Kolka jelitowa

Kolka jelitowa to dość częsta dolegliwość okresu niemowlęcego, występująca u około 20% niemowląt. U młodych rodziców budzi duży niepokój i zmartwienie. Na kolkę cierpią niemowlęta w wieku od kilku tygodni do czwartego, piątego miesiąca życia. Maksymalne nasilenie objawów kolki niemowlęcej następuje około szóstego tygodnia życia, budząc frustrację rodziców. Kolka wywołuje napadowy niepokój niemowlęcia i długotrwały, trudny do ukojenia płacz.

Objawy kolki niemowlęcej

Kolka u niemowląt objawia się najczęściej wzmożonym płaczem dziecka. Maluszka trudno jest uspokoić, czasem dziecko wręcz zanosi się i krzyczy. Objawy kolki niemowlęcej nasilają się zwykle wieczorem. Niemowlę nie może zasnąć, jest rozdrażnione. Maluszek nie wykazuje oznak choroby poza tym, że boli brzuszek. Kolka u niemowlęcia charakteryzuje się występowaniem wzdęć, a czasem zaparć. Dziecko silnie podkurcza nóżki, ma zaczerwienioną twarz, często może oddawać gazy. Kolkę definiuje się, używając, tzw. reguły trzech: są to napady płaczu trwającego powyżej trzech godzin, powtarzające się co najmniej trzy razy w ciągu dnia, przez co najmniej trzy tygodnie.

Przyczyny kolki niemowlęcej

Etiologia kolki jelitowej u niemowląt pozostaje nadal niejasna. Prawdopodobnie kolkę wywołują zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, które prowadzą do bolesnych skurczów jelit. Skurcze jelit mogą być spowodowane alergią, głównie na białko krowiego mleka, nietolerancją laktozy, działaniem składników pochodzących z diety matki (używki, przyprawy, kofeina, teina itd.), nadmierną ilością gazów jelitowych oraz niedojrzałością układu neuroendokrynnego jelita. Powstawanie zbyt dużej ilości gazów w jelitach spowodowane jest nieprawidłową techniką karmienia niemowlaka, szybkością wypływu pokarmu, pozycją przy karmieniu, odbijaniem i procesami fermentacyjnymi.

Niektórzy lekarze uważają, że kolka jest zaburzeniem zachowania wynikającym z relacji emocjonalnej na linii rodzice-dziecko. Kolka jelitowa u niemowląt obserwowana jest w relacjach nacechowanych lękiem: w rodzinach pozbawionych wsparcia, gdzie występują sytuacje stresowe, ale także w rodzinach o wyższym statusie socjoekonomicznym, nieco starszych i odznaczających się wyższym poziomem odpowiedzialności matek. Nieprawidłowe relacje w rodzinie mogą być główną przyczyną kolki lub jedną z wielu.

Objawy kolki mogą również wynikać z niedojrzałości układu nerwowego niemowlęcia. Przejawiają się wówczas zaburzeniami dobowego rytmu snu i czuwania, obniżonym progiem wrażliwości na bodźce, zaburzeniami autonomicznego układu nerwowego. Pełna diagnoza powinna opierać się na upewnieniu się, że płacz dziecka wywołany jest skurczami kolkowymi. Kolka nie wpływa na samopoczucie niemowlęcia poza okresami napadowymi, dziecko prawidłowo się rozwija i przybiera na wadze. Niemowlę nie ma też infekcji, np. zapalenia ucha środkowego czy zakażenia dróg moczowych, nie występuje biegunka, refluks, przepuklina ani wgłobienia jelit.

Leczenie kolki jelitowej

W zależności od przyczyn, które wywołują skurcze jelitowe, podejmuje się różne metody leczenia. W głównej mierze polegają one na łagodzeniu dolegliwości. Opierają się, m.in. na:

• zmianie diety matki i/lub dziecka;
• zmianie w zachowaniu na linii rodzice-dziecko;
• leczeniu farmakologicznym.

Co łagodzi objawy kolki u dzieci? Badania naukowe wykazują, że redukcja dolegliwości następuje, gdy u dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym wprowadzi się mieszanki mleczne o znacznym stopniu hydrolizy. W przypadku niemowląt karmionych naturalnie pomaga zastosowanie przez matki diety hipoalergicznej, tj. wykluczającej mleko, jaja, soję, pszenicę, orzechy i ryby. Aby ograniczyć sytuacje stresogenne dla dziecka, należy oddzielić dziecko od bodźców zewnętrznych, wyciszyć atmosferę w domu, a w razie płaczu pozostawić maluszka na jakiś czas w spokoju. Popularne interwencje w postaci noszenia, huśtania, lulania itp. zwykle nie przynoszą oczekiwanych rezultatów. Można ewentualnie powoli masować brzuszek dziecka lub kłaść je na brzuchu.

Jeśli chodzi o farmakoterapię, korzystne jest podawanie leków pochodzenia naturalnego, np. ziołowych herbatek zawierających wyciąg z rumianku, kopru włoskiego, werbeny i mięty. Zaleca się również lek – simetikon. U niemowląt z nasiloną kolką można wprowadzić leki poprawiające motorykę jelit oraz leki antycholinergiczne. Jakkolwiek użycie tych ostatnich jest obwarowane licznymi zastrzeżeniami, ze względu na możliwość wystąpienia niebezpiecznych skutków ubocznych. Jeśli kolka jelitowa u niemowląt nie ustępuje, jest szczególnie dokuczliwa, należy konsultować się z pediatrą.

Joanna Krocz