Ospa w ciąży
Wirus ospy
Wirus ospy (łac. Varicella Zoster Virus – VZV) to wirus należący do rodzaju Herpes, które są patogenne dla ludzi. Wirus VZV może być umiejscowiony w różnych tkankach ciała w postaci utajonej. W stanie uśpionym wirus nie ulega replikacji i nie wywołuje odpowiedzi zapalnej. Może się jednak uaktywniać, gdy odporność organizmu jest obniżona. Spadek odporności powoduje m.in. ciąża. Jeśli kobieta ciężarna przechodziła ospę w dzieciństwie, jest uodporniona na kolejną infekcję i nie ma powodów do obaw. Jeśli natomiast kobieta w ciąży nie chorowała nigdy wcześniej na ospę ani nie była na nią szczepiona przed zajściem w ciążę, pierwotne zakażenie VZV w ciąży może być niebezpieczne dla niej samej i dla płodu. Pierwotna infekcja wirusem Varicella Zoster klinicznie objawia się jako ospa wietrzna. Reaktywacja wirusa skutkuje natomiast półpaścem.Ospa wietrzna to choroba wieku dziecięcego. Większość ludzi przechorowuje ospę w dzieciństwie. Jednorazowe przebycie choroby pozostawia trwałą odporność. Do infekcji dochodzi zazwyczaj podczas przebywania w jednym pokoju z osobą chorą lub przez bliski kontakt fizyczny. Jeśli kobieta ciężarna zauważa u siebie objawy ospy, takie jak wysypka skórna i problemy z oddychaniem, powinna jak najszybciej udać się do lekarza. Ospa jest zakaźna jeszcze przed wystąpieniem krostek i do pięciu dni od pojawienia się zmian na skórze. Leczenie infekcji VZV w czasie ciąży nastręcza wielu trudności, co związane jest z wieloma klinicznymi postaciami choroby.
Ospa wietrzna w ciąży skutkuje działaniami niepożądanymi zarówno u matki, jak i u płodu. Najpoważniejszym powikłaniem u kobiety w ciąży jest zapalenie płuc wywołane przez wirusa VZV, leczone zazwyczaj poprzez dożylne podawanie acyklowiru. Chociaż formalnie lek ten nie jest dopuszczony do stosowania w czasie ciąży, istnieje wiele przykładów jego użycia w celu leczenia kobiet ciężarnych i jak dotąd nie zauważono działań niepożądanych ani u matek, ani u płodów. Zazwyczaj leczenie ospy u ciężarnej przeprowadza się w warunkach domowych. Nie wolno drapać swędzących krostek, aby nie dopuścić do powstania blizn i rozsiewu wirusa. Ważny jest odpoczynek i lekkostrawna dieta. Jeśli pojawiają się objawy, takie jak: wymioty, nudności, krwawienia z dróg rodnych, ciężka wysypka skórna, problemy z oddychaniem, silne bóle głowy, konieczna jest hospitalizacja.
Skutki ospy dla płodu
Następstwa pierwotnego zakażenia ospą wietrzną w ciąży dla płodu zależą od czasu wystąpienia choroby (etapu ciąży). Ospa podczas ciąży może skutkować takimi zagrożeniami dla dziecka, jak:- wrodzony zespół ospy wietrznej – rzadkie powikłanie ospy, zdarza się w około 2% przypadków ospy wietrznej, występującej u ciężarnej w ciągu pierwszych dwudziestu tygodni ciąży; wirus VZV przechodzi przez łożysko i zaraża płód; może dawać takie objawy, jak: ubytki skóry, zmiany skórne, niedorozwój ramion, szczątkowe paliczki, atrofia mózgu, małogłowie, małoocze, zapalenie tęczówki, zaćma wrodzona, uszkodzenie pęcherza moczowego i jelit, opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego płodu, opóźnienie rozwoju psychomotorycznego;
- półpasiec dziecięcy – pierwotna infekcja VZV po dwudziestym tygodniu ciąży skutkuje półpaścem u dziecka; półpasiec rozwija się zwykle we wczesnym dzieciństwie;
- noworodkowa ospa wietrzna – występuje wtedy, gdy zakażenie ospą wystąpi u matki pod sam koniec ciąży i dziecko rodzi się, zanim kobieta rozwija pełną odpowiedź immunologiczną i przekazuje dziecku przeciwciała; ospa wietrzna u noworodka wiąże się z dużym odsetkiem umieralności.
Leczenie ospy w ciąży
Produkcja przeciwciał przez kobietę ciężarną może trwać do siedmiu dni od wystąpienia wysypki, więc noworodki urodzone siódmego dnia lub później od pojawienia się wysypki skórnej u matki mają w surowicy ochronne przeciwciała anty-VZV. Niebezpieczeństwo ospy u noworodka istnieje wtedy, gdy dziecko rodzi się w okresie krótszym niż siedem dni od wystąpienia wysypki u matki. Te dzieci zaraz po urodzeniu powinny otrzymać profilaktycznie immunoglobulinę Zoster (ZIg 250 mg), która neutralizuje działanie wirusa w organizmie noworodka. W niektórych szpitalach praktykuje się również profilaktyczne podawanie dużych dawek acyklowiru. Nie należy rozdzielać matki i dziecka zaraz po urodzeniu, ponieważ separacja nie zmniejsza ryzyka wystąpienia ospy u maluszka. To samo dotyczy kobiet chorujących na ospę niedługo po porodzie.Profilaktyka ospy w ciąży
Bardziej powszechnym problemem niż wystąpienie ospy u ciężarnej jest kontakt z ospą w czasie ciąży. Aby rozwiązać ten problem, należy określić status immunologiczny matki w stosunku do VZV. Jeśli kobieta chorowała wcześniej na ospę, ma zapewne odpowiednie przeciwciała we krwi i jest odporna na powtórne zakażenie. Jeśli nie ma dowodów na przebycie ospy w dzieciństwie, trzeba zbadać surowicę krwi na obecność przeciwciał anty-VZV. Kobietom ciężarnym, u których nie wykryto odporności na wirusa ospy, podaje się ZIg w dawce 1000 mg. Podobnie postępuje się z kobietami chorymi, które są w pierwszej połowie ciąży. ZIg zmniejsza ryzyko przedostania się wirusa przez łożysko do płodu.Im wcześniej od kontaktu z osobą chorą na ospę poda się ZIg, tym lepiej (najlepiej do czwartej doby po kontakcie z chorym). Immunoglobulinę warto podawać nawet do dziesięciu dni po kontakcie z osobą chorą na ospę. Warto w tym czasie kontrolować rozwój płodu za pomocą badania USG. Kontakt z osobą chorą na półpaśca należy traktować tak samo, jak w przypadku narażenia na ospę. Jeśli wiesz, że nie przebyłaś ospy wietrznej w dzieciństwie, przed planowanym zapłodnieniem wykonaj szczepienie przeciw ospie – przynajmniej na miesiąc przed ciążą.
Joanna Krocz
Artykuły Skurcze i bóle brzucha w ciąży
Mięśniaki macicy to w większości przypadków niegroźne narośle, które nie stwarzają zagrożenia dla zdrowia kobiety. W czasie ciąży mogą jednak powodować pewne komplikacje.
Gazy w ciąży są bardzo uciążliwe dla przyszłych mam, co nie znaczy, że nie można ich zmniejszyć, a nawet wyeliminować. Prawidłowa dieta i dbanie o siebie ograniczą bolesne wzdęcia i gazy w ciąży.
Dolegliwości bólowe w obrębie brzucha nie są na początku ciąży niczym niezwykłym. Co oznacza ból brzucha u ciężarnej?
Skurcze macicy należą do typowych dolegliwości ciążowych. Jakie typy skurczów pojawiają się u ciężarnych i co oznaczają?
Kolka nerkowa to uciążliwa, choć na szczęście niezbyt częsta przypadłość. Kolka nerkowa u ciężarnej oznacza obecność kamieni nerkowych. Jak leczy się kolkę nerkową?
Zatrucia pokarmowe w ciąży są wyjątkowo groźne, szczególnie dla dziecka. Bardzo ważne więc jest, aby nie dopuścić do zatrucia pokarmowego u kobiety w ciąży – chodzi tu przede wszystkim o higienę.
Ruchy płodu w ciąży zaczynają się bardzo wcześnie - około 6. tygodnia. Kobieta zaczyna je odczuwać nieco później. Monitorowanie ruchów dziecka pozwala na sprawdzenie, czy dziecko dobrze się rozwija.
Drętwienie w ciąży dotyka szczególnie dłoni i nóg. Cierpnięcie kończyn jest wywołane zatrzymywaniem wody w organizmie i obrzękami. Można ograniczać tę nieprzyjemną dolegliwość.
Kłucie w boku w ciąży to dość częsta dolegliwość ciążowa, która może być wywołana kolką jelitową czy ruchami dziecka w zaawansowanej ciąży. Z bólem brzucha w ciąży najlepiej iść do lekarza.
Ból brzucha to powszechna dolegliwość wśród ciężarnych kobiet. Dolegliwości bólowe nie muszą świadczyć o zagrożeniu dla matki i dziecka, ale niekiedy są sygnałem poważnych problemów.
Grypa żołądkowa to uciążliwa choroba, która może doprowadzić do odwodnienia organizmu. Taki stan jest szczególnie ryzykowny w czasie ciąży. Jak leczy się grypę żołądkową u ciężarnych?
Zakażenie owsikami jest schorzeniem najczęściej występującym u dzieci, jednak kobieta ciężarna również może być nosicielką pasożyta. Jak rozpoznać objawy infekcji i wyleczyć dolegliwość?
Przepuklina to problem niejednej kobiety spodziewającej się dziecka. Dlaczego ryzyko wystąpienia przepukliny u ciężarnych jest stosunkowo duże? Jak leczy się przepuklinę w ciąży?
Zespół HELLP pojawia się u kobiet w ciąży i może stanowić zagrożenie dla matki oraz dziecka. Jakie są objawy zespołu HELLP i jak można go leczyć?
Badania wykazały, że zakażenie gronkowcem nie zwiększa ryzyka wad wrodzonych nienarodzonych dzieci. Nie ma też powodu do obaw, że gronkowiec spowoduje poronienie. Trzeba jednak leczyć to zakażenie.
Biegunka zdarza się w ciąży rzadziej niż na przykład zaparcia. Niemniej jednak trzeba powiedzieć, że w czasie dziewięciu miesięcy ryzyko wystąpienia biegunki nie zawsze łączy się z niebezpieczeństwem.
Kolka w ciąży najczęściej wynika z zaburzeń układu pokarmowego, z nadmiernego wysiłku albo z problemów z nerkami. Kolkowe bóle brzucha w ciąży wymagają zawsze konsultacji z lekarzem.
Bóle jajników w ciąży czasami są naturalnym objawem dostosowywania się organizmu kobiety do nowej sytuacji fizjologicznej. Kiedy towarzyszą im upławy lub gorączka, wymagają konsultacji z lekarzem.
Skurcze i bóle brzucha w ciąży nie zawsze muszą oznaczać komplikacje ciążowe i zagrożenie poronieniem. Nie wolno ich jednak lekceważyć i za każdym razem należy konsultować je z lekarzem.
Ból biodra w ciąży to problem bardzo wielu kobiet będących w trzecim trymestrze ciąży . Nasilenie bólu biodra jest różne: od nieprzyjemnego uczucia dyskomfortu po ból, który nie pozwala zasnąć w ...
Twardniejący brzuch w ciąży to całkowicie naturalny objaw ciąży towarzyszący skurczom przepowiadającym. Powodem do niepokoju staje się, kiedy towarzyszą mu objawy przedwczesnego porodu lub poronienia.
Skurcze Braxtona-Hicksa to inaczej skurcze przepowiadające. Pojawiają się około 20. tygodnia ciąży i przygotowują macicę do porodu. Przypominają bóle menstruacyjne i są całkowicie naturalne.
