Listerioza

Listerioza to choroba bakteryjna, wywoływana przez Gram-dodatnie bakterie Listeria monocytogenes. Laseczki Listeria monocytogenes są dość powszechne i mają wiele odmian. Mogą infekować zarówno ludzi, jak i zwierzęta (szczególnie zwierzęta domowe i hodowlane). Jest to choroba szczególnie groźna dla kobiet w ciąży, gdyż z łatwością przenosi się na płód i może wywołać nawet poronienie.

Kto jest podatny na zarażenie listeriozą?

Za rezerwuar bakterii Listeria monocytogenes uznaje się zwierzęta. Zazwyczaj są to owce, świnie, konie, bydło, kury, zające, króliki, szynszyle czy świnki morskie. Do zakażenia ludzi dochodzi wskutek zjedzenia żywności, w której pojawiła się bakteria. Chodzi tu o niepasteryzowane mleko i jego przetwory (np. niektóre sery, takie jak feta, Brie, Camembert, pleśniowe sery niebieskie) oraz surowe warzywa i owoce, a także mięso i owoce morza, które są spożywane na surowo. Biały ser, twarożek czy jogurt są uznawane za bezpieczne.

Ze względu na to, że zakażenie bakteryjne ma charakter oportunistyczny (co oznacza, że u osób zdrowych z prawidłową odpornością do infekcji mimo kontaktu z bakterią by nie doszło), chorują zwykle osoby z grupy ryzyka, posiadające osłabioną odporność, czyli:

• kobiety w ciąży,
• płody (zakażenie wewnątrzmaciczne),
• noworodki,
• osoby w podeszłym wieku,
• nosiciele wirusa HIV i chorzy na AIDS,
• osoby leczone immunosupresyjnie (np. po przeszczepie),
• osoby długotrwale przyjmujące antybiotyki.

Bardzo rzadko zdarza się, że chorują osoby spoza grupy ryzyka.

Objawy listeriozy

Zanim dojdzie do rozwoju choroby, może ona pozostawać uśpiona przez kilka do kilkudziesięciu dni (objawy mogą się pojawić nawet dwa miesiące po zakażeniu). Główne objawy listeriozy to gorączka i bóle mięśniowe. Zanim się pojawią, u wielu osób występują objawy żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka. Oprócz tego chorzy odczuwają sztywnienie karku, zaburzenia równowagi, zdarzają się także gorączka i konwulsje.

U kobiet w ciąży objawy są dużo mniej nasilone, co nie znaczy, że choroba jest dla nich nieszkodliwa. Kobieta w ciąży może odczuwać lekkie objawy przypominające przeziębienie. W tym czasie niestety dziecko jest zagrożone zakażeniem listeriozą, która może doprowadzić do przedwczesnego porodu, powikłań ciąży, a nawet poronienia.

Listerioza jest chorobą inwazyjną, to znaczy, że często rozprzestrzenia się od jelit i układu pokarmowego do krwi i innych układów organizmu. Dotyczy to tylko osób z grupy ryzyka. U osób, które są ogólnie zdrowe, a zaraziły się listerią wskutek kontaktu z dużą ilością bakterii, choroba jest nieinwazyjna i objawia się głównie biegunką i gorączką.

Zapobieganie listeriozie

Zapobieganie listeriozie to przede wszystkim higiena dotycząca posiłków, czyli mycie warzyw i owoców oraz oddzielne przygotowywanie surowego mięsa (najlepiej używać do tego oddzielnego noża i deski do krojenia). Mięso należy dokładnie gotować. Jest to szczególnie ważne dla osób z grupy ryzyka. Kobiety w ciąży nie powinny w ogóle jeść serów z niepasteryzowanego mleka.

Leczenie listeriozy obejmuje leczenie antybiotykami.

Anna Szozda