Ostry brzuch

Ostry brzuch to stan zagrażający życiu, który wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Alarmujące objawy ostrego brzucha to m.in.: twardość i silne napięcie powłok brzusznych, zatrzymanie gazów i stolca, wymioty, bardzo silne bóle brzucha, zaburzenia oddychania, przyspieszone tętno, bladość skóry, zimne czoło i dłonie. W zależności od przyczyny pojawienia się objawów ostrego brzucha, wykonuje się natychmiastową operację i podejmuje się antybiotykoterapię. Dostatecznie wczesny zabieg w większości przypadków pozwala na uratowanie chorego.

Przyczyny wystąpienia objawów ostrego brzucha

Objawy ostrego brzucha najczęściej spowodowane są przez:

• stan zapalny w obrębie jamy brzucha, np. zapalenie żołądka, ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie trzustki,
• spastyczne zaburzenia drożności, np. kolka wątrobowa, kolka nerkowa, niedrożność przewodu pokarmowego,
• zapalenie otrzewnej wywołane perforacją żołądka w przebiegu choroby wrzodowej, przedziurawieniem zmienionego zapalnie wyrostka robaczkowego lub pęcherzyka żółciowego, przebiciem owrzodzenia jelita cienkiego lub grubego, przetokami w chorobie Leśniowskiego-Crohna, przebiciem ropnia wątroby, rozprzestrzeniającym się zapaleniem opłucnej lub osierdzia,
• krwawienia z uszkodzonych narządów jamy brzusznej czy w wyniku ciąży pozamacicznej,
• uwięźnięcie przepukliny.

Niekiedy za objawy ostrego brzucha odpowiedzialne są przeoczone perforacje przewodu pokarmowego w czasie badań wziernikowych. Czasami spotyka się objawy ostrego brzucha związane z sepsą (wywołaną przez gronkowce, paciorkowce lub pneumokoki). 

Objawy ostrego brzucha

Objawy ostrego brzucha zawsze zagrażają życiu chorego. Do najczęstszych objawów ostrego brzucha należą:

• nagle występujący silny ból brzucha,
• nudności i wymioty,
• bolesność podczas uciskania powłok brzusznych,
• wzmożone napięcie mięśni jamy brzucha, tzw. brzuch deskowaty,
• znaczne wzdęcie brzucha,
• tachykardia,
• bladość skóry,
• ogólny niepokój,
• odwodnienie,
• brak perystaltyki jelit, tzw. cisza w brzuchu,
• zaburzenia oddychania,
• zimne czoło i dłonie.

Diagnoza i leczenie objawów ostrego brzucha

Rozpoznanie ostrego brzucha ustalane jest na podstawie wywiadu lekarskiego z chorym oraz obecności charakterystycznych objawów. Przy postawieniu diagnozy pomocne są badania laboratoryjne (morfologia krwi, grupa krwi, czas krzepnięcia, jonogram, elektrolity) i badania obrazowe, takie jak RTG jamy brzucha lub badanie ultrasonograficzne. Chorego z podejrzeniem ostrego brzucha należy ułożyć w pozycji odciążającej brzuch poprzez uniesienie kolan. Choremu nie wolno podawać napojów, jedzenia ani leków przeciwbólowych, ponieważ mogą zakłócać obraz chorobowy, uniemożliwiając lub utrudniając późniejsze postawienie diagnozy przez lekarza. Chorego z objawami ostrego brzucha należy jak najszybciej przewieźć do szpitala na ostry dyżur chirurgiczny. Objawy ostrego brzucha współwystępujące z objawami wstrząsu wymagają niezwłocznego otwarcia jamy brzusznej i przeprowadzenia operacji. Operacyjne otwarcie jamy brzusznej określa się mianem laparotomii.

Joanna Krocz