Napięcie mięśniowe u niemowląt
W ostatnim czasie bardzo modne stało się mówienie o zaburzeniach napięcia mięśniowego u niemowląt. Młodych rodziców niepotrzebnie straszy się i nakłania, by wyszukiwali niepokojące objawy w rozwoju ruchowym własnego dziecka. Tymczasem każdy maluch jest inny i ma własne tempo rozwoju. Napięcie mięśniowe u niemowląt zależy głównie od genetycznie uwarunkowanych cech układu nerwowego, od przebiegu ciąży, jak również metod pielęgnacyjnych nad niemowlęciem. Zaburzenia w napięciu mięśniowym (hipertonia lub hipotonia) można wykryć już w trakcie pierwszego badania noworodka. Czasem jednak maluch po porodzie dostaje 10 punktów w skali Apgar, a później okazuje się, że pojawiają się nieprawidłowości w zakresie napięcia mięśniowego. Co może wskazywać na zaburzenia napięcia mięśniowego u niemowlęcia? Fakt, że zbyt mocno zaciska piąstki, ma zbyt wiotkie albo napięte mięśnie lub wykazuje trudności z dźwiganiem główki. Warto jednak pamiętać, że tonus mięśniowy zmienia się u dziecka w ciągu pierwszych miesięcy życia i nie można panikować. Najważniejsze, by napięcie mięśniowe nie upośledzało zdolności nabywania przez szkraba kolejnych sprawności ruchowych.
Nieprawidłowe napięcie mięśniowe
W mediach i prasie pisze się o zespole napięcia mięśniowego. Zespół napięcia mięśniowego to mit! Nie ma czegoś takiego! Taka jednostka chorobowa nie funkcjonuje w nomenklaturze neurologicznej. Niemniej jednak mogą występować zaburzenia napięcia mięśniowego u dzieci. Im wcześniej się je zdiagnozuje i rozpozna źródło problemów, tym wcześniej można rozpocząć rehabilitację i usprawnić rozwój malucha. Warto jednak sobie uzmysłowić, że mały organizm dziecka uczy się dopiero sprawnie funkcjonować. Na początku układ nerwowy niemowlęcia nie potrafi wszystkiego dobrze „dograć”, stąd np. problemy z napięciem mięśniowym. Impulsy wysyłane z mózgu do efektorów, czyli mięśni, są albo zbyt słabe, za bardzo tłumione, albo zbyt silne, w ogóle nie wygaszane – skutkuje to albo zbyt wiotkimi mięśniami, albo nadmiernym napięciem i sztywnością. Zarówno hiper-, jak i hipotonia może upośledzać rozwój motoryczny dziecka. I choć często skierowanie do neurologa wydane przez pediatrę zatrważa rodziców, nie ma podwodów do obaw. Odpowiednio wczesna interwencja może sprawić, że dziecko zacznie, podobnie jak jego rówieśnicy, raczkować, siadać i chodzić. Najważniejszy zatem staje się stały monitoring dziecka i obserwowanie, czy prawidłowo się rozwija, czy reaguje na swoje rączki, nóżki, czy dźwiga główkę itp. Co może wskazywać na zaburzenia napięcia mięśniowego u niemowląt?
- U miesięcznego dziecka zaniepokoić powinno stałe odchylanie główki do tyłu lub na bok oraz układanie ciałka „w rożek”. Podpowiedzią może być też nastrój dziecka – dzieci z wiotkimi mięśniami są apatyczne, senne i zdenerwowane podczas przebierania, przewijania i przekręcania. Natomiast dzieci z nadmiernym napięciem mięśniowym prężą się często podczas karmienia, płaczą, nie lubią się ubierać i nie można zgiąć ich nóżek czy rączek, by włożyć jakiś ciuszek.
- U trzymiesięcznego dziecka powinien zaniepokoić fakt, kiedy maluch nie dźwiga główki z pozycji na brzuszku, niechętnie ją podnosi albo gdy głowa opada mu w tył, gdy podciągasz go do pozycji siedzenia. Dziecko z zaburzeniami napięcia mięśniowego może też nie interesować się własnymi dłońmi i nie chcieć manipulować zabawkami.
- U półrocznych dzieci powinny zaniepokoić stale i mocno zaciśnięte pięści, choć czasem to tylko symptom zdenerwowania szkraba. Źle jednak, kiedy dziecko nie otwiera dłoni podczas zabawy albo kąpieli, kiedy nie przekręca się samodzielnie na boki i na brzuch lub kiedy z pozycji na boku silnie wygina ciało w literkę „C”.
Co jeszcze powinno zaniepokoić rodziców? Stała apatia, brak reakcji na bodźce albo zbytnie pobudzenie dziecka, kłopoty z jedzeniem, np. zachłystywanie się, prężenie się, przykurcze nóżek, unikanie kontaktu wzrokowego z rodzicami, zaciskanie warg, przelewanie się przez ręce, stała asymetria w ułożeniu ciała, krzyżowanie nóżek. Dzieci ośmiomiesięczne mogą mieć problemy z siadaniem, a starsze – ze staniem i raczkowaniem. Nieprawidłowe napięcie mięśniowe może dotyczyć wszystkich części ciała albo tylko niektórych, np. górnej.
Zaburzenia napięcia mięśniowego może stwierdzić lekarz neurolog w oparciu o badanie dziecka i wykonanie przezciemiączkowego USG mózgu. Zabieg ten jest bezbolesny, nieszkodliwy i bardzo szybki. Rozpoznanie nieprawidłowości w zakresie napięcia mięśniowego u niemowlęcia skutkuje skierowaniem na rehabilitację. Rehabilitanci instruują rodziców dziecka, jak ćwiczyć mięśnie maluszka. To głównie od rodziców zależą efekty terapii, np. kiedy szkrab zacznie sprawnie siadać. Rodzice muszą uważnie obserwować rozwój swojego dziecka i systematycznie stosować praktyki rehabilitacyjne. Najczęściej układ nerwowy niemowlęcia szybko „nadrabia braki” i dziecko może zacząć sprawnie funkcjonować pod względem motorycznym.
psycholog Kamila Krocz
Artykuły Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu
Niemowlę na początku komunikuje się z otoczeniem za pomocą przedwerbalnych form wyrazu. Rolę komunikatu pełnią krzyki, płacz, spojrzenia i gesty. Dopiero później pojawia się gruchanie i gaworzenie.
Noworodki w określony sposób reagują na otoczenie. O ich zachowaniu w dużej mierze decydują wrodzone odruchy, na przykład odruch ssania.
Noworodki tylko pozornie nic nie robią. Nawet tak małe dzieci stale uczą się czegoś nowego. Jak przebiega rozwój noworodków tydzień po tygodniu?
Zajęcia na basenie mogą być dla niemowlaka samą przyjemnością. W jaki sposób należy przygotować się do nauki pływania dla niemowlaków?
Dziecko (1 miesiąc) coraz bardziej interesuje się otoczeniem. Powoli może zacząć pojawiać się głużenie, czyli pierwsza faza rozwoju mowy niemowlaka. Maluch na dłuższą chwilę skupia wzrok.
Główka niemowlaka może być nieco zniekształcona ze względu na swoją elastyczność. Jest to całkowicie normalne. Szwy czaszki zrosną się około 18. miesiąca życia dziecka.
Metoda NDT-Bobath powstała w latach 40. XX wieku w Londynie. To metoda terapii autorstwa Berty i Karela Bobathów. Na czym polega stymulacja za pomocą metody Bobath?
Metoda Vojty to jeden ze sposobów fizjoterapii dzieci z neurologicznymi zaburzeniami w rozwoju psychomotorycznym. Na czym polega rehabilitacja według metody Vojty?
Zespół Downa to choroba genetyczna, którą daje się rozpoznać zaraz po urodzeniu dziecka. Jak wygląda noworodek z zespołem Downa? Jakie cechy wyglądu mogą wskazywać na mongolizm?
Niemowlę się silnie poci? Może po prostu je przegrzewasz i za ciepło ubierasz? Jeśli poza potliwością nie dostrzegasz innych objawów u dziecka, to nie ma obaw, że to krzywica.
Wielu przyszłych rodziców martwi się, czy kot i niemowlę mogą bezpiecznie żyć pod jednym dachem. Istnieją różne teorie dotyczące szkodliwego wpływu obecności kota na malca, jednak czy są prawdziwe?
Niemowlę musi nauczyć się kontaktów z psem, a pies z dzieckiem. Nie ma innego wyjścia. Jeśli zwierzę jest agresywne wobec malucha, czasami konieczna jest terapia ze specjalistą psów lub izolacja.
Rozwój emocjonalny dziecka w okresie niemowlęcym zasadza się na kształtowaniu się przywiązania do osoby dorosłej, różnicowaniu się uczuć i pierwszych kontaktach z innymi dziećmi.
Rozwój fizyczny niemowlęcia dotyczy doskonalenia wszystkich układów malucha – kostnego, mięśniowego, nerwowego, pokarmowego, oddechowego itd., co warunkuje dalszy rozwój dziecka.
Ślinienie się niemowląt jest zazwyczaj zjawiskiem całkowicie naturalnym i wiąże się z dojrzewaniem gruczołów ślinowych i nauką połykania, a czasem też z wyrzynaniem się pierwszych ząbków.
Rozwój ruchowy niemowląt obejmuje lokomocję, manipulację i podpór. Maluch uczy się siadać, wstawać, raczkować i chodzić. Rozwój motoryczny stanowi odzwierciedlenie dojrzewającego układu nerwowego.
Niespokojne niemowlęta częściej płaczą, krzyczą, nerwowo kręcą główką, mają problemy ze ssaniem piersi, krótko i płytko śpią, trudno je utulić. Jak pomóc nadpobudliwym maluchom?
Niemowlę po szczepieniu płacze, nie możesz je utulić i nie chce jeść? Taki stan potrwa pewnie kilka dni, ale ustąpi i maluszek powróci do pełni sił. Taka reakcja na szczepienie jest całkiem naturalna.
Rozwój motoryczny niemowląt obejmuje pionizację ciała, panowanie nad postawą, doskonalenie umiejętności lokomocji, chwytania i manipulacji przedmiotami.
Całościowe zaburzenia rozwoju, takie jak zespół Retta, autyzm wczesnodziecięcy, zespół Aspergera oraz dziecięce zaburzenie dezintegracyjne, rozpoznaje się u dzieci już na wczesnym etapie życia.
Mózgowe porażenie dziecięce to złożona jednostka chorobowa, która objawia się trwałym uszkodzeniem mózgu dziecka.
Dziecku niepełnosprawnemu nie wystarcza zapewnienie tylko terapii, rehabilitacji i odpowiedniego kształcenia. Dziecko niepełnosprawne, jak każdy maluch, a może nawet bardziej, potrzebuje miłości.
Jakie zachowania mogą sugerować ADHD u niemowląt? Płacz, brak snu, nadmierna gestykulacja, problemy z zaśnięciem. Nie zawsze jednak są to sygnały wskazujące na nadpobudliwość psychoruchową.
Autyzm wczesnodziecięcy można rozpoznać już u półrocznego dziecka. Jakie objawy autyzmu daje się zaobserwować u niemowląt?
Rehabilitacja dzieci ma za zadanie usprawnić ich codzienne życie i funkcjonowanie. Wśród najbardziej popularnych metod rehabilitacji dzieci wymienia się: NDT-Bobath, metodę Vojty i metodę Petö.
Pierwszy rok życia dziecka to czas wnikliwych obserwacji. W tym okresie zachodzi wiele zmian, które mogą wskazywać czy proces rozwoju przebiega bez zakłóceń.
12-miesięczne dziecko potrafi już samodzielnie postawić kilka kroków, choć zaraz się przewraca. Roczne dziecko świadomie wypowiada słowa „mama” i „tata” i reaguje niektóre polecenia.
11-miesięczne dziecko skupia się przede wszystkim na doskonaleniu umiejętności wstawania i chodzenia. Nie potrafi jeszcze samodzielnie się poruszać i utrzymywać pionu, ale wciąż podejmuje próby.
Dziecko 10-miesięczne sprawnie raczkuje, siedzi i próbuje samodzielnie wstawać i chodzić. Niestety, wciąż się przewraca i bez oparcia mebli czy nóg od stołu nie potrafi utrzymać pionowej pozycji.
Dziecko (6 miesiąc) to maluch, który bez problemu rozpoznaje rodziców, turla się i pełza. Warto zachęcać do przemieszczania się, aby ćwiczyło mięśnie potrzebne do raczkowania.
Dziecko (9 miesiąc) potrafi już siadać i sprawnie raczkować. Niektóre maluchy potrafią także wstawać, ale jeszcze nie chodzą. Rozumieją coraz więcej słów i zdań.
Dziecko (8 miesiąc) prawdopodobnie zaczyna raczkować, dość dobrze także siedzi. Trzeba przygotować mieszkanie na jego zwiększone umiejętności przemieszczania się i sięgania po różne przedmioty.
Dziecko (7 miesiąc) ma już kilka pierwszych ząbków. Coraz lepiej radzi sobie z pełzaniem i manipulowaniem zabawkami. Już niedługo będzie umiało samo pić z kubeczka dla niemowląt.
Dziecko (5 miesiąc) rozpoznaje już nastroje rodziców. Potrafi się już turlać i dość sprawnie idzie mu chwytanie. W tym czasie zaczyna się także ząbkowanie.
Pierwszy rok życia dziecka jest okresem intensywnego wzrostu i rozwoju. Przed wami bilanse rozwoju fizycznego, umysłowego i emocjonalnego, powtarzane kilkakrotnie w ciągu pierwszych miesięcy życia.
Dziecko (4 miesiące) to już sprawny niemowlak. Może ważyć już dwa razy więcej niż po urodzeniu, umie głośno się śmiać i reaguje na swoje imię. Można je nosić w nosidełku.
Dziecko (3 miesiące) potrafi już unosić główkę leżąc na brzuchu i często się uśmiecha. Domaga się jedzenia 5-6 razy w ciągu doby. Na razie wystarczy mu pokarm mamy.
Dziecko (2 miesiące) to już prawie niemowlak. Rozwój bobasa jest dość szybki. Maluch potrafi wodzić wzrokiem za dźwiękami i obiektami. Pojawia się także pierwszy uśmiech dziecka.
Kalendarze i podręczniki, które podają, jak przebiega rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu, pozwalają rodzicom oceniać postępy swoich pociech i wstępnie diagnozować zaburzenia rozwojowe. ...
