurze pępowiny i pobierana jest krew pozostała w popłodzie. Krew pobierana jest do odpowiedniego zestawu, w którym znajduje się substancja o działaniu krwioochronnym, np. siarkotlenek dwumetylowy i hydroksyetylowana skrobia. Zestaw składa się pudełka zawierającego worek oraz przewody zakończone igłami. Pobierana krew spływa do worka, po czym miesza się z płynem zawierającym środki zapobiegające krzepnięciu krwi. Po pobraniu krwi pudełko zamykane jest przez specjalne zaciski, uniemożliwiające wypłynięcie krwi. Do pudełka z krwią wkładana jest także cała dokumentacja dziecka. Zestaw z pobraną krwią pępowinową trafia do specjalnego banku przechowującego krew. Zestaw do pobierania krwi pępowinowej dostarczają rodzice dziecka jeszcze przed porodem.

Zaletą pobierania krwi pępowinowej jest to, że zabieg ten jest prosty, łatwy i przede wszystkim bezpieczny. Wadą natomiast fakt, iż jest ograniczona ilość krwi możliwej do pobrania ze sznura pępowinowego i łożyska. Można jednak użyć kilka porcji krwi pępowinowej do przeszczepu.

Marta Bednarska