Krzepliwość krwi

Krzepliwość krwi jest jednym z parametrów branych pod uwagę w morfologii krwi obwodowej. Ocena krzepliwości krwi przed planowaną ciążą jest bardzo ważna, ponieważ pozwala zapobiegać wielu problemom związanym z układem krążenia. Czasami krew ma bardzo dużą gęstość, a płytki krwi łatwo się ze sobą zlepiają – taka sytuacja jest częsta, gdy kobieta przed decyzją o dziecku odstawia tabletki antykoncepcyjne. Doustna antykoncepcja hormonalna powoduje gęstnienie krwi i sprzyja powstawaniu zakrzepów. Jeśli planujesz w niedługim czasie zajście w ciążę, wcześniej odstaw pigułki hormonalne.

Wskazania do wykonania oznaczeń krzepliwości krwi

Wykonanie badania na krzepliwość krwi zaleca się kobietom, które mają skłonność do częstych krwawień lub tym, u których często powstają na skórze siniaki i podskórne krwiaki. Na ocenę krzepliwości krwi w morfologii powinny się również zdecydować kobiety, które przed decyzją o ciąży odstawiły doustną antykoncepcję hormonalną. Kto jeszcze powinien oznaczać wskaźniki krzepnięcia w badaniu krwi? Osoby, które mają wydłużony czas protrombinowy lub które cierpią na choroby wątroby. Krew do badania pobiera się z żyły łokciowej. 

Jeśli badanie krwi wykaże niedostateczną krzepliwość, w czasie ciąży kobiecie grozi występowanie krwotoków, np. z nosa lub z dróg rodnych. Krwawienia z pochwy w czasie ciąży są bardzo niebezpieczne i niosą ze sobą ryzyko poronienia. Niska krzepliwość krwi to także duże prawdopodobieństwo krwiaków i krwawień z błon śluzowych, a także mała szansa na powstanie skrzepu i długotrwały proces zabliźniania się ewentualnych ran na skórze. Częste krwawienia mogą być spowodowane brakiem witaminy K lub problemami z wątrobą. Wysoka krzepliwość krwi może skutkować powstawaniem zakrzepów w żyłach i grozić chorobą zakrzepowo-zatorową czy występowaniem ataków dusznicy bolesnej. Badanie krzepliwości krwi pozwala rozpoznać również takie zaburzenia krzepnięcia, jak np. zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (ang. Disseminated Intravascular Coagulation – DIC) czy skazę krwotoczną. 

Parametry krzepliwości krwi

Krzepnięcie krwi to naturalny proces fizjologiczny, który zapobiega utracie krwi w wyniku uszkodzeń naczyń krwionośnych. Za krzepnięcie krwi odpowiada w głównej mierze fibrynogen rozpuszczony w osoczu, który pod wpływem trombiny tworzy skrzepy. Najważniejsze osoczowe czynniki krzepnięcia krwi, to: fibrynogen (czynnik I), protrombina (czynnik II), tromboplastyna tkankowa (czynnik III), zjonizowany wapń (czynnik IV), akceleryna (czynnik VI), prokonwertyna (czynnik VII), AHG (czynnik VIII), PTC (czynnik IX), czynnik Stuarta-Prowera (czynnik X), PTA (czynnik XI), czynnik Hagemana (czynnik XII), fibrynaza (czynnik XIII). Badanie krzepnięcia krwi, inaczej tzw. koagulogram, obejmuje takie parametry, jak:

• czas protrombinowy (PT), norma: 13-17 sekund,
• wskaźnik Quicka (PT%), norma: 70-100%,
• INR, norma: 0,9-1,3, 
• czas kaolino-kefalinowy (APTT), norma: 26-30 sekund,
• czas trombinowy (TT), norma: 14-20 sekund,
• stężenie fibrynogenu, norma: 200–500 mg/dl,
• poziom D-dimerów,
• stężenie antytrombiny III.

Niska krzepliwość krwi oznacza, że jeden z parametrów krzepliwości ma osłabione zdolności krzepnięcia. Aby krzepliwość krwi była w normie, wszystkie wskaźniki koagulogramu muszą mieć właściwe oznaczenia. Nieprawidłowości krzepnięcia krwi mogą być nabyte lub wrodzone, stałe albo czasowe, ostre albo łagodne. Wrodzone zaburzenia krzepnięcia krwi występują dość rzadko i zazwyczaj dotyczą tylko jednego parametru. Przykładem wrodzonej choroby krzepliwości krwi jest hemofilia. Nabyte nieprawidłowości krzepnięcia krwi mogą wynikać z chorób przewlekłych, takich jak choroby wątroby czy choroby nowotworowe, albo z niedoboru witaminy K.

Międzynarodowy współczynnik znormalizowany INR

INR to znormalizowany czas protrombinowy – jeden z parametrów w badaniu krzepliwości krwi. Im czas protrombinowy wyższy, tym krew szybciej krzepnie. INR pozwala ocenić skłonność do krwawień i powstawania zakrzepów. Kontrolowanie INR pomaga określić skuteczność leczenia zatorów i zakrzepów doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi. Oznaczanie INR zalecane jest w diagnostyce przyczyn krwawień, ocenie czynności wątroby, określeniu niedoboru witaminy K i ocenie układu krzepnięcia przed zabiegiem operacyjnym, np. przed planowanym podczas porodu cesarskim cięciem. Należy pamiętać, że w okresie okołoporodowym INR jest zwykle obniżony, co oznacza, że krew krzepnie szybciej i istnieje większe ryzyko zakrzepu. Stosowanie leków przeciwbólowych (np. kwas acetylosalicylowy) może powodować rozchwianie się wskaźnika INR.

Joanna Krocz